Generałowie i admirałowie II Rzeczypospolitej w II wojnie światowej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

W okresie II Rzeczypospolitej przez szeregi Wojska Polskiego przeszło 540 generałów.

Generałowie w służbie czynnej:

Rok
Generałowie w tym:
gen. broni
gen. dywizji
gen. brygady
w sł. czynnej w rezerwie w st. spoczynku
1920
143
4
26
113
98
7
62
1 czerwca 1921
93
3
21
69
93
1922
95
3
19
73
95
1923
96
1924
143
4
24
1927
104
4
24
76
30
1928
81
0
18
1932
83
0
15
1 września 1939
97
2
12
83
97

We wrześniu 1939 w Wojsku Polskim pełniło służbę czynną 97 generałów różnych stopni w tym 3 kontradmirałów. W ramach mobilizacji powołano do czynnej służby kilkudziesięciu generałów, będących w rezerwie lub w stanie spoczynku.

Polegli we wrześniu 1939[edytuj | edytuj kod]

W trakcie działań wojennych we wrześniu 1939 poległo na polu chwały 5 generałów służby czynnej - czterech w walce z Niemcami, piąty został rozstrzelany przez NKWD. Podczas obrony Warszawy zmarł z ran jeden generał w stanie spoczynku.

Imię i nazwisko Przydział służbowy okoliczności, miejsce i data śmierci
Mikołaj Bołtuć dowódca GO "Wschód" poległ pod Łomiankami, 22 września 1939
Stanisław Grzmot-Skotnicki dowódca GO "Czersk" zmarł z ran pod Tułowicami, 19 września 1939
Józef Kustroń dowódca 21 DPG poległ pod Oleszycami, 15 września 1939
Józef Olszyna-Wilczyński dowódca DOK III Grodno zastrzelony przez NKWD w Sopoćkinach, 22 września 1939
Franciszek Wład dowódca 14 DP poległ pod Iłowem, 18 września 1939
Stanisław Rawicz-Dziewulski w st. spocz., obrońca Warszawy zmarł z ran w Warszawie, 18 września 1939

W niewoli niemieckiej[edytuj | edytuj kod]

Po zakończeniu działań wojennych we wrześniu 1939 w niewoli niemieckiej znalazło się 33 generałów i 1 kontradmirał.

Imię i nazwisko Przydział służbowy Oflag *)
Roman Abraham dowódca Wielkopolskiej Brygady Kawalerii VII A Murnau
Władysław Bończa-Uzdowski VII A Murnau
Władysław Bortnowski dowódca Armii "Pomorze" VII A Murnau
Leopold Cehak dowódca 30 DP VII A Murnau
Jan Chmurowicz II C Woldenberg
Walerian Czuma dowódca obrony Warszawy VI B Dössel
Franciszek Dindorf-Ankowicz VII A Murnau
Juliusz Drapella dowódca 27 DP VII A Murnau
Janusz Gąsiorowski dowódca 7 DP VII A Murnau
Jan Jagmin-Sadowski dowódca GO "Śląsk" VII A Murnau
Ludwik Kmicic-Skrzyński dowódca Podlaskiej BK II B Gross-Born
Edmund Knoll-Kownacki dowódca GO "Koło" VII A Murnau
Wincenty Kowalski dowódca GO WYSZKÓW VII A Murnau
Jan Kruszewski VII A Murnau
Tadeusz Kutrzeba dowódca Armii "Poznań" VII A Murnau
Józef Kwaciszewski VII A Murnau
Stanisław Małachowski VII A Murnau
Bernard Mond VI B Dössel
Zygmunt Piasecki VII A Murnau
Wacław Piekarski VII A Murnau
Tadeusz Piskor dowódca Armii "Lublin" VI B Dössel
Zygmunt Podhorski VII A Murnau
Emil Przedrzymirski-Krukowicz dowódca Armii "Modlin" VII A Murnau
Zdzisław Przyjałkowski VII A Murnau
Juliusz Rómmel dowódca Armii "Łódź" VII A Murnau
Antoni Szylling dowódca Armii "Kraków" VII A Murnau
Stanisław Taczak VII A Murnau
Wiktor Thommée dowódca GO PIOTRKÓW VI B Dössel
Józef Unrug dowódca obrony wybrzeża VII A Murnau

Jeden z generałów wykorzystując inwalidztwo został zwolniony z niewoli. Po powrocie do kraju włączył się do walki z Niemcami w szeregach Armii Krajowej

Imię i nazwisko Przydział służbowy Oflag *)
Brunon Olbrycht dowódca 39 DP VIII E Johannisbrunn

Zmarli w niewoli niemieckiej[edytuj | edytuj kod]

Od ran wojennych lub w wyniku choroby w oflagach zmarło 4 generałów.

