Gerwazy i Protazy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Święci
Gerwazy i Protazy
męczennicy
Gervaseandprotase.jpg
Męczennicy: św. Gerwazy I Protazy ("Żywoty Świętych",Richard Montbaston, Francja, Paryż XIV w.).
Data śmierci w I lub III wieku
Mediolan (?)
Kościół/
wyznanie
katolicki, ormiański, prawosławny
Wspomnienie 19 czerwca (kat.)
20 lub 27 października (Kościoły wschodnie według kal. greg.)
Atrybuty bicz, miecz oraz palma męczeńska, wieniec zwycięstwa, krzyż, dyscyplina
Patron Mediolanu, Breisachu, dzieci i pracowników przy sianokosach
Szczególne miejsca kultu Mediolan
Commons in image icon.svg

Gerwazy, łac. Gervasius, cs. Muczenik Miediołanskij Gierwasij i Protazy, łac. Protasius, cs. Muczenik Miediołanskij Protasij – pierwsi męczennicy Mediolanu, święci Kościoła katolickiego, prawosławnego i ormiańskiego.

Żywot świętych[edytuj | edytuj kod]

O ich życiu niewiele wiadomo. Według Passio z V wieku Gerwazy i Protazy byli braćmi bliźniakami. Ich rodzicami byli święci Witalis z Mediolanu (męczennik) i Waleria[1]. Żyli prawdopodobnie w I wieku w czasach prześladowań chrześcijan przez Nerona. Według niektórych źródeł były to czasy Dioklecjana, na przełomie wieków III i IV.

Będąc wyznawcami Jezusa Chrystusa ponieśli śmierć męczeńską w imię wiary. Gerwazy został zatłuczony ołowianymi prętami, Protazy - ścięty mieczem.

Z dziejami męczenników związane jest życie świętych: Syrusa, który po śmierci został pochowany w pierwszym kościele w Pawii pod wezwaniem św. Gerwazego i Protazego, oraz Iwencjusza. Wysłani przez św. Piotra (+ ok. 67) z misją do Pawii, Syrus został w mieście, Iwencjusz dotarł do Mediolanu. Tam miał pogrzebać ciała braci męczenników odkryte w późniejszym czasie przez św. Ambrożego w 356 (lub 386) roku[a] w podziemiach kościoła świętych Nabora i Feliksa. Z woli św. Ambrożego, ówczesnego bpa Mediolanu, w latach 379-386 została zbudowana bazylika, dedykowana męczennikom, w dzielnicy w której byli pochowani chrześcijanie zamordowani w czasie prześladowań rzymskich (łac. Basilica Martyrium). Sam św. Ambroży chciał umieścić w niej relikwie świętych: Satyra, Wiktora, Nabora, Witaliana (Witalisa?), Gerwazego i Protazego.

Po śmierci św. Ambrożego jego relikwie umieszczono w zdobionym sarkofagu wraz z relikwiami Gerwazego i Protazego oraz przemianowano bazylikę pod wezwaniem jego imienia. Od tej chwili udokumentowany jest kult świętych Gerwazego i Protazego (co ma odzwierciedlenie w starochrześcijańskiej sztuce), a uroczystą translację relikwii (przeniesienie) z ziemi do kościoła zaczęto uważać za formalną kanonizację przez lokalnych biskupów do końca XII wieku.

Patronat[edytuj | edytuj kod]

Święci Gerwazy i Protazy są patronami miast: Mediolanu i Breisachu, gdzie również znajduje się relikwiarz świętych (w kościele św. Stefana, Szczepana), oraz drugimi patronami diecezji Lugano z rytem ambrozjańskim.
Są również patronami dzieci i pracowników przy sianokosach oraz orędownikami: dobrych zbiorów siana, przeciw kradzieży, krwawieniu i moczeniu się.

Dzień obchodów[edytuj | edytuj kod]

Ich wspomnienie liturgiczne w Kościele katolickim obchodzone jest 19 czerwca.

Kościoły wschodnie, z uwagi na liturgię według kalendarza juliańskiego, wspominają świętych męczenników:

  • 7/20 października[b] - w Kościele ormiańskim,
  • 14/27 października - w Cerkwi prawosławnej, razem ze świętymi: Nazariuszem i Celzjuszem, którzy zginęli również śmiercią męczeńską w I wieku, a ich relikwie, odnalezione przez św. Ambrożego w 10 lat po odnalezienia relikwii Gerwazego i Protazego, spoczywały początkowo wspólnie z relikwiami braci w jednym relikwiarzu.

Ikonografia[edytuj | edytuj kod]

W ikonografii Gerwazy i Protazy zazwyczaj przedstawiani są razem. Na jednych wyobrażeniach są bliźniaczo do siebie podobnymi, brodatymi mężczyznami w średnim wieku, trzymającymi w rękach krzyże, na innych są bezbrodymi bliźniakami-młodzieńcami w zbrojach. W obu wyobrażeniach najbardziej charakterystyczne jest ich bliźniacze podobieństwo.

W sztuce zachodniej święci przedstawiani są jako młodzieńcy, niekiedy w dalmatykach.

Ich atrybutami są narzędzia męki: bicz, miecz oraz palma męczeńska, wieniec zwycięstwa, krzyż, dyscyplina.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi

  1. Rok 386 może być związany z ukończeniem budowy bazyliki w Mediolanie. Jest to pierwszy znany przypadek poświęcenia, "dedicatio", kościoła wykorzystujące relikwie świętych. Domniemane zwłoki Protazego i Gerwazego zostały wtedy przeniesione do nowo zbudowanej bazyliki mediolańskiej.
  2. podwójne datowanie

Przypisy

  1. Witalis i Ursycyn. Deon.pl. [dostęp 2013-11-15].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]