George Villiers, 1. książę Buckingham

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Książę Buckingham

George Villiers KG (ur. 28 sierpnia 1592 w Brooksby w Leicestershire, zm. 23 sierpnia 1628 w Portsmouth), angielski arystokrata, faworyt królów Anglii Jakuba I i Karola I. Był synem drobnego szlachcica, sir George'a Villiersa of Brokesby i Mary Beaumont, córki Anthonyego Beaumonta of Glenfield.

Faworyt Jakuba I[edytuj | edytuj kod]

George został wcześnie osierocony przez ojca. O jego edukację dbała matka, która wysłała go do Francji u boku sir Johna Eliota. W Paryżu Villiers otrzymał wykształcenie głównie w tańcu i szermierce, w niewielkim zakresie nauczył się języka francuskiego. Był uważany za bardzo przystojnego i świetnie zbudowanego mężczyznę. Kiedy w 1614 r. pojawił się na dworze króla Jakuba I od razu zwrócił uwagę monarchy. Wkrótce został królewskim podczaszym co wywołało niepokój aktualnego faworyta królewskiego, lorda Somerseta. W 1615 r. nastąpił kres kariery Somerseta w związku z ujawnieniem sprawy śmierci sir Thomasa Overburyego. Miejsce Somerseta na dworze zajął Villiers.

Kwestią dyskusyjną jest charakter relacji między Jakubem a Villiersem. Niektórzy historycy uważają, że Jakub był homoseksualistą, a Villiers jego kochankiem. Inni historycy podchodzą do kwestii orientacji seksualnej króla sceptycznie. Jakkolwiek by nie było relacje króla z jego faworytem były bardzo bliskie. Król pisał do Villiersa: I desire only to live in this world for your sake... ("Pragnę żyć na tym świecie tylko przez wzgląd na ciebie..."). Nazywał również faworyta swoim "ukochanym dzieckiem".

Po upadku Somerseta Villiers stał się najważniejszą osobą na dworze. Wkrótce posypał się na niego deszcz zaszczytów. 24 kwietnia 1615 r. otrzymał tytuł szlachecki. W 1616 r. został Wielkim Stewardem Hampton Court, Lordem Namiestnikiem Buckinghamshire i koniuszym królewskim. 7 lipca tego roku został kawalerem Orderu Podwiązki. 27 sierpnia został kreowany wicehrabią Villiers i baronem Whaddon, i zasiadł w Izbie Lordów. Wkrótce otrzymał kolejne tytuły parowskie - 5 stycznia 1617 r. został hrabią Buckingham, 1 stycznia 1618 r. markizem Buckingham i wreszcie 18 maja 1623 r. hrabią Coventry i księciem Buckingham.

Równolegle do tytułów parowskich Villiers otrzymywał kolejne godności państwowe. 4 lutego 1616 r. został członkiem Tajnej Rady. W 1618 r. został Wielkim Stewartem Westminsteru. 28 stycznia 1619 r. został Lordem Wielkim Admirałem, w maju 1620 r. Lordem Namiestnikiem Kentu, a w 1622 r. Lordem Namiestnikiem Middlesex. Od 1626 r. był kanclerzem Uniwersytetu w Cambridge.

Małżeństwo[edytuj | edytuj kod]

16 maja 1620 r. Buckingham poślubił lady Katherine Manners (ok. 1607 - październik 1649), córkę Francisa Mannersa, 6. hrabia Rutland, i Frances Knyvett, córki sir Edwarda Knyvetta. George i Katherine mieli razem dwóch synów i córkę:

Buckingham i Karol I[edytuj | edytuj kod]

Buckingham nawiązał również bliskie relacje z następcą tronu, księciem Walii Karolem. W 1623 r. towarzyszył księciu w podróży do Hiszpanii, gdzie miały się odbyć negocjacje dotyczące ślubu Karola z infantką Marią. Negocjacje zakończyły się fiaskiem, poniekąd z powodu skandalicznego zachowania Buckinghama. Hiszpański ambasador w Londynie zwrócił się nawet do parlamentu, aby skazał Buckinghama na śmierć, jednak książę zyskał sobie przychylność Izb nawołując po powrocie do wojny z Hiszpanią. Prowadził następnie dalsze negocjacje dotyczące małżeństwa następcy tronu. Kiedy jednak w 1624 r. Karol został zaręczony z katolicką francuską księżniczką, Henriettą Marią, Buckingham wiele stracił w oczach protestanckiego parlamentu. Obwiniano go również o fiasko ekspedycji von Mansfelda w celu odzyskania Palatynatu w 1625 r. W tym samym roku zmarł Jakub I i tron objął książę Walii jako Karol I. Buckingham był jednym z niewielu ludzi, którzy po zmianie monarchy utrzymali się na stanowiskach. Buckingham otrzymał nawet nowy urząd, Lorda Strażnika Pięciu Portów.