Imię i nazwisko Przydział służbowy Oflag *) Miejsce i data śmierci
Franciszek Alter dowódca 25 DP VII A Murnau szpital Garmisch-Partenkirchen, 23 stycznia 1945
Franciszek Kleeberg dowódca SGO "Polesie" IV B Königstein szpital Weisser Hirsch, 5 kwietnia 1941
Czesław Młot-Fijałkowski dowódca SGO "Narew" VII A Murnau Murnau, 17 kwietnia 1944
Juliusz Zulauf dowódca 5 DP VII A Murnau Murnau, 21 maja 1943

*) Generałowie tak jak inni jeńcy wojenni przechodzili przez szerego obozów jenieckich. W tabelach podano nazwę ostatniego oflagu w którym przebywał dany generał w momencie zwolnienia, wyzwolenia lub śmierci.

Zmarli i zamordowani w obozach koncentracyjnych[edytuj | edytuj kod]

Imię i nazwisko Przydział służbowy okoliczności, miejsce i data śmierci
Bolesław Roja w stanie spoczynku KL Sachsenhausen, 27 maja 1940
płk/gen. Stefan Rowecki "Grot" dowódca Armii Krajowej KL Sachsenhausen, sierpień 1944
Mieczysław Ryś-Trojanowski dowódca DOK nr I, internowany na Węgrzech, przekazany Niemcom w 1941 KL Mauthausen, 4 kwietnia 1945

Zmarli podczas kampanii wrześniowej[edytuj | edytuj kod]

Imię i nazwisko Przydział służbowy okoliczności, miejsce i data śmierci
Eugeniusz de Henning-Michaelis w stanie spoczynku prawdopodobnie w czasie nalotu bombowego, wrzesień 1939

Internowani w 1939 w Rumunii[edytuj | edytuj kod]

17 września Polskę opuścili prezydent RP, premier z całym rządem i Naczelny Wódz ze sztabem. Granicę rumuńską przekroczyło także wiele oddziałów wraz ze swoimi dowódcami. Ignacy Mościcki został internowany w Bicaz, Edward Rydz-Śmigły przewieziony został do Krajowy, natomiast wysocy rangą oficerowie i urzędnicy od 3 października przetrzymywani byli w Baile Herculane W grupie tej znalazło się także 24 generałów. Mimo internowania wielu z nich udało się uciec.

