Geografia Czadu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Mapa Czadu

Czad, Republika Czadu (fr. République du Tchad, arab. جمهوريّة تشاد [Jumhuriyat Tashad]) – państwo w środkowej Afryce. Graniczy od północy z Libią, od wschodu z Sudanem, od południa z Republiką Środkowoafrykańską, od południowego zachodu z Kamerunem i Nigerią, a od zachodu z Nigrem. Nazwa państwa pochodzi od jeziora Czad.

Powierzchnia i granice[edytuj | edytuj kod]

Powierzchnia całkowita wynosi: 1 284 000 km²

Długość granic lądowych Czadu wynosi: 5145 km

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Podział administracyjny Czadu.

Od 19 lutego 2008 Czad podzielony jest na 22 regiony, w tym region stołeczny Ndżamena posiadający specjalny status administracyjny. Do 1999 roku kraj był podzielony na 14 prefektur a następnie, w latach 2002-2008 na 18 regionów.

Ukształtowanie powierzchni[edytuj | edytuj kod]

Masyw Tibesti z najwyższym wzniesieniem Emi Koussi. Zdjęcie wykonane z Międzynarodowej Stacji Kosmicznej

Większość powierzchni zajmuje rozległa niecka sedymentacyjna Kotliny Czadu, otwarta ku zachodowi, gdzie rozciąga się zapadliskowe obniżenie: kotlina Bodele, oraz niecka jeziora Czad. Środkowa część kotliny Bodele i obszary przyległe są pokryte wydmami, w części wschodniej ruchomymi. Na południu Kotlina Czadu wznosi się ku wyżynom położonym na wysokości 500-600 metrów, na wschodzie jest ograniczona przez znacznie wyższe krystaliczne wyżyny, a na północy przez masyw Tibesti, wznoszący się do wysokości 3415 metrów.

Klimat[edytuj | edytuj kod]

Zdjęcia jeziora Czad na przestrzeni lat 19732001. Jest to główne jezioro Czadu

Duża rozciągłość południkowa sprawia, że w Czadzie występują dwa typy klimatów. Na północy kraju występuje panuje klimat zwrotnikowy kontynentalny wybitnie suchy. Deszcze mają charakter epizodyczny, zdarzają się lata pozbawione opadów. Średnia wysokość opadów dla północnego Czadu to 50 mm. Przez większą część roku temperatury w dzień przekraczają 30 °C, często dochodząc nawet do 50 °C. W nocy temperatury spadają, zimą na pustyni zdarzają się nawet przymrozki. W okresie zimowym średnie temperatury wynoszą około 20 °C. Latem średnia temperatura przekracza 34 °C. Tibesti (północno-zachodnia część kraju) ma klimat górski z większymi opadami i niższą średnią temperaturą. W pozostałej części kraju występuje klimat równikowy o cechach monsunowych. Mniej więcej na szerokości stolicy kraju 13°N pojawia się wyraźna pora deszczowa, która wydłuża się w kierunku południowym. Na południu kraju, gdzie panuje klimat równikowy, opady rocznie przekraczają 1000 mm, a temperatury nie mają dużych amplitud. Temperatura powietrza wynosi od 25 °C zimą do 30-32 °C w najgorętszych miesiącach (marzec-kwiecień).

Wody[edytuj | edytuj kod]

Rzeki stale płyną tylko na południu. Najdłuższą rzeką jest Szari, która wraz z dopływem, rzeką Logon, uchodzi rozległą deltą do jeziora Czad. W środkowej części Czadu występują rzeki okresowe, wzbierające latem, które głównie spływają z wyżyny Wadaj, a niektóre prowadzą do jeziora Fitri. Liczne uedy na północy wypełniają się wodą rzadko, tylko po sporadycznych opadach. Znaczną część powierzchni zajmują bagna.

Świat roślinny[edytuj | edytuj kod]

Jedna z najważniejszych roślin Czaduakacja

Na północy rośnie rzadka roślinność pustyń i półpustyń. Ku południu roślinność przechodzi w niską, często ciernistą. Występują tam sawanny z akacjami, baobabami i palmą dum. Na południu kraju występuje sawanna wysoka z licznymi drzewami, a w dolinach lasy galeriowe. Nad jeziorami Czad, Fitri pojawia się roślinność wodna i bagienna np. papirus oraz bujne zarośla.

Świat zwierzęcy[edytuj | edytuj kod]

Żyrafa – jeden z najpopularniejszych z ssaków występujących w Czadzie.

W Czadzie występują następujące zwierzęta: antylopy, bawoły, zebry, żyrafy, słonie, lamparty, gepardy, likaony, hieny, lwy, nosorożec czarny oraz ptactwo (np. wikłacze).

Ochrona środowiska naturalnego[edytuj | edytuj kod]

Pod ochroną znajduje się około 9% powierzchni kraju.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

W Czadzie mieszka 9 944 201 ludzi, przyrost naturalny wynosi 2.957%. Głównym miastem Czadu jest Ndżamena. Analfabetyzm sięga 48%.

Struktura etniczna[edytuj | edytuj kod]

Struktura religijna[edytuj | edytuj kod]

Urbanizacja[edytuj | edytuj kod]

Ulica w stolicy państwa – Ndżamena

Struktura wiekowa mieszkańców[edytuj | edytuj kod]

  • do 14 lat: 48%
  • 15-64 lat: 49%
  • Powyżej 65 lat: 3%

Przewidywana długość życia[edytuj | edytuj kod]

  • kobiety: 49 lat
  • mężczyźni: 47 lat

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]