Geografia Bhutanu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Mapa fizyczna Bhutanu

Bhutan jest jednym z najmniejszych państw kontynentu azjatyckiego. To niewielkie królestwo (monarchia dziedziczna od 1907 roku) leżące w południowej części Azji Środkowej jest także państwem należącym do krajów o jednej z najwyższych średnich wysokości nad poziomem morza. Od 1972 do 2006 krajem rządził Jigme Singye Wangchuck, który abdykował na rzecz swojego syna Jigme Khesar Namgyel Wangchucka.

Powierzchnia i granice[edytuj | edytuj kod]

Powierzchnia - 47 000 km2

Skrajne punkty - północny 28°00'N, południowy 26°43'N, zachodni 88°45'E, wschodni 92°00'E Bhutan jest krajem o długości około 300 km i szerokości 150 km.

Bhutan graniczy: od północy z Chinami - 470 km, a od południa i zachodu z Indiami - 605 km. Bhutan jest krajem śródlądowym, którego dzieli dystans ponad 500 km od Oceanu Indyjskiego (Zatoka Bengalska).

Bhutan widziany z kosmosu

Budowa geologiczna i rzeźba[edytuj | edytuj kod]

Bhutan jest krajem wysokogórskim, gdzie połowa powierzchni kraju jest wyniesiona ponad 3 000 m n.p.m. Kraj leży we wschodniej części Himalajów, pomiędzy ich głównym wododziałem, którym biegnie granica z Chinami, a południową krawędzią przedgórza wzdłuż którego została przeprowadzona granica z Indiami.

W kraju wyróżnia się trzy jednostki fizyczno-geograficzne. Pierwszą z nich jest przedgórze zwane Subhimalajami, które jest zbudowane z utworów osadowych, pochodzących głównie z trzeciorzędu. Obszar ten obejmuje tereny położone od 600 do 1 500 m n.p.m. Najniżej położone obszary leżą na samym południu Bhutanu, przy granicy z Indiami. Tereny te poprzecinane są dolinami rzek. Drugą jednostką jest region zwany - Himalaje Małe. Ten górzysty region, gdzie wysokość jego waha się od 1 500 do 4 500 m n.p.m. zbudowany jest z silnie pofałdowanych utworów paleozoicznych i mezozoicznych. Trzecia kraina to Himalaje Wysokie, czyli jak sama nazwa wskazuje są to najwyższe partie łańcucha Himalajów. Góry jakie tam się wznoszą, składają się utworów o średnich wysokości 6 000 m n.p.m. Wiele szczytów przekracza wysokość 7 000 m n.p.m. Są to jedne z najwyżej położonych regionów na Ziemi. Góry te zbudowane są ze skał pochodzących z prekambru i wczesnego paleozoiku. Najwyższym szczytem kraju jest Czomo Lhari, który wznosi się na 7 315 m.n.p.n.

Himalaje Wysokie

Klimat[edytuj | edytuj kod]

Mimo szerokości geograficznych na jakich położony jest Bhutan, klimat zalicza się do strefy klimatów podzwrotnikowych, o chłodnej i górskiej odmianie. W kraju ze względu na wysokość nad poziomem morza wyróżnia się trzy strefy pogodowe.

Na przedgórzach, na południu kraju panuje klimat podzwrotnikowy o monsunowym charakterze. Region ten otrzymuje duże ilości opadów - około 2 000 mm. Występuje tam pora deszczowa która trwa zazwyczaj od maja do września, oczywiście w porze suchej zimą także zdarzają się opady deszczu; jednak najintensywniejsze deszcze mają miejsce latem. Roczna amplituda termiczna jest dość wysoka. Zimą w styczniu średnie wartości oscylują w granicach 15 °C, latem zaś w granicach 30 °C.

Na obszarze Himalajów Małych klimat jest bardziej surowy, co wiąże się ze znacznymi wysokościami nad poziomem morza. Zimy są chłodne, a w wyższych partiach gór - mroźne. Średnia temperatura dla stycznia to około 4 °C, czerwca zaś 26 °C. Opady jednak są stosunkowo niskie, rzędu 650 mm. rocznie.

