Genogram

Przykład: małżeństwo z dwiema córkami - naturalną w wieku 25 lat i adoptowaną w wieku lat 16. Relacje między rodzeństwem są ambiwalentne.

Genogram to graficzny schemat przekazów transgeneracyjnych w rodzinie, podobny do drzewa genealogicznego. Ilustruje związki i relacje między krewnymi oraz ważne daty z życia członków rodziny. Informuje też o wizji życia rodzinnego jakie dana osoba otrzymała od swojej rodziny, wskazując prawdopodobne przyczyny jej aktualnej sytuacji życiowej.

Genogram stosuje się przede wszystkim w pracy socjalnej z rodzinami, systemowej terapii rodzinnej a także psychoterapii w celu diagnozy relacji w rodzinie oraz łatwego dekodowania. Metoda szczególne stosowana w ramach podejścia systemowego w diagnozie rodziny.

Genogram umożliwia poznanie dysfunkcyjnych "tradycji" rodzinnych, nieświadomie przekazywanych z pokolenia na pokolenie, takich jak trudności w związkach interpersonalnych, tendencje poligamiczne, alkoholizm. Pozwala także mniemać o wizji własnego życia badanej osoby, przekazanej przez rodzinę.

Symbolika

• Opisuje się daty urodzin i śmierci, przyczyny śmierci, daty zawierania i rozpadu małżeństw, charakterystyczne cechy, ważne wydarzenia, zaburzenia psychiczne, uzależnienia, urazy psychiczne, relacje interpersonalne.

Symbole podstawowe Symbol Znaczenie mężczyzna mężczyzna w wieku 32 lat kobieta kobieta w wieku 28 lat osoba zmarła osoba, której płeć jest nieznana Relacje interpersonalne Symbol Relacja obojętność harmonia w relacjach bliskie relacje bardzo bliskie relacje (w negatywnym znaczeniu, tzn. "relacja naduwikłana"- zbyt bliska emocjonalnie) miłość zakochanie dystans emocjonalny niezgoda nienawiść konflikt zerwany kontakt, ostre odcięcie się relacje ambiwalentne brak zaufania nadużycie nadużywanie emocjonalne nadużywanie fizyczne nadużywanie seksualne przemoc lekceważenie w formie wyjątkowo przykrej (jako forma nadużycia) manipulacja nadmierne kontrolowanie skupienie uwagi admiracja

Powiązania Symbol Powiązanie małżeństwo rozwód separacja separacja faktyczna separacja formalna, orzeczona przez sąd unieważnienie małżeństwa narzeczeństwo narzeczeństwo kohabitujące narzeczeństwo w separacji długotrwały związek nieformalny rejestrowany związek partnerski partnerzy związku rejestrowanego w separacji partnerzy związku rejestrowanego w formalnej separacji krótkotrwała relacja relacje tymczasowe lub jednorazowe romans poza związkiem Ciąża i dzieci Symbol znaczenie ciąża poronienie naturalne poronienie sztuczne bliźnięta bliźnięta jednojajowe adopcja wychowywanie osoby nieprzysposobionej formalnie

Symbolika dodatkowa

W pracy warsztatowej z rodziną lub osobą nad genogramem można wykorzystywać również własne symbole - służące do oznaczania różnych ważnych aspektów życia rodziny - nie tylko jej struktury i relacji interpersonalnych - chociażby do oznaczania:

• choroby, w tym psychicznej (np. zakreskowana lewa połowa symbolu osoby),
• tendencji do alkoholizmu czy narkomanii (np. zakreskowana dolna połowa symbolu osoby),
• wyjście z nałogu, podjęcie terapii (np. wykropkowana dolna połowa symbolu osoby),
• występowania przemocy,
• homoseksualizmu (np. wewnątrz figury osoby wpisany jest trójkąt).

Osoby zamieszkujące razem oznaczamy otaczając je wszystkie pętlą.

Informacje o rodzinie

Wokół symboli osób przy pracy tą metodą warto zapisywać ważne informacje dotyczące poszczególnych osób czy relacji. Mogą to być:

• przy osobach:
  • zawód, wykształcenie, praca wykonywana
  • okres pozostawania bez pracy
  • długość przebywania na emigracji zarobkowej
  • rodzaj i czas trwania uzależnienia lub choroby, wiek w chwili jej rozpoczęcia
  • wiek płodu w przypadku ciąży (w momencie rysowania genogramu) lub w chwili poronienia
• przy relacjach:
  • data zawarcia ślubu lub ogłoszenia rozwodu, separacji
  • rodzaj zawartego małżeństwa - cywilne czy sakramentalne
  • okresu powstania danej relacji - np. wrogości czy odcięcia

Zobacz też

• Podejście systemowe
• terapia systemowa
• Praca socjalna (profesja)
• diagnoza (psychologia)
• psychoterapia rodzin
• studium przypadku (psychologia)
• Systemowa terapia rodzin
• Nauki o rodzinie

Linki zewnętrzne

• WinGeno - program komputerowy do rysowania genogramów (ang.)