Imię i nazwisko Przydział służbowy Data i kierunek ucieczki Przydział służbowy
marsz. Edward Rydz-Śmigły Naczelny Wódz 10 grudnia 1940 - Węgry, Słowacja, Polska szer. członek ZWZ
Wacław Stachiewicz szef sztabu Naczelnego Wodza styczeń 1940 - Jugosławia, Algieria, Wielka Brytania bez przydziału
Felicjan Sławoj Składkowski premier rządu RP lipiec 1940 - Turcja, Palestyna 1943-1945 - szef służb sanitarnych
Tadeusz Kasprzycki minister spraw wojskowych  ?  ?
Janusz Głuchowski I wiceminister Spraw Wojskowych Baile Herculene następnie Palestyna od marca 1941 Anglia od października 1941 dowódca Brygady Szkolnej w Szkocji od września 1943 dowódca Jednostek Wojska w Wielkiej Brytanii (JWWB)
Rudolf Dreszer dowódca GO w Armii "Prusy" przez Rumunię do Francji dowódca 4 DP, od 1941 bez przydziału
Kazimierz Fabrycy dowódca Armii "Karpaty"  ? - Palestyna bez przydziału
Jan Jur-Gorzechowski w stanie spoczynku Ploeszti, grudzień 1940 - Bliski Wschód - Palestyna. bez przydziału - dd kwietnia 1943 do 1947 roku za zgodą władz polskich, a na zlecenie władz brytyjskich organizował i kierował szkoleniem służb porządkowych w Palestynie
Stanisław Kwaśniewski inspektor etapów Francja, Wielka Brytania Od listopada 1939 internowany w obozie w Cerizay, później w obozie na wyspie Bute. W styczniu 1942 przeniesiony w stan nieczynny
Tadeusz Malinowski przedstawiciel Naczelnego Wodza przy premierze Francja, Wielka Brytania szef Biura ds. Rodzin MON, a od maja do października 1942 I zastępca wiceministra ON, następnie szef Biura Oświaty i Opieki nad Żołnierzami.
Karol Masny szef intendentury Francja, Wielka Brytania Od 1942 szef Intendentury i Służby Pieniężnej w Ministerstwie Obrony Narodowej
Stanisław Kostka Miller naczelny dowódca artylerii Turcja, Palestyna bez przydziału w Ośrodku Zapasowym Samodzielnej Brygady Strzelców Karpackich
Józef Zając naczelny dowódca lotnictwa i OPL wrzesień 1939 Francja, następnie Wielka Brytania Od 6 X 1939 roku dowódca Lotnictwa i Obrony Przeciwlotniczej. 22 II 1940 - 1 VII 1940 dowódca Polskich Sił Powietrznych. IX 1940 zastępca dowódcy I Korpusu w Szkocji. 12 IX 1942-III 1943 zastępca dowódcy Armii Polskiej na Wschodzie, III-VIII 1943) – dowódca I Korpusu Pancerno-Motorowego w Szkocji. VIII 1943-1946 Inspektor Wyszkolenia Wojska

W trakcie internowania zmarł:

Imię i nazwisko Przydział służbowy miejsce i data śmierci
Mieczysław Maciejowski II wiceminister Spraw Wojskowych Baile Herculane, 17 maja 1940

31 stycznia 1941 wbrew konwencjom międzynarodowym - lecz pod naciskiem niemieckim - Rumuni przekazali Niemcom pozostałych w obozach polskich żołnierzy i oficerów. Wśród nich znalazło się 11 generałów, których przetrzymywano początkowo w Dorsten, a później w Dössel.

Imię i nazwisko Przydział służbowy
Leon Berbecki
Mieczysław Dąbkowski naczelny dowódca saperów
Stanisław Kozicki
Henryk Krok-Paszkowski
Mieczysław Mackiewicz
Teofil Maresch szef wymiaru sprawiedliwości
Stefan Pasławski
Stanisław Skwarczyński dowódca GO "Wyszków"
Stefan Strzemieński
Aleksander Szychowski
Mikołaj Waraksiewicz

Generałowie powstania warszawskiego[edytuj | edytuj kod]

Po upadku powstania warszawskiego do niewoli niemieckiej dostało się 7 polskich generałów. Początkowo przebywali w Oflagu 73 Nürnberg-Langwasser, a następnie w Colditz.

Imię i nazwisko Przydział służbowy we wrześniu 1939 Przydział służbowy w AK
płk. (gen.) Tadeusz Komorowski "Bór" dowódca osłony środkowej Wisły dowódca AK
płk (gen.) Antoni Chruściel "Monter" dowódca 82 pp dowódca Warszawski Korpus AK
płk (gen.) Tadeusz Pełczyński "Grzegorz" dowódca piech. dyw. 19 DP za-ca d-cy AK
płk (gen.) Albin Skroczyński "Łaszcz" dowódca piech. dyw. 15 DP dowódca Obszar Warszawski AK
gen.brygady Kazimierz Sawicki "Sawa" 11-17.IX. dowódca Odcinka "Włodzimierz" Komeda Główna AK
płk Janusz Bokszczanin "Sęk" dowódca 10 psk Wydział Broni Szybkich AK, szef Oddziału III i zastępcą szefa sztabu Komendy Głównej AK
Tadeusz Kossakowski przy sztabie Naczelnego Wodza bez przydziału

Pod koniec wojny w niewoli niemieckiej znajdowało się 46 polskich generałów.