Tereny wchodzące w skład Himalajów Wielkich reprezentują klimat wysokogórski, który swym rocznym przebiegiem aury, nie odróżnia się od klimatu subpolarnego. Przez cały rok jest mroźno, temperatury średnie nie przekraczają 0 °C. W nocy zwłaszcza zimą występują silne mrozy nawet do -30 °C. Opady są niskie i występują tylko w postaci śniegu. Tereny leżące powyżej 5 000 m n.p.m. nazywane są zimną pustynią, na tej wysokości przebiega granica wiecznego śniegu.

Wody[edytuj | edytuj kod]

Zasoby wodne Bhutanu są obfite, tak samo jak sieć rzeczna kraju, jest bardzo gęsta. Wiąże się to nie z opadami deszczu, ale z obecnością wysokich gór, na których nie tylko przez cały rok leży śnieg, ale i występują też lodowce. Lodowce pokrywają 10% powierzchni kraju i są ważnym źródłem zasilania rzek. Bhutan należy do zlewiska Oceanu Indyjskiego.

W wyższych partiach Himalajów mają swoje źródła takie rzeki jak Sankosz i Manas, które spływają górskimi dolinami na południe i uchodzą do Brahmaputry. W okresie letnim, kiedy w górach temperatury nieznacznie przekraczają wartość 0 °C (na słońcu jest wówczas nawet o 15 °C więcej) występujące tam lodowce i śniegi topią się, a w połączeniu z opadami w niższych partiach gór - sprawia, że Bhutan często nawiedzany jest przez gwałtowne powodzie. Poza rzekami w górach występują jeziora pochodzenia lodowcowego.

Gleby[edytuj | edytuj kod]

W kraju występuje kilka typów gleb. Na południu kraju zalegają urodzajne gleby aluwialne. W Himalajach Małych występują czerwonożółte ferrasole, a na terenach posiadających podłoże wulkaniczne - andosole. W Himalajach Wielkich przeważają gleby inicjalne takie jak regosole i litosole.

Himalaje Małe

Flora[edytuj | edytuj kod]

Szata roślinna Bhutanu jest dobrze zachowana. Prawie 60% powierzchni kraju porastają lasy, które dzielą się na lasy monsunowe na południu i górskie na obszarach powyżej 2 000 m n.p.m. Lasy monsunowe w porze suchej zrzucają liście, a reprezentują je takie gatunki jak drzewo tekowe czy damarzyk. Lasy górskie to formacje typowo alpejskie gdzie rosną sosny, jodły, a w niższych partiach gór dęby. Lasy te porastają do tereny górskie do wysokości 3 300 m n.p.m. Powyżej ten ekosystem przechodzi w roślinność krzaczastą (karłowate zarośla), a następnie w łąki wysokogórskie. Powyżej mniej więcej 4 500 m n.p.m. roślinność zanika, występują tam nagie skały, śniegi i lodowce.

Fauna[edytuj | edytuj kod]

Fauna typowa dla terenów górskich Regionu Środkowoazjatyckiego. Do ssaków kopytnych zaliczyć należy gazelę tybetańską , nachura i dziką owcę, oraz koziorożca syberyjskiego. Z drapieżników na terenach górzystych żyją niedźwiedzie himalajskie oraz irbisy. Do ptaków należą sępy, między innymi sęp himalajski, a najwyżej sięgają stanowiska lęgowe płochacza himalajskiego, który jest małym ptakiem z rzędu wróblowatych. Gady są także zwierzętami,które żyją w Bhutanie na znacznych wysokościach, są to między innymi agama himalajska i gatunek węża – mokasyn himalajski.

W kraju utworzono cztery parki narodowe, a największy z nich to Dżigme Dordżi.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Encyklopedia Geograficzna Świata: Azja. Wydawnictwo OPRES Kraków 1998 ISBN 83-850909-37-0

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]