Gene Wilder

Gene Wilder
Gene Wilder w 2007 roku
Imię i nazwisko	Jerome Silberman
Data i miejsce urodzenia	11 czerwca 1933 Milwaukee
Nagrody Nagroda Emmy Will & Grace (2003) w kategorii Najlepszy gościnny występ w serialu komediowym za rolę Pana Steina, niezrównoważonego psychicznie szefa kancelarii prawniczej
Multimedia w Wikimedia Commons

Gene Wilder, właśc. Jerome Silberman (ur. 11 czerwca 1933 w Milwaukee w stanie Wisconsin) – amerykański aktor komediowy, a także reżyser i scenarzysta. Zdobywca Emmy w 2003. Był nominowany do Oscara za drugoplanową rolę w filmie Producenci (1968).

Znany ze współpracy z reżyserem, scenarzystą i producentem filmowym Melem Brooksem. Często występował wspólnie z aktorem komediowym, Richardem Pryorem.

Biografia

Wilder jest synem żydowskich imigrantów pochodzących z Rosji. Studiował aktorstwo na Uniwersytecie Iowa, który ukończył w roku 1955. Naukę kontynuował w Bristol Old Vic Theatre School w Wielkiej Brytanii, w latach 1956-1958.

Po powrocie do USA podjął pracę w teatrze, jednakże nie jako aktor, a jako kierowca samochodu i nauczyciel fechtunku. Karierę aktorską zaczynał na mniejszych scenach Broadwayu, zanim zadebiutował na głównej jego scenie. Najlepszym dla niego rokiem w tym okresie był 1961, gdy za role w przedstawieniach "The Complaisant Lover" i "Roots" otrzymał nagrodę Clarence Derwent. Pierwsza rola filmowa to epizod w Mother Courage and Her Children w roku 1964 u boku Anne Bancroft, odtąd jego kariera nabrała znacznego przyspieszenia, za sprawą Mela Brooksa, który polubił Wildera i chętnie obsadzał go w filmach.

Pierwsza duża rola Wildera to zakładnik w filmie Bonnie i Clyde. Dwie najgłośniejsze to Willy Wonka w Willy Wonka i fabryka czekolady oraz Leo Bloom w Producenci (1968).

W latach 70. i 80. XX w. występował w wielu filmach wraz z Richardem Pryorem, tworząc z nim jedną z najbardziej charakterystycznych par postaci z różnych ras w komediach tego okresu. Jednakże ich relacja nie była tak sympatyczna, jak sądzili widzowie i jak wynikałoby z filmów. W swej autobiografii Wilder napisał wiele gorzkich słów o Pryorze.

W 1979 zagrał, już bez Pryora, w komedii Harrisona Forda Frisco Kid.

Wilder ożenił się z aktorką Gildą Radner w 1984, a owdowiał w 1989, gdy Gilda zmarła na raka jajnika. Odtąd Wilder zaczął aktywnie wspierać profilaktykę chorób nowotworowych. Sam zresztą był hospitalizowany w związku z odmianą białaczki w 1999, leczenie zakończono pomyślnie w 2000.

W 1991 ożenił się powtórnie, tym razem z wykładowcą patologii, Karen Boyer.

1 marca 2005 Wilder wydał swój bardzo osobisty pamiętnik-autobiografię Kiss Me Like A Stranger, opisując w nim okres od urodzenia aż po śmierć pierwszej żony.

Filmografia

• Bonnie i Clyde (1967) jako Eugene Grizzard
• Producenci (1968) jako Leo Bloom
• Zacznijcie rewolucję beze mnie (1970) jako Claude/Philippe
• Willy Wonka i fabryka czekolady (1971) jako Willy Wonka
• Wszystko, co chcielibyście wiedzieć o seksie, ale baliście się zapytać (1972) jako dr Doug Ross
• Rhinoceros (1974) jako Stanley
• Mały Książę (1974) jako Lis
• Płonące siodła (1974) jako Jim "Wasco Kid"
• Młody Frankenstein (1974) jako dr Frederick Frankenstein
• Przygody najsprytniejszego z braci Holmesów (1975) jako Sigerson Holmes (także reżyseria)
• Express Srebrna Strzała (1976) jako George Caldwell
• Największy kochanek świata (1977) jako Rudy Valentine (także reżyseria)
• Frisco Kid (1979) jako Avram Belinsky
• Czyste szaleństwo (1980) jako Skip Donahue
• Niedzielni kochankowie (1980) jako Skippy (także reżyseria, wspólnie z Dino Risim, Bryan'em Forbes'em i Édouard'em Molinaro)
• Hokus Pokus czyli ważna sprawa (1982; znany także pod tytułem Hanky Panky czyli ważna sprawa) jako Michael Jordan
• Kobieta w czerwieni (1984) jako Theodore Pierce (także reżyseria)
• Miłość wilkołaka (1986) jako Larry Abbot (także reżyseria)
• Nic nie widziałem, nic nie słyszałem (1989) jako Dave Lyons
• Miłość to nie żart (1990) jako Duffy Bergman
• Sobowtór (1991) jako George/Abe Fielding
• Alicja w Krainie Czarów (1999) jako Żółw
• Morderstwo w małym miasteczku (1999) jako Larry "Cash" Carter
• Drugie morderstwo w miasteczku (1999) jako Larry "Cash" Carter
• Will i Grace (1998-2006; serial TV) jako pan Stein (za gościnny występ w tym serialu Wilder otrzymał nagrodę Emmy)

Występy teatralne

• The Complaisant Lover (Broadway, 1962)
• Mother Courage and Her Children (Broadway, 1963)
• One Flew Over the Cuckoo's Nest (Broadway, 1963)
• The White House (Broadway, 1964)
• Luv (Broadway, 1966)
• Laughter on the 23rd Floor (Londyn, 1996)

Linki zewnętrzne

• Gene Wilder w bazie Internet Movie Database (IMDb) (ang.)
• Gene Wilder w bazie filmweb.pl
• Gene Wilder w bazie stopklatka.pl
• Gene Wilder w NNDB (ang.)