W niewoli sowieckiej[edytuj | edytuj kod]

Po zakończeniu działań wojennych we wrześniu 1939 w niewoli sowieckiej znalazło się 18 generałów i 1 kontradmirał. Tylko sześciu z nich opuściło w 1942 Związek Radziecki w szeregach Polskich Siłach Zbrojnych w ZSRR:

Imię i nazwisko Przydział służbowy Miejsce więzienia Przydział służbowy
Władysław Anders dowódca Nowogródzkiej BK Lwów, Moskwa dowódca Armia Polska na Wschodzie; II Korpus Polski
Mieczysław Boruta-Spiechowicz GO "Bielsko" aresztowany przez NKWD 13/14 grudnia 1939 więz. Stanisławów, Łubianka (Moskwa) dowódca 5 DP w Armii Andersa
Czesław Jarnuszkiewicz kom. PWiWF Starobielsk, Łubianka (Moskwa) bez przydziału - Palestyna
Wacław Przeździecki w st. sp., org. formacje rezerwowe internowany na Litwie, Kozielsk, Łubianka (Moskwa), Griazowiec bez przydziału - Palestyna
Michał Tokarzewski-Karaszewicz dowódca GO w Armii "Pomorze" aresztowany przez NKWD we Lwowie w marcu 1940 za-ca d-cy APnW; dowódca org. w Egipcie III Korpusu Polskiego
Jerzy Wołkowicki w stanie spoczynku (?) Kozielsk, Juchnów, Griazowiec bez przydziału - Londyn

Zamordowani w niewoli sowieckiej[edytuj | edytuj kod]

NKWD zamordowało 1 kontradmirała i 11 generałów wziętych do niewoli w toku działań wojennych:

Imię i nazwisko Przydział służbowy okoliczności, miejsce i data śmierci
Leon Billewicz w stanie spoczynku jeniec Starobielska, zamordowany w Charkowie, kwiecień 1940
Bronisław Bohatyrewicz w stanie spoczynku jeniec Kozielska, zamordowany w Katyniu, kwiecień 1940
Xawery Czernicki (kontradmirał) dowództwo Marynarki Wojennej jeniec Kozielska, zamordowany w Katyniu, kwiecień 1940
Stanisław Haller w stanie spoczynku jeniec Starobielska, zamordowany w Charkowie, kwiecień 1940
Aleksander Kowalewski w stanie spoczynku (?) jeniec Starobielska, zamordowany w Charkowie, kwiecień 1940
Henryk Minkiewicz w stanie spoczynku jeniec Kozielska, zamordowany w Katyniu, kwiecień 1940
Kazimierz Orlik-Łukoski dowódca 11 DP, GO "Jasło" jeniec Starobielska, zamordowany w Charkowie, kwiecień 1940
Konstanty Plisowski w st. sp., dowódca twierdzy Brześć jeniec Starobielska, zamordowany w Charkowie, kwiecień 1940
Franciszek Sikorski w st. sp., dowódca obrony Lwowa jeniec Starobielska, zamordowany w Charkowie, kwiecień 1940
Leonard Skierski w stanie spoczynku jeniec Starobielska, zamordowany w Charkowie, kwiecień 1940
Piotr Skuratowicz dowódca GO "Dubno" jeniec Starobielska, zamordowany w Charkowie, kwiecień 1940
Mieczysław Smorawiński dowódca DOK II Lublin jeniec Kozielska, zamordowany w Katyniu, kwiecień 1940

Pozostali zmarli lub zamordowani w niewoli radzieckiej[edytuj | edytuj kod]

Wśród innych zamordowanych lub zmarłych w więzieniach są:

Imię i nazwisko Przydział służbowy okoliczności, miejsce i data śmierci
Władysław Jędrzejewski w stanie spoczynku; zorganizował Straż Obywatelską we Lwowie aresztowany w październiku 1939 przez NKWD; rozstrzelany lub zmarł w wiezieniu, marzec 1940
Rudolf Prich dowódca obrony obszaru Lwowa areszt. przez NKWD, zmarł w więzieniu we Lwowie, 1940
płk (gen.) Stefan Kossecki dowódca 18 DP (awans pośm. z 1964 r.) zamordowany w 1939. Według jednej wersji utopiony na statku z jeńcami.
Według innej zastrzelony po aresztowaniu na dworcu kolejowym.

