Gentryfikacja

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Gentryfikacja – pojęcie wywodzące się od angielskiego słowa gentry (szlachta), oznaczające gwałtowną zmianę charakteru danej części miasta. Najczęściej dotyczy przepływu ludności z dzielnicy mieszkalnej, zamieszkałej przez szerokie spektrum lokatorów, do strefy zdominowanej przez osoby o stosunkowo wysokim statusie materialnym. Pierwszy raz termin został użyty przez brytyjską socjolog Ruth Glass, która w 1964 opisała przemiany dokonujące się w robotniczej dzielnicy Londynu - Islington. Dziś dzielnica ta jest zamieszkała w dużej mierze przez osoby bardzo zamożne, np. przez Tony'ego Blaira.

Rozważając elementy tego procesu można wskazać na trzy rodzaje zmian zachodzących w środowisku miejskim, które, w połączeniu lub oddzielnie, nadają miejscu ów umowny status. Jest to zatem gentryfikacja ekonomiczna, gentryfikacja społeczna i gentryfikacja symboliczna (kulturowa). Gentryfikacja ekonomiczna, tj. nadanie większej wartości materialnej jakiemuś miejscu, dokonuje się na przykład przez działania na rzecz poprawy warunków życia, usytuowanie prestiżowych inwestycji, wprowadzenie zieleni, czyli ogólnie przez zwiększenie atrakcyjności tego miejsca, co powoduje drożenie terenu i w określony sposób selekcjonuje następnych inwestorów i użytkowników. Mówiąc o gentryfikacji społecznej, mamy na myśli zmianę składu społecznego zbiorowości zamieszkującej dany obszar. Wiąże się to z wieloma skutkami społecznymi, takimi jak zamieranie pewnych funkcji w poszczególnych częściach miasta (np. handel, tańsza gastronomia, itp.). Zmiana zbiorowości zamieszkującej dany obszar determinowana jest przez czynniki ekonomiczne. Efektem tego procesu jest zmiana charakteru dzielnicy z typowo mieszkalnej, zamieszkanej przez ludzi o różnym stopniu zamożności, na strefę zamieszkałą w dużej mierze przez osoby o wysokich dochodach. Częściowo jest to proces niejako pochodny gentryfikacji ekonomicznej, ale w pewnym zakresie można go celowo wzmacniać.

Gentryfikacja to termin zapożyczony z amerykańskiej socjologii urbanistycznej, gdzie używano go na oznaczenie rewitalizacji obszarów w centrach miast, z których zamożniejsi Amerykanie uciekali na tereny podmiejskie (suburbia) w obawie przed rosnącym zagrożeniem przestępczością, problemami rasowymi i niewygodą życia w centrum (np. brakiem miejsc parkingowych dla rodzin posiadających po kilka samochodów). Na ich miejsce stopniowo wprowadzali się przedstawiciele mniej zamożnych klas, czy mniejszości etnicznych, niejednokrotnie tworząc getta. Doprowadzało to do ugruntowania się stereotypów związanych ze statusem poszczególnych dzielnic. Przestrzeń miejska uległa stopniowej degradacji. Gentryfikacja miała dodać (przywrócić) tym obszarom wartość ekonomiczną, a często też wspomagającą ją wartość symboliczną. Gentryfikacja to proces w którym dana dzielnica gwałtownie zmienia swój charakter.

W Polsce do najbardziej znanych przykładów procesu należy krakowski Kazimierz czy warszawska Praga.

Literatura[edytuj | edytuj kod]

  • Anna Karwińska: Gospodarka przestrzenna. Uwarunkowania społeczno-kulturowe. PWN, 2008. ISBN 978-83-01-15445-5.
  • Monika Murzyn-Kupisz: Kazimierz. Środkowoeuropejskie doświadczenie rewitalizacji. Międzynarodowe Centrum Kultury, 2006. ISBN 83-89273-35-7.