Gerard David

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Gerard David
David Virgin among the Virgins.jpg
Madonna wśród świętych dziewic. W lewym górnym rogu autoportret artysty (1509).
Data i miejsce urodzenia ok. 1460 Oudewater
Data i miejsce śmierci 13 sierpnia 1523 Brugia
Narodowość niderlandzka
Dziedzina sztuki malarstwo
Styl wczesny renesans północny
Ważne dzieła Sprawiedliwość Kambyzesa, Chrzest Chrystusa, Madonna wśród świętych dziewic
Galeria w Wikimedia Commons Galeria w Wikimedia Commons
Maria karmiąca Dzieciątko papką mleczną (ok. 1515)
Odpoczynek podczas ucieczki do Egiptu (ok. 1515)
Widoki lasu (1510-15)
Zwiastowanie (1506)

Gerard David (ur. ok. 1460 w Oudewater pod Goudą, zm. 13 sierpnia 1523 w Brugii) – niderlandzki malarz i rysownik okresu wczesnego renesansu północnego.

Życie[edytuj | edytuj kod]

Być może kształcił się w Haarlemie[1]. W styczniu 1484 został mistrzem cechu w Brugii, w 1488 - drugim syndykiem gildii, w 1501 – jej dziekanem. Po śmierci Hansa Memlinga został głównym malarzem miasta. W 1496 ożenił się z córką zamożnego złotnika Cornelią Cnoop. Ok. 1513 prawdopodobnie odbył podróż do Włoch. Ok. 1515 przebywał w Antwerpii, gdzie został przyjęty do cechu św. Łukasza. W 1507-08 został członkiem elitarnego Bractwa Panny Marii od Zeschłego Drzewa (Onze Lieve ten Drogen Boom) przy klasztorze minorytów. Pochowano go w kościele Onze-Lieve-Vrouwe w Brugii.

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Jego udokumentowane dzieła pochodzą z lat 1487-1511. Malował głównie obrazy religijne. Wyjątkiem jest monumentalny dyptyk przedstawiający historię niesprawiedliwego sędziego (Sprawiedliwość Kambyzesa). Niektóre tematy powtarzał w kilku wersjach (Odpoczynek podczas ucieczki do Egiptu, Maria karmiąca Dzieciątko papką mleczną, Maria z Dzieciątkiem wśród muzykujących aniołów). Pozostawał pod silnym wpływem mistrzów szkoły brugijskiej (Jan van Eyck, Petrus Christus, Hugo van der Goes, Hans Memling) oraz malarzy pólnocnoniderlandzkich (Albert van Ouwater, Geertgen tot Sint Jans). Wzbogacił tę tradycję o silnie rozbudowany pejzaż, który w jego pracach nie był już tylko tłem, ale tworzył właściwe środowisko wydarzeń, budujące nastrój obrazu. Na rewersach skrzydeł tryptyku Narodzin namalował dwa pejzaże leśne, traktując je jako całkowicie niezależne tematy malarskie. Przejawiał zamiłowanie do szczegółów, stosował perspektywę powietrzną. Jego dzieła z dojrzałego okresu cechuje intensywny koloryt, monumentalne ujęcie kompozycji oraz powściągliwość uczuć. Oddziałało na niego również gandawsko-brugijskie iluminatorstwo książkowe. Jego uczniami byli m.in. Ambrosius Benson, Adriaen Isenbrant.

Wybrane dzieła[edytuj | edytuj kod]

