Geografia Gwinei Równikowej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Mapa Gwinei Równikowej

Gwinea Równikowa jest państwem położonym w Afryce Zachodniej nad Zatoką Gwinejską, w pobliżu równika. Południowa granica znajduje się mniej więcej na 1° szerokości geograficznej północnej. Gwinea Równikowa zalicza się do najmniejszych państw Afryki. Składa się z dwóch części: głównej, leżącej na kontynencie i wyspiarskiej – Bioko, leżącej na północny zachód od Gwinei Równikowej.

Powierzchnia i granice[edytuj | edytuj kod]

Powierzchnia całkowita wynosi 28 051 km².

Wyspy Bioko i niewielkie Pagalu (dawniej Annobón) zajmują 2034 km². Część kontynentalna, zwana Rio Muni zajmuje 26 017 km².

Skrajne punkty kraju (pomijając wyspy) to: południowy 0°55'N, północny 2°20'N, zachodni 9°20'E, wschodni 11°20'E. Gwinea Równikowa kształtem przypominająca prostokąt, jest szeroka na 130 km i długa na 220 km.

Gwinea Równikowa graniczy:

Od zachodu wody terytorialne dzieli z Wyspami Świętego Tomasza i Książęcą. Wyspy leżą około 230 km na zachód od Gwinei Równikowej.

Budowa geologiczna i rzeźba[edytuj | edytuj kod]

Widok na leżącą w oddali wyspę Bioko z górujacym wulkanem Santa Isabel

Obszar Gwinei Równikowej składa się w dwóch części – obszaru nizinnego w nadbrzeżnym pasie szerokości około 20 km i obszaru wyżynno-górzystego, zajmującego całą resztę obszaru państwa.

Tereny nizinne zbudowane są ze skał osadowych, a linia brzegowa Gwinei jest mało urozmaicona. Wybrzeże kraju jest płaskie i wielu miejscach bagniste. Obszary wyżynne, składające się w większości na płaskowyż, zwieńczone są na wschodzie Górami Kryształowymi. Najwyższy szczyt Monte Mitra ma wysokość 1200 m n.p.m. Same tereny wyżynne mają średnio do 400 do 600 m n.p.m., tereny gór zaś od 500 do 800 m n.p.m. Góry zbudowane są granitów i gnejsów. Cały obszar państwa spoczywa na tarczy krystalicznej, a skały pochodzą z ery prekambryjskiej.

Wyspa Bioko stanowi wierzchołek podmorskiego wulkanu, którego szczyt o nazwie Santa Isabel ma 3007 m n.p.m. i jest najwyższym szczytem kraju. Wyspa cechuje się surowymi i nieprzystępnymi wybrzeżami o licznych felzach, mających po kilkadziesiąt metrów wysokości. Tylko nieliczne odcinki wybrzeży są w miarę płaskie, na których rosną mangrowe. Cała wyspa leży na tektonicznym pęknięciu.

Dawny Annobón jest o wiele mniejszą wyspą, mającą zaledwie 17 km². To także jest wyspa wulkaniczna, której najwyższy stożek Monte de Santa Mina ma jedynie 750 m n.p.m.

Klimat[edytuj | edytuj kod]

Z racji położenia geograficznego, Gwinea zalicza się do obszarów o klimacie równikowym z jego wybitnie wilgotną odmianą. Państwo to cechuje się bardzo dużymi opadami. Średnia dla kraju to 2000 mm rocznie. Na wybrzeżu opady wahają się od 1500 do 4500 mm. Wyspa Bioko, a konkretnie jej południowe wybrzeże, otrzymują nawet do 11 000 mm rocznie. Jest to ilość zaliczana do najwyższych na świecie. We wschodniej części kraju, opady są nieco niższe, ale przekraczają 1000 mm rocznie.

Temperatury mają izotermy typowo równikowe, a amplitudy bardzo niskie. Przyczyną tego jest wpływ oceanu. Średnia roczna dla kraju to ponad 26 °C. Na wybrzeżu jest nieco chłodniej, średnio o 1 do 2 °C. To samo dotyczy wyspy Bioko, gdzie temperatury wynoszą średnio około 24 °C. W centrum wyspy za racji wysokiego stożka wulkanicznego, występują piętra klimatyczne.

Wody[edytuj | edytuj kod]

Duże opady i wilgotny klimat sprawiają, że Gwinea Równikowa posiada rozbudowaną sieć rzeczą i jest zasobna w wodę. Obszary górskie w wielu miejscach rozcięte są dolinami rzek. Do największych należą Río Benito i Río Utamboni. Większość rzek jest krótka, licznie występują wodospady. Wszystkie rzeki należą do zlewiska Oceanu Atlantyckiego.

Gleby[edytuj | edytuj kod]

Do głównych gleb należą czerwonożółte luwisole, charakterystyczne dla lasów deszczowych. Doliny rzek pokryte są glebami aluwialnymi. Natomiast wyspy są w głównej mierze zdominowane przez bardzo żyzne andosole- gleby pochodzenia wulkanicznego. Wybrzeża zarówno Gwinei kontynentalnej, jak i miejscami na wyspach, są pokryte glejsolami – glebami bagiennymi.

Flora[edytuj | edytuj kod]

Pierwotnie cała Gwinea Równikowa była usłana wiecznie zielonymi lasami tropikalnymi. Dziś w wyniku rabunkowej gospodarki człowieka tylko 46% to obszary leśne. Dodatkowo część z nich to lasy wtórne, które mają o wiele mniej bogatą szatę gatunkową. Do najbardziej znanych gatunków drzew należą okume i mahoń. W sumie w kraju występuje około 150 gatunków drzew szlachetnych. Obszary nadmorskie są porośnięte bagiennymi lasami namorzynowymi. Wyspy Bioko i Annobón mają podobną szatę roślinną, jednak roślinność na wulkaniczne stożki porośnięte są wraz ze wzrostem wysokości.

Fauna[edytuj | edytuj kod]

Świat zwierząt jest podobny do tego w sąsiednim Gabonie. W lasach rosnących w górach można spotkać goryle. Wszystkie tereny leśne są zamieszkiwane przez wiele gatunków małp. Rejony bagienne, gdzie rosną lasy namorzynowe, są zamieszkiwane przez krokodyle i wiele gatunków krabów, jaszczurek i węży. Z racji wilgotnego klimatu powszechne są komary i moskity, roznoszące choroby zakaźne.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Encyklopedia Geograficzna Świata: Afryka., Wydawnictwo OPRES, Kraków 1997, ISBN 83-85909-21-4

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]