Gewürztraminer

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Gewürztraminer, traminer aromatico
‘Gewürztraminer’
Gewürztraminer w atlasie Viali i Vermorela
Gewürztraminer w atlasie Viali i Vermorela
Gatunek winorośl właściwa
(Vitis vinifera)
Inne nazwy gewurztraminer, traminer aromatico, traminer rot
Pochodzenie kwestionowane: Włochy[1], Austria[2], Niemcy[3]
Ważne regiony uprawy Alzacja, Austria, północne Włochy, Niemcy[4][5]
Identyfikator VIVC 12609
Przeznaczenie owoców wino
Kolor skórki szaraworóżowy
Charakterystyczne aromaty muszkatel, liczi, płatki róż
Cechy uprawowe
Klimat uprawy chłodniejszy
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Gewürztraminer, gewurztraminer, traminer aromaticoszczep winorośli właściwej, mutant odmiany savagnin rose, popularny w chłodniejszych regionach winiarskich[4][3]. Wyróżnia go szaraworóżowa skórka oraz charakterystyczna woń, która znajduje swoje odzwierciedlenie w nazwie zarówno niemieckiej, jak i włoskiej[4][3][6]. Zapach wynika z wysokiej zawartości terpenów w skórce[7][8]. Skórka nadaje winu, w porównaniu z białymi odmianami wyrazisty kolor, niekiedy z miedzianą obwódką[3][6]. Winiarze chętnie pozostawiają grona na krzewie do lekkiego przejrzenia (auslese, vendanges tardives), co sprzyja większej koncentracji aromatów i nabraniu oleistości[4]. Przy uprawie w gorącym klimacie typowe cechy odmiany ulegają zatraceniu[3][9]. Tradycyjnie kojarzony z Alzacją[7][10].

Grona gewürztraminer po zbiorze

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pochodzenie szczepu jest kwestionowane, a wśród możliwych ojczyzn podaje się Włochy[1], Austrię[2] i Niemcy[3]. Niektórzy wywodzą nazwę od wsi Tramin w Tyrolu Południowym, choć teorie te były później kwestionowane[11]. Pierwsze pisane wzmianki o odmianie pod nazwą gewürztraminer pochodzą z roku 1827 i sugerowały zasięg szczepu ograniczony do Niemiec[3]. Odmiana jest mutantem o nutach aromatycznych odmiany traminer rose[3].

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Odmiana daje stosunkowo niskie plony, ale wymaga pełnej dojrzałości do ujawnienia pełnej charakterystyki[4]. Podatna na choroby wirusowe, choć udało się wyselekcjonować kilka odporniejszych klonów[3].

Wina[edytuj | edytuj kod]

Wina z gewürztraminera mogą osiągnąć w sprzyjających warunkach wysoki poziom alkoholu (14% i więcej)[4][3]. Winiarze unikają obniżającej poziom kwasów fermentacji jabłkowo-mlekowej, która w przypadku tego szczepu pogarsza jego charakterystykę[3]. Wina z dobrze prowadzonych winnic w lepszych latach charakteryzują się pełnym aromatem, z nutami płatków róż[4][3][6][7], muszkatu[4][8], liczi[3][6] i lekką oleistością, natomiast w gorszych albo przy przedwczesnym zbiorze są dość neutralne[3]. Odmiana nadaje się do leżakowania pod warunkiem wystarczającego poziomu kwasowości[10].

Rozpowszechnienie[edytuj | edytuj kod]

Europa[edytuj | edytuj kod]

Odmiana jest uprawiana we wszystkich chłodniejszych regionach winiarskich w Europie. We Francji niemal całość spośród 3038 ha w 2009 przypada na Alzację, gdzie nazwa jest pozbawiona umlautu i zajmuje 19% winnic[4][3]. W Niemczech uprawy traminera zajmowały w 2012 881 ha, przy czym statystyki nie uwzględniają podziału na poszczególne warianty traminerów[3][12]. We Włoszech uprawy (560 ha w 2000) skupiają się w północnych, chłodniejszych regionach kraju, przede wszystkim w dolinie górnej Adygi (m.in. apelacje Alto Adige DOC i Trentino DOC)[2][3]. W zachodniej Europie gewürztraminera można napotkać jeszcze w Hiszpanii (Aragonia i Katalonia), austriackiej Styrii, przy czym winnice są stosunkowo niewielkie i w Luksemburgu[3].

Znaczące obszary upraw znajdują się w Europie Środkowej i Wschodniej: na Węgrzech, w Czechach (600 ha w 2009, głównie na Morawach), na Słowacji, w Rumunii (m.in. Siedmiogród) i w Słowenii[3].

Wśród polskich winnic winnice obsadzone gewürztraminerem założono w okolicach Kazimierza Dolnego[13], na Dolnym Śląsku[14] oraz na Ziemi Lubuskiej[15].

