Studio Ghibli
| Studio Ghibli 株式会社スタジオジブリ |
|
| Data założenia | czerwiec 1985 |
| Lokalizacja |  Koganei, prefektura Tokio |
| Prezes | Kōji Hoshino |
| Ważni akcjonariusze | Hayao Miyazaki, Isao Takahata, Joe Hisaishi |
| Branża | rozrywka |
| Produkty | anime |
| Strona internetowa | |
Studio Ghibli (jap. 株式会社スタジオジブリ Kabushiki-kaisha Sutajio Jiburi?) – japońskie studio animacyjne. W logo firmy znajduje się tytułowa postać z filmu Hayao Miyazakiego Mój sąsiad Totoro. Siedziba studia mieści się w Koganei (prefektura Tokio)[1].
Filmy Laputa – podniebny zamek (1986), Mój sąsiad Totoro (1988) i Podniebna poczta Kiki (1992) zdobyły nagrodę Anime Grand Prix przyznawaną przez magazyn Animage. W 2002 roku film Spirited Away: W krainie bogów zdobył Oscara za najlepszy film animowany (na chwilę obecną jest to jedyna nieamerykańska animacja, która wygrała w tej kategorii).
Spis treści |
[edytuj] Nazwa
Nazwa Ghibli nawiązuje do arabskiej nazwy sirocco (قبلي, ghibli lub qibli – ‘wiejący z kibli’), suchego wiatru występującego w basenie Morza Śródziemnego, z którego użytek podczas II wojny światowej robiły włoskie samoloty zwiadowcze. Jak mówią twórcy – zdecydowano się na taką nazwę, ponieważ studio miało wnieść powiew świeżości w środowisko anime[2].
Chociaż oryginalnie słowo wymawia się przez twarde /ɡ/, w wymowie japońskiej jest zmiękczone i wymawia się je jak polskie dzi.
[edytuj] Historia
Ghibli zostało założone w czerwcu 1985 r. przez reżyserów Hayao Miyazaki'ego i Isao Takahatę oraz producenta Toshio Suzukiego. Przed założeniem studia Miyazaki i Takahata mieli już spore doświadczenie w reżyserii anime, między innymi wspólnie stworzyli filmy Taiyō no ōji: Horusu no daibōken (pol. Słoneczny książę: Wielka przygoda Horusa) i Panda kopanda. Suzuki natomiast pracował jako redaktor wydawanego przez Tokuma Shoten magazynu Animage, w którym ukazywała się manga Miyazakiego Nausicaä z Doliny Wiatru. W 1984 roku reżyser dla wytwórni Tōei stworzył animowaną jej adaptację, której komercyjny sukces i pozytywne przyjęcie zarówno krytyków, jak i widzów, przyczyniło się do założenia studia.
Studio wydaje głównie filmy Miyazakiego, zaś drugim najbardziej płodnym reżyserem jest Takahata, znany przede wszystkim z Grobowca świetlików. Ze studiem współpracują również Tomomi Mochizuki, Yoshifumi Kondō, Hiroyuki Morita i Gorō Miyazaki oraz kompozytor Joe Hisaishi, który napisał muzykę do wszystkich filmów Miyazakiego seniora stworzonych pod szyldem Ghibli.
Większość filmów studia dystrybuowanych jest w Japonii przez Tōhō. W USA prawa do wydawania filmów Ghibli posiada The Walt Disney Company, zaś w Polsce – Monolith Films.
Od momentu założenia studio utrzymuje kontrakt partnerski z Animage, gdzie regularnie publikowane są ekskluzywne materiały na jego temat. Motywy graficzne z filmów Ghibli często pojawiają się na okładce magazynu. W latach 1999-2005 studio było spółką zależną od Tokuma Shoten.
W październiku 2001 w Tokio otwarte zostało Muzeum Ghibli, w którym obejrzeć można eksponaty związane z filmami powstałymi w studiu, jak również filmy krótkometrażowe niepokazywane nigdzie indziej.