Zmarli w ZSRR[edytuj | edytuj kod]

Po zajęciu wschodnich terytoriów Polski wielu generałów w stanie spoczynku zostało aresztowanych przez NKWD. Wśród zmarłych w więzieniach lub na zesłaniu są:

Imię i nazwisko Przydział służbowy okoliczności, miejsce i data śmierci
Karol Bogucki w stanie spoczynku, ks. dziekan generalny Chersoń, ok. 1940 r.
Mariusz Zaruski w stanie spoczynku, kapitan jachtu "Zawisza Czarny" Chersoń, kwiecień 1941

Aresztowani po wkroczeniu Armii Czerwonej do Polski w 1944[edytuj | edytuj kod]

Imię i nazwisko Przydział służbowy Przydział służbowy w AK Losy po aresztowaniu Uwagi
płk (gen.) Ludwik Bittner "Halka" SGO "Polesie" dowódca 9 DP AK sierpień 1944 - Majdanek, Rembertów, Charków, Diagiliewo - 1947
płk (gen.) Leopold Okulicki "Niedźwiadek" sztab Naczelnego Wodza dowódca AK 19 stycznia 1945 - Moskwa - zamordowany 24 grudnia 1946 w więzieniu w 1941 aresztowany przez NKWD we Lwowie, zwolniony, powrócił przez Londyn do kraju
płk (gen.) Aleksander Krzyżanowski "Wilk" dowódca I dywizjonu 26 PAL dowódca AK w Wilnie 1944 - wywieziony w głąb ZSRR, aresztowany przez UB - zm. 29 września 1951 w więzieniu
płk (gen.) Kazimierz Tumidajski "Marcin","Grabowski" Okręg Lubelski AK komendant Okręgu 1944 - wywieziony w głąb ZSRR, obóz internowanych Diagilewo zamordowany 7 lipca 1947, ZSRR

Internowani w Szwajcarii[edytuj | edytuj kod]

2 Dywizja Strzelców Pieszych walczyła w czerwcu 1940 w południowo-wschodniej Francji. 20 czerwca przekroczyła granicę Szwajcarii.

Imię i nazwisko Przydział służbowy we wrześniu Po zakończeniu działań
płk (gen.) Bronisław Prugar-Ketling dowódca 11 KDP dowódca 2 DSP we Francji

Przedostali się na Zachód[edytuj | edytuj kod]

Imię i nazwisko Przydział służbowy w 1939 Po zakończeniu działań
Janusz de Beaurin z-ca d. Lotnictwa w rezerwie oficerskiej
Stanisław Burhardt-Bukacki w 1939 d. Polskiej Misji Wojskowej we Francji zmarł w 1942
Stefan Dąb-Biernacki dowódca Armii "Prusy" odsunięty od stanowisk
Marian Kukiel w stanie spoczynku zastępca ministra spraw wojskowych; w Anglii dowódca I Korpusu Polskiego i od 1942 Minister Obrony Narodowej
Aleksander Narbut-Łuczyński dowódca DOK V Kraków w rezerwie oficerskiej
Mieczysław Norwid-Neugebauer członek Sztabu w Wielkiej Brytanii, w 1939, dowódca polskiej misji wojskowej z misją nacisku na RAF i Wielką Brytanię wywiązania się z obiecanej ofensywy powietrznej
Wilhelm Orlik-Rückemann dowódca KOP przez Litwę i Szwecję do Wielkiej Brytanii, sztaby, PKPR
Wacław Scewola-Wieczorkiewicz dowódca etapów Armii "Kraków" tam w Inspektoracie Wyszkolenia Nacz. Wodza we Francji, potem w ruchu oporu. Od 1943 w Szwajcarii, gdzie zmarł w 1969.
Władysław Sikorski bez przydziału Naczelny Wódz 1939-43
Kazimierz Sosnkowski bez przydziału Naczelny Wódz 1943-44

Losy generałów września 1939[edytuj | edytuj kod]