Ameryka Północna i Południowa[edytuj | edytuj kod]

W Stanach Zjednoczonych odmiana jest uprawiana w chłodniejszych lokalizacjach w nadmorskich stanach, m.in. w Kalifornii, Waszyngtonie i w Oregonie[4][3]. Wyróżniające się nasadzenia istnieją w Kolumbii Brytyjskiej[4][3].

Niewielkie, lecz wyróżniające się jakością winnice istnieją w Chile (182 ha w 2008), a także w Argentynie i w Brazylii[4][3].

Australia i Nowa Zelandia[edytuj | edytuj kod]

Gewürztraminer jest chętnie uprawiany w Australii, gdzie szczyt jego popularności przypadł na lata 60. i 70. XX wieku[3]. Duże znaczenie ma jako odmiana do wzbogacania win z mniej wyrazistych odmian[3]. Liczne pomyłki utrudniają podanie dokładnego obszaru upraw[3].

Klimat Nowej Zelandii sprzyja rozwinięciu wystarczającego poziomu kwasowości do zrównoważenia gamy aromatycznej[3]. Powstają liczne wina na wzór alzackich gewurztraminerów vendanges tardives (z opóźnionego zbioru)[3].

Inne państwa[edytuj | edytuj kod]

Wśród innych krajów, gdzie uprawia się gewürztraminera statystyki uwzględniają m.in. Republikę Południowej Afryki (122 ha w 2008), Japonię i Izrael[3].

Zestawienia kulinarne[edytuj | edytuj kod]

Pełny aromat pozwala gewürztraminerowi towarzyszyć m.in. pasztetom o wyrazistym smaku[10][16] oraz awokado, daniom kuchni chińskiej lub z sosem winegret, strudlowi i ostrym w smaku serom[16].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. 1,0 1,1 Traminer rot w bazie danych Instytutu Hodowli Winorośli Geilweilerhof (ang.). [dostęp 26 stycznia 2014].
  2. 2,0 2,1 2,2 Tutto vino. Guida complete ai vini d'Italia. Florencja: Giunti Editori, 2008, s. 54. ISBN 978-88-440-3610-2. (wł.)
  3. 3,00 3,01 3,02 3,03 3,04 3,05 3,06 3,07 3,08 3,09 3,10 3,11 3,12 3,13 3,14 3,15 3,16 3,17 3,18 3,19 3,20 3,21 3,22 3,23 3,24 3,25 3,26 3,27 Jancis Robinson, Julia Harding, José Vouillamoz: Wine Grapes. HarperCollinsPublishers, 2012, s. 966-968. ISBN 978-0-06-220636-7. (ang.)
  4. 4,00 4,01 4,02 4,03 4,04 4,05 4,06 4,07 4,08 4,09 4,10 4,11 André Dominé, Eckhard Supp, Dunja Ulbricht: Historia wina. W: André Dominé: Wino. Wyd. 2. Ożarów Mazowiecki: Wydawnictwo Olesiejuk, 2009, s. 84. ISBN 978-83-7626-712-8. (pol.)
  5. Tom Stevenson: The Sotheby's Wine Encyclopedia. Wyd. 4. Londyn: Dorling Kindersley, 2005, s. 37. ISBN 0-7566-1324-8. (ang.)
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 Hugh Johnson, Jancis Robinson: Wielki atlas świata win. Buchmann, 2008, s. 21. ISBN 978-83-7670-164-6. (pol.)
  7. 7,0 7,1 7,2 Tom Stevenson: The Sotheby's Wine Encyclopedia. Wyd. 4. Londyn: Dorling Kindersley, 2005, s. 37. ISBN 0-7566-1324-8. (ang.)
  8. 8,0 8,1 Glen L. Creasy, Leroy L. Creasy: Grapes. Wallingford: CABI, 2009, s. 56-57. ISBN 978-1-84593-401-9. (ang.)
  9. George Kerridge, Angela Gackle: Vines for Wines. Collingwood: CSIRO, 2005, s. 88. (ang.)
  10. 10,0 10,1 10,2 Stuart Walton, Brian Glover: The Ultimate Encyclopedia of Wine, Beer, Spirits and Liqueurs. Hermes House, 1998, s. 51. ISBN 978-1840380859. (ang.)
  11. Jancis Robinson, Julia Harding, José Vouillamoz: Wine Grapes. HarperCollinsPublishers, 2012, s. 962. ISBN 978-0-06-220636-7. (ang.)
  12. Deutscher Wein Statistik 2013/2014 (niem. • ang.). Deutscher Weininstitut, 2013. [dostęp 2 marca 2013].
  13. Wawro 2011 ↓, s. 56.
  14. Wawro 2011 ↓, s. 72-82.
  15. Wawro 2011 ↓, s. 96.
  16. 16,0 16,1 Tom Stevenson: The Sotheby's Wine Encyclopedia. Wyd. 4. Londyn: Dorling Kindersley, 2005, s. 619-622. ISBN 0-7566-1324-8. (ang.)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]