Gene Wilder

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Gene Wilder
Gene Wilder w 2007 roku
Gene Wilder w 2007 roku
Imię i nazwisko Jerome Silberman
Data
i miejsce urodzenia
11 czerwca 1933
Stany Zjednoczone Milwaukee
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Gene Wilder, właśc. Jerome Silberman (ur. 11 czerwca 1933[a] w Milwaukee w stanie Wisconsin) – amerykański aktor komediowy, a także reżyser i scenarzysta. Zdobywca Emmy w 2003. Był nominowany do Oscara za drugoplanową rolę w filmie Producenci (1968).

Znany ze współpracy z reżyserem, scenarzystą i producentem filmowym Melem Brooksem. Często występował wspólnie z aktorem komediowym, Richardem Pryorem.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Wilder jest synem żydowskich imigrantów pochodzących z Rosji. Studiował aktorstwo na Uniwersytecie Iowa, który ukończył w roku 1955. Naukę kontynuował w Bristol Old Vic Theatre School w Wielkiej Brytanii, w latach 1956-1958.

Po powrocie do USA podjął pracę w teatrze, jednakże nie jako aktor, a jako kierowca samochodu i nauczyciel fechtunku. Karierę aktorską zaczynał na mniejszych scenach Broadwayu, zanim zadebiutował na głównej jego scenie. Najlepszym dla niego rokiem w tym okresie był 1961, gdy za role w przedstawieniach „The Complaisant Lover” i „Roots” otrzymał nagrodę Clarence Derwent. Pierwsza rola filmowa to epizod w Mother Courage and Her Children w roku 1964 u boku Anne Bancroft, odtąd jego kariera nabrała znacznego przyspieszenia, za sprawą Mela Brooksa, który polubił Wildera i chętnie obsadzał go w filmach.

Pierwsza duża rola Wildera to zakładnik w filmie Bonnie i Clyde. Dwie najgłośniejsze to Willy Wonka w Willy Wonka i fabryka czekolady oraz Leo Bloom w Producenci (1968).

W latach 70. i 80. XX w. występował w wielu filmach wraz z Richardem Pryorem, tworząc z nim jedną z najbardziej charakterystycznych par postaci z różnych ras w komediach tego okresu. Jednakże ich relacja nie była tak sympatyczna, jak sądzili widzowie i jak wynikałoby z filmów. W swej autobiografii Wilder napisał wiele gorzkich słów o Pryorze.

W 1979 zagrał, już bez Pryora, w komedii Frisco Kid u boku Harrisona Forda.

Wilder ożenił się z aktorką Gildą Radner w 1984, a owdowiał w 1989, gdy Gilda zmarła na raka jajnika. Odtąd Wilder zaczął aktywnie wspierać profilaktykę chorób nowotworowych. Sam zresztą był hospitalizowany w związku z odmianą białaczki w 1999, leczenie zakończono pomyślnie w 2000.

W 1991 ożenił się powtórnie, tym razem z wykładowcą patologii, Karen Boyer.

1 marca 2005 Wilder wydał swój bardzo osobisty pamiętnik-autobiografię Kiss Me Like A Stranger, opisując w nim okres od urodzenia aż po śmierć pierwszej żony.

Filmografia[edytuj | edytuj kod]

Występy teatralne[edytuj | edytuj kod]

  • The Complaisant Lover (Broadway, 1962)
  • Mother Courage and Her Children (Broadway, 1963)
  • One Flew Over the Cuckoo’s Nest (Broadway, 1963)
  • The White House (Broadway, 1964)
  • Luv (Broadway, 1966)
  • Laughter on the 23rd Floor (Londyn, 1996)

Uwagi

  1. W swej autobiografii Wilder wyraźnie sugeruje, że jego prawdziwą datą urodzin jest rok 1933, a nie jak wcześniej podawano 1935.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]