Studio znane jest z twardej polityki zabraniającej zagranicznym licencjobiorcom cenzurowania bądź przerabiania swoich filmów, udzielając pozwolenia jedynie na nagranie lokalnego dubbingu. Przyczynkiem do tego stało się amerykańskie wydanie Nausiki z Doliny Wiatru, którą wyświetlono pod tytułem Warriors of the Wind (pol. Wojownicy wiatru), cenzurując przy okazji sporo scen, zmieniając fabułę i amerykanizując całość. Współprzewodniczący wytwórni Miramax, Harvey Weinstein, zaproponował ocenzurowanie Księżniczki Mononoke, aby film mógł zyskać w USA niższe ograniczenie wiekowe. W odpowiedzi na tę propozycję studio wysłało Miramaksowi prawdziwą katanę z dołączoną wiadomością: „Żadnych cięć”[3].
1 lutego 2008 r. Suzuki zrezygnował ze stanowiska dyrektora studia, które piastował od 2005, powierzając je Kōji'emu Hoshino, byłemu dyrektorowi Walt Disney Japan. Suzuki stwierdził, że woli pracować nad filmami jako producent, aniżeli wymagać od innych, aby dobrze wykonywali tę pracę. Dodał, że Hoshino przejął po nim schedę ze względu na pomoc, jakiej Disney udzielał Ghibli od 1996 r., pomagając sprzedawać ich filmy oraz wspomagając dystrybucję Księżniczki Mononoke w USA.
Obecnie w studiu powstają dwa filmy. Premiera pierwszego, Karigurashi no Arietti na podstawie książki Pożyczalscy Mary Norton, reżyserowanego przez Hiromasę Yonebayashi'ego, zapowiedziana została na 17 lipca 2010 roku. Na rok 2011 zapowiedziano premierę Taketori monogatari Takahaty, opartego na klasycznej japońskiej legendzie Opowieść o zbieraczu bambusu.
[edytuj] Filmografia
[edytuj] Filmy Ghibli
| # | Film | Data wydania | Reżyser | Płeć głównego bohatera | Ocena na IMDb |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Nausicaä z Doliny Wiatru* | 11 marca 1984 | Hayao Miyazaki | Dziewczyna |
|
| 2 | Laputa – podniebny zamek | 2 sierpnia 1986 | Hayao Miyazaki | Chłopiec i dziewczynka |
|
| 3 | Grobowiec świetlików | 16 kwietnia 1988 | Isao Takahata | Chłopiec i dziewczynka |
|
| 4 | Mój sąsiad Totoro | 16 kwietnia 1988 | Hayao Miyazaki | Dwie dziewczynki |
|
| 5 | Podniebna poczta Kiki | 29 lipca 1989 | Hayao Miyazaki | Dziewczynka |
|
| 6 | Powrót do marzeń | 20 lipca 1991 | Isao Takahata | Kobieta |
|
| 7 | Szkarłatny pilot | 18 lipca 1992 | Hayao Miyazaki | Mężczyzna |
|
| 8 | Szum morza | 3 maja 1993 | Tomomi Mochizuki | Chłopiec |
|
| 9 | Szopy w natarciu | 16 lipca 1994 | Isao Takahata | Chłopiec i dziewczynka |
|
| 10 | Szept serca | 15 lipca 1995 | Yoshifumi Kondō | Dziewczyna |
|
| 11 | Księżniczka Mononoke | 12 lipca 1997 | Hayao Miyazaki | Chłopak i dziewczyna |
|
| 12 | Rodzinka Yamadów | 17 lipca 1999 | Isao Takahata | Chłopiec i dziewczynka |
|
| 13 | Spirited Away: W krainie bogów | 27 lipca 2001 | Hayao Miyazaki | Dziewczynka |
|
| 14 | Narzeczona dla kota | 19 lipca 2002 | Hiroyuki Morita | Dziewczynka |
|
| 15 | Ruchomy zamek Hauru | 20 listopada 2004 | Hayao Miyazaki | Mężczyzna i kobieta |
|
| 16 | Opowieści z Ziemiomorza | 29 lipca 2006 | Gorō Miyazaki | Mężczyzna |
|
| 17 | Ponyo | 19 lipca 2008 | Hayao Miyazaki | Chłopiec i dziewczynka |
|
| 18 | Karigurashi no Arrietty | 17 lipca 2010 | Hiromasa Yonebayashi | Dziewczynka |
|
| 19 | Kokuriko-zaka kara | 16 lipca 2011 | Gorō Miyazaki | Dziewczynka |
|
* Nausicaä wymieniana jest jako film Studio, chociaż w rzeczywistości powstała i weszła do dystrybucji w roku 1984, a Ghibli zostało formalnie założone w roku 1985.
[edytuj] Filmy spoza studia
Poniżej znajdują się filmy, których Ghibli było producentem lub współtwórcą oraz filmy reżyserów studia sprzed jego powstania.
- 1972: Dwadzieścia tysięcy mil podmorskiej żeglugi; stworzone przez Topcraft dla Rankin-Bass
- 1977: Hobbit; drobna współpraca Japończyków z Amerykanami
- 1979: Zamek Cagliostro; reż. Hayao Miyazaki
- 1980: Powrót Króla; podobnie jak w przypadku Hobbita
- 1982: The Last Unicorn; stworzone przez Topcraft dla Rankin-Bass
- 1982: The Flight of Dragons; stworzone przez Topcraft dla Rankin-Bass
- 1985: Thundercats; stworzone przez Topcraft dla Rankin-Bass
- 1987: Yanagawa horiwari monogatari; dokument Isao Takahaty
- 1991: Ozanari Dungeon; seria OAV, której niektóre animacje wykonane zostały przy współpracy z Ghibli
- 1995: Neon Genesis Evangelion (animacja w 11. odcinku)
- 2000: Shikijitsu (式日); aktorski film Hideakiego Anno
- 2004: Ghost in the Shell 2: Innocence; współprodukcja
- 2006: Kawaler miecza (animacje)
[edytuj] Dystrybucja
Poniższe filmy, w wersji dubbingowanej bądź z napisami, zostały wydane przez Ghibli na terenie Japonii:
- Animal Farm (1954, reż. John Halas i Joy Batchelor)
- Snieżnaja koroliewa (1957, reż. Lew Amatanow)
- Panda kopanda (dwa filmy krótkometrażowe wyreżyserowane przez Takahatę do scenariusza Miyazakiego)
- Le roi et l’oiseau (1980, reż. Paul Grimault)
- Kirikou et la sorcière (1998) (a French/Belgian film by Michel Ocelot)
- Princes et princesses (1999, reż. Michel Ocelot)
- Tmavomodrý svět (2001, reż. Jan Svěrák)
- Les triplettes de Belleville (2002, reż. Sylvain Chomet)
- Azur et Asmar (2006 w filmie, reż. Michel Ocelot)
- Moja lubow (2006 w filmie, reż. Aleksandr Pietrow)
Dodatkowo Takahata wraz ze współpracownikami ze studia w 2004 roku stworzyli jeden z segmentów eksperymentalnej antologii Fuyu no hi (pol. Zimowe dni) na podstawie twórczości Matsuo Bashō.
[edytuj] Krótki metraż
- 1992 The Sky Colored Seed (Sora Iro no Tane)
- 1995 On Your Mark (オン・ユア・マーク, On yua māku) – teledysk do piosenki duetu Chage & Aska
- 2000 Ghiblies cz. 1 (ギブリーズ, Giburiizu)
- 2002 Ghiblies cz. 2 (ギブリーズ, Giburiizu)
Przypisy
- ↑ 会社情報. Studio Ghibli. Data dostępu: 17 czerwca 2010.
- ↑ Dokument The Birth of Studio Ghibli, dostępny w amerykańskim wydaniu DVD Nausiki z Doliny Wiatru z 2005 roku.
- ↑ Xan Brooks: A god among animators. W: The Guardian [on-line]. [dostęp 17 czerwca 2010]. Cytat: Istnieje pogłoska, że gdy Harley Weinstein zaproponował ocenzurowanie Księżniczki Mononoke dla potrzeb rynku amerykańskiego, Miyazaki pocztą wysłał mu samurajski miecz z przyczepioną do ostrza wiadomością: „Żadnych cięć”. Reżyser żartuje: „Prawdę mówiąc, zrobił to mój producent”.
[edytuj] Linki zewnętrzne
|
|||||
