Georgi Benkowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Georgi Benkowski

Georgi Benkowski, bułg. Георги Бенковски, właściwie Gawrił Gruew Chłytew, bułg. Гаврил Груев Хлътев (ur. między 1841 a 1844 w Kopriwszticy, zm. 12 maja 1876) – bułgarski działacz niepodległościowy, jeden z organizatorów i przywódców powstania kwietniowego.

Urodził się w niezamożnej rodzinie kupieckiej. Z powodu śmierci ojca w 1848 roku zmuszony był zakończyć edukację w trzeciej klasie w lokalnej szkole podstawowej i rozpocząć naukę rzemiosła - krawiectwa. W 1866 roku był już renomowanym krawcem i handlował w Azji Mniejszej. W tym okresie życia wiele podróżował, odwiedzając między innymi Izmir, Stambuł, Anatolię, a także Egipt. W 1875 roku dotarł do Bukaresztu, gdzie związał się z bułgarskim ruchem niepodległościowym. W lecie tego samego roku włączył się do grupy spiskowców kierowanej przez Stojana Zaimowa planujących podpalenie Stambułu i zabójstwo sułtana Abd-ul-Aziza w celu zwrócenia uwagi europejskich mocarstw na sprawę Bułgarii i zainicjowania powstania narodowego. W Stambule otrzymał paszport Polaka Antona Benkowskiego. Później zmienił imię Anton na Georgi i pod tym imieniem i nazwiskiem przeszedł do historii. Z uwagi na niepowodzenie spisku Zaimowa Benkowski powrócił do Rumunii, gdzie kontynuował działania na rzecz wybuchu powstania. Komitet powstańczy w Giurgiu skierował go do IV okręgu powstańczego w Płowdiwie do pomocy "apostołowi" (agitatorowi) Panajotowi Wołowowi. Wybitne zdolności organizacyjne Benkowskiego spowodowały, że Wołow odstąpił mu później tytuł głównego "apostoła".

Pomnik Benkowskiego w Kopriwszticy. Wykuty w skale napis głosi: "Powstańcie zniewoleni, dość jarzma!"

20 kwietnia 1876 roku wybuchły walki w Kopriwszticy. Benkowski znajdował się wówczas w Panagjuriszte, gdzie szybko sformował konny oddział zbrojny (tzw. czetę) i podjął walkę z regularnymi wojskami osmańskimi. Agitacja i działania zbrojne prowadzone przez czetę Benkowskiego odegrały kluczową rolę w przebiegu powstania.

Po stłumieniu walk przez znacznie silniejszą i lepiej uzbrojoną armię turecką, Benkowski wraz z resztą powstańców zbiegł w góry Stara Płanina. 12 maja 1876 na skutek zdrady wpadł w zasadzkę zorganizowaną koło wsi Ribarica (gmina Tetewen w obwodzie Łowecz) i został zastrzelony.

Rodzinny dom Benkowskiego w Kopriwszticy, zbudowany w 1831 roku, jest obecnie jednym z domów-muzeów. W tym samym mieście znajduje się również pomnik Benkowskiego.