  • Przybicie Chrystusa do krzyża - ok. 1481, 48.4 x 93.9 cm, National Gallery w Londynie
  • Boże Narodzenie - ok. 1490, 76,5 x 56 cm, Muzeum Sztuk Pięknych w Budapeszcie
  • Ukrzyżowanie - 1490-1500, 88 x 56 cm, Muzeum Thyssen-Bornemisza, Madryt
  • Pokłon Trzech Króli - ok. 1495, 123 x 166 cm, Stara Pinakoteka, Monachium
  • Tryptyk Sedano - 1495-98, 97 x 142 cm, Luwr, Paryż
    • Tronująca Madonna z Dzieciątkiem i aniołami - tablica środkowa
    • Jan de Sedano z synem i św. Janem Chrzcicielem - lewe skrzydło
    • Żona Jana de Sedano ze św. Janem Ewangelistą - prawe skrzydło
    • Adam i Ewa - rewersy skrzydeł (replika z Ołtarza Gandawskiego Jan van Eycka)
  • Sprawiedliwość Kambyzesa - 1498-99, Groneningemuseum, Brugia
    • Aresztowanie Sizamnesa - 182,3 x 159,2 cm
    • Ukaranie Sizamnesa - 182,2 x 159,4 cm
  • Gody w Kanie - ok. 1500, 100 x 128 cm, Luwr, Paryż (przypisywany)
  • Tryptyk Chrztu Chrystusa - 1502-08, 132 x 182,6 cm, Groeningemuseum, Brugia
    • Chrzest Chrystusa - 132 x 96,6 cm, tablica środkowa
    • Donator Jan de Trompes ze św. Janem Ewangelistą 132 x 42,2 cm, lewe skrzydło
    • Donatorka Elisabeth van der Meersch z czworgiem dzieci i św. Elżbietą Węgierską - 132 x 42,2 cm, prawe skrzydło
  • Ołtarz z Cervara - 1506
    • Tronująca Madonna z Dzieciątkiem - Palazzo Bianco, Genua (tablica środkowa)
    • Św. Hieronim - Palazzo Bianco, Genua (lewa kwatera)
    • Św. Benedykt - Palazzo Bianco, Genua (prawa kwatera)
    • Ukrzyżowanie - Palazzo Bianco, Genua (środkowa kondygnacja)
    • Zwiastowanie - 77 x 62 cm + 79 x 64 cm, Metropolitan Museum of Art, Nowy Jork (kwatery boczne)
    • Bóg Ojciec wśród aniołów - 101 x 128 cm, Luwr, Paryż
  • Virgo inter virgines (Madonna wśród świętych dziewic) - 1509, 118 x 212 cm, Musée des Beaux-Arts, Rouen
  • Madonna z Dzieciątkiem i świętymi niewiastami - ok. 1510, 107,7 x 146,8 cm, National Gallery w Londynie
  • Tryptyk Narodzin - 1510-15
  • Dyptyk Bernardina Salviatiego
  • Maria z Dzieciątkiem - ok. 1490, 10 x 7 cm, Stara Pinakoteka, Monachium
  • Pożegnanie Chrystusa z Marią - Stara Pinakoteka, Monachium
  • Pożegnanie Chrystusa z Marią - ok. 1500, 15,6 x 12,1 cm, Metropolitan Museum of Art, Nowy Jork
  • Odpoczynek podczas ucieczki do Egiptu - ok. 1510, 41,9 x 42,2 cm, National Gallery of Art, Waszyngton
  • Odpoczynek podczas ucieczki do Egiptu - 1512-15, 50.8 x 43,2 cm, Metropolitan Museum of Art, Nowy Jork
  • Odpoczynek podczas ucieczki do Egiptu - 1515-23, 60 x 39 cm, Prado, Madryt
  • Maria karmiąca Dzieciątko papką mleczną - ok. 1520, 35 x 29 cm, Królewskie Muzea Sztuk Pięknych, Bruksela
  • Maria karmiąca Dzieciątko papką mleczną - ok. 1515, 33 x 28 cm, Aurora Trust Inc., Nowy Jork
  • Maria karmiąca Dzieciątko papką mleczną - 1510-20, 40 x 32 cm, Muzeum Sztuk Pięknych w Strasburgu

Przypisy

  1. Uniwersalny leksykon sztuki, Warszawa 2002, s. 112.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Robert Genaille, Sztuka flamandzka i belgijska, Warszawa: WAiF, 1976.
  • Robert Genaille, Maciej Monkiewicz, Antoni Ziemba: Encyklopedia malarstwa flamandzkiego i holenderskiego, Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe; Wydaw. Naukowe PWN, 2001, ISBN 83-221-0686-6
  • Leksykon malarstwa i grafiki, red. nauk. Lothar Altmann, Warszawa: Arkady, 2012, ISBN 978-83-213-4729-5
  • Leksykon malarstwa od A do Z, Warszawa: Muza S.A., 1992, ISBN 83-7079-076-3
  • Christine Stukenbrock, Barbara Toepper, Arcydzieła malarstwa europejskiego, Koenigswinter: h. f. ullmann, 2007. ISBN 978-3-8331-2131-9
  • Sztuka świata, t. 5, Warszawa: Arkady, 1992, ISBN 83-213-3630-2
  • János Végh, Malarstwo niderlandzkie XV wieku, Warszawa: WAiF, 1979.
  • Antoni Ziemba, Sztuka Burgundii i Niderlandów 1380-1500, t. 2, Warszawa: Wydaw. Uniwersytetu Warszawskiego, 2011, ISBN 978-83-235-0835-9
  • Stefano Zuffi, Wielki słownik malarzy, t. 1, Warszawa: HPS, 2006, ISBN 978-83-60688-15-1

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]