Generator sterowany napięciem

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Przykładowy schemat blokowy syntezatora muzycznego z zaznaczonym blokiem VCO
Sekcja VCO w syntezatorze Korg MS-20

Generator sterowany napięciem (ang. Voltage Controlled Oscillator, VCO) – urządzenie elektroniczne, generator okresowego sygnału elektrycznego (fali), o częstotliwości proporcjonalnej do napięcia elektrycznego podanego na jego wejście. Generatory VCO są stosowane w radiokomunikacji (np. jako przestrajany układ heterodyny), urządzeniach automatyki (np. w układach pętli PLL), są też podstawowym blokiem syntezatorów analogowych.

Charakterystyka sterowania[edytuj | edytuj kod]

Generatory mogą być przestrajane w liniowej skali częstotliwości, gdzie każdej zmianie napięcia o 1V towarzyszy zmiana częstotliwości o określoną wartość w Hz, lub wykładniczej skali częstotliwości, gdzie każda zmiana napięcia o 1V powoduje zmianę częstotliwości o stały interwał muzyczny (np. 1 oktawę). Drugi sposób sterowania jest bardziej popularny wśród konstrukcji syntezatorów, ponieważ jest bardziej wygodny w transpozycji i modulacji. Jednak do jego wad należy tendencja do utraty stroju. Dotyczy to w szczególności starszych modeli instrumentów.

fala sinusoidalna, prostokątna, trójkątna, i piłokształtna

Przebieg wyjściowy[edytuj | edytuj kod]

Generatory VCO stosowane w syntezatorach muzycznych najczęściej są tak zbudowane, aby produkowały przebiegi okresowe bogate w składowe harmoniczne, co pozwala na łatwą realizację syntezy subtraktywnej. Typowo spotykanymi przebiegami są kanoniczne kształty fali: piłokształtny, trójkątny, prostokątny i sinusoidalny, ponieważ widma tych przebiegów zawierają różne i uzupełniające się składowe harmoniczne, co pozwala na uzyskanie różnych barw dźwięku przez ich sumowanie i filtrację. Bardziej rozbudowane generatory VCO pozwalają na płynną (sterowaną ręcznie lub modulowaną napięciem) zmianę kształtu fali (zmianę symetrii przebiegu, zmianę współczynnika wypełnienia przebiegu prostokątnego).

Podstawowe parametry pracy[edytuj | edytuj kod]

  • Zakres częstotliwości pracy
  • Charakterystyka przestrajania
  • Liniowość i stabilność charakterystyki
  • Kształty generowanych przebiegów
  • Współczynnik wypełnienia fali prostokątnej

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. W. Kotoński, "Muzyka elektroniczna", PWM, wyd. 2, 2002, ISBN 8322408102
  2. Z.S. Woźniak, "Elektroniczny syntezator muzyczny", Radioamator i krótkofalowiec, 4/5/6/1978
  3. R.A. Moog, "Voltage Controlled Electronic Music Modules", Journal of the Audio Engineering Society, 7, 1965
  4. T.Kubiak, "Sterowanie napięciowe: czym się różni V/oct od Hz/V?", Estrada i Studio, 5, 2003