Imię i nazwisko Przydział służbowy Po zakończeniu działań
Mieczysław Dąbkowski dowódca saperów i fortyfikacji Naczelnego Wodza internowany w Rumunii i do 1945 roku przebywał w niewoli niemieckiej. Po wyzwoleniu osiadł we Francji, zm. 12.02.1946 r.
Władysław Kalkus 19 marca 1939 roku, a cztery dni później na stanowisko Dowódcy Lotnictwa w czasie pokoju został mianowany gen. bryg. pil. Władysław Kalkus natomiast Naczelnym Dowódcą Lotnictwa i Obrony Przeciwlotniczej na wypadek wojny został gen. bryg. Józef Zając. Dowódcami Polskich Sił Powietrznych byli: gen. pil. Władysław Kalkus (od maja do lipca 1940 r.), gen. pil. Stanisław Ujejski (od lipca 1940 do sierpnia 1943 r.), gen. pil. Maciej lżycki (od września 1943 do kwietnia 1947 r.).
Władysław Langner d. obrony Lwowa
Gustaw Łowczowski
Juliusz Tarnawa-Malczewski
Gustaw Paszkiewicz w 1939 dowódca 12 DP
Bolesław Popowicz gen. od 1927
Mikołaj Prus-Więckowski  ????
Kazimierz Sawicki
Kazimierz Schally
Marian Józef Smoleński
Kazimierz Strzemię-Marszyński
Zygmunt Szyszko-Bohusz
Stanisław Tatar
Józef Wiatr
Bolesław Wieniawa-Długoszowski
Kazimierz Wiśniowski
Ferdynand Zarzycki
Marian Żegota-Januszajtis
Eugeniusz Żongołłowicz

Wrześniowi pułkownicy - awansowani do stopnia generalskiego[edytuj | edytuj kod]

Tak podczas wojny, jak i po wojnie niektórzy wyżsi oficerowie otrzymali stopnie generalskie od prezydenta RP Władysława Raczkiewicza na emigracji. Ostatnie awanse noszą datę - 1964 r. z nadania Naczelnego Wodza na Uchodźstwie.

Imię i nazwisko Przydział służbowy Po zakończeniu działań
Adam Brzechwa-Ajdukiewicz płk / gen. z 1964 pośmiertnie w 1939 - dowódca 26 DP
Stanisław Dąbek płk / gen. z 1964
Konstanty Drucki-Lubecki płk / gen. z 1964
Kazimierz Dworak płk / gen. z 1945
Leopold Engel-Ragis płk / gen. ????
Adam Epler płk / gen. z 1991
August Fieldorf płk / gen. z 1944
Julian Filipowicz płk / gen. z 1942
Józef Giza płk / gen. z 1944
Kazimierz Glabisz płk / gen. z 1945
Jan Karcz płk / gen. z 1969 - w 1939 roku - dowódca Mazowieckiej BK
Tadeusz Klimecki płk / gen. z 6 II 1941
Alojzy Wir-Konas płk / gen. pośmiertnie ?? / więzień Starobielska rozstrzelany w Katyniu
Stanisław Kopański płk / gen. z 1940
Stefan Kossecki płk / gen. z 1964
Wilhelm Liszka-Lawicz płk / gen. z 1966 - w 1939 roku dowódca 20 DP
Stanisław Maczek płk / gen. z 1945
Izydor Modelski płk / gen. z 1940
Stefan Mossor płk / gen. z 1945
Roman Odzierzyński płk / gen. z 1943
Leopold Okulicki płk / gen. z 1944
Bolesław Andrzej Ostrowski płk / gen. z 1968
Ignacy Oziewicz płk / do 1943 w NSZ
Władysław Powierza płk / gen. z 1964
Bronisław Rakowski płk / gen. z 1941
Klemens Rudnicki ppłk / gen. z 1945
Stanisław Skalski por / gen. z 1988
Stanisław Sosabowski płk / gen. z 1944
Nikodem Sulik płk / gen. z 1944
Antoni Szymański płk / gen. z 1964
Bolesław Szarecki płk / gen. z 1941
Marian Turkowski płk / gen. z 1946
Józef Werobej płk / gen. z 1964
Karol Ziemski płk / gen. z 1964