Następnie Buckingham zaczął snuć fantastyczne plany dotyczące wojny z Hiszpanią. Najpierw, wzorem Francisa Drake'a, postanowił zaatakować flotę hiszpańską w porcie Kadyks. Wyprawa zakończyła się fiaskiem. Wówczas Buckingham wpadł na pomysł, aby zaatakować hiszpańską flotę przewożącą skarby z Meksyku, ale tego planu nigdy nie wprowadzono w życie. Doszło do tego, że Buckingham zdecydował się zawrzeć przymierze z Francją. W zamian za pomoc Francuzów przy wypieraniu Hiszpanów z Palatynatu Buckingham zobowiązywał się wysłać angielską flotę na pomoc Francuzom oblegających hugentów w La Rochelle.

Negocjacje nie zakończyły się sukcesem, ale Izba Gmin była oburzona faktem, że angielska flota miała wspomagać katolików przeciw protestantom. Parlament wykorzystał sprawę nieudanego ataku na Kadyks w 1625 r. i oskarżył Buckinghama w trybie impeachment. Wówczas, w sierpniu 1627 r., Karol I rozwiązał parlament.

Królewski faworyt zaangażował się następnie w przygotowanie odsieczy dla La Rochelle. Wyprawa wyruszyła w 1627 r. i zakończyła się ciężką klęską Anglików. Z 7000 żołnierzy biorących udział w wyprawie zginęło 4000. Kiedy przygotowywał drugą wyprawę, 23 sierpnia 1628 r. został zamordowany w Portsmouth przez fanatycznego purytanina, oficera marynarki, Johna Feltona. Został pochowany 18 września 1628 r. w opactwie westminsterskim.

Fikcja[edytuj | edytuj kod]

Książę Buckingham jest jednym z bohaterów książki Trzej muszkieterowie Aleksandra Dumasa (ojca), gdzie został przedstawiony jako kochanek królowej Francji Anny Austriaczki. Pojawia się również w filmowych adaptacjach powieści. W postać wcielali się m.in. Thomas Holding (wersja z 1921 r. w reżyserii Freda Niblo), Simon Ward (wersja z 1973 r. w reżyserii Richarda Lestera) i Orlando Bloom (wersja z 2011 r. w reżyserii Paula W.S. Andersona).

Buckingham jest również bohaterem powieści Arturo Pérez-Reverte Kapitan Alatriste, gdzie przedstawiona jest misja Buckinghama i księcia Karola w Madrycie w 1623 r.

Postać Buckinghama występuje również w powieści Philippy Gregory Ziemskie radości, pojawiają się tam wątki jego związków z królem Jakubem I oraz następcą tronu, później królem Karolem I.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Roger Lockyer, Buckingham, the Life and Political Career of George Villiers, First Duke of Buckingham, 1592-1628, wyd. Longman, 1981
Poprzednik
nowa kreacja
Wicehrabia Villiers
1616-1628
Następca
George Villiers, 2. książę Buckingham
Poprzednik
nowa kreacja
Hrabia Buckingham
1617-1628
Następca
George Villiers, 2. książę Buckingham
Poprzednik
nowa kreacja
Markiz Buckingham
1618-1628
Następca
George Villiers, 2. książę Buckingham
Poprzednik
nowa kreacja
Książę Buckingham
1623-1628
Następca
George Villiers, 2. książę Buckingham
Poprzednik
Edward Somerset, 4. hrabia Worcester
Koniuszy Królewski
1616-1628
Następca
Henry Rich, 1. hrabia Holland
Poprzednik
Charles Howard, 1. hrabia Nottingham
Flag of the Lord High Admiral of the United Kingdom.svg Lord Wielki Admirał
1619-1628
Flag of the Lord High Admiral of the United Kingdom.svg Następca
Richard Weston, 1. hrabia Portland
Poprzednik
Edward la Zouche, 11. baron Zouche
Lord Warden of the Cinque ports.png Lord Strażnik Pięciu Portów
1625-1628
Lord Warden of the Cinque ports.png Następca
Theophilus Howard, 2. hrabia Suffolk
Poprzednik
Edward Somerset, 4. hrabia Worcester
Lord Wielki Konstabl
1626
koronacja Karola I
Następca
Algernon Percy, 10. hrabia Northumberland