Gieorgij Malenkow

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Gieorgij Malenkow
Malenkow.jpg
Data i miejsce urodzenia 8 stycznia 1902
Orenburg
Data i miejsce śmierci 14 stycznia 1988
Moskwa
I Sekretarz KC KPZR
Przynależność polityczna Komunistyczna Partia ZSRR
Okres urzędowania od 5 marca 1953
do 14 września 1953
Poprzednik Józef Stalin
Następca Nikita Chruszczow
Odznaczenia
Bohater Pracy Socjalistycznej Order Lenina Order Lenina Order Lenina

Gieorgij Maksimilianowicz Malenkow, ros. Георгий Максимилянович Маленков (ur. 8 stycznia 1902 w Orenburgu, zm. 14 stycznia 1988 w Moskwie) – radziecki działacz państwowy i partyjny. Jeden z najbliższych współpracowników Józefa Stalina, a po jego śmierci przez niespełna dwa lata (1953-1955) premier ZSRR i faktyczny przywódca tego państwa.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Urodził się 26 grudnia 1901?/8 stycznia 1902 w Orenburgu. W 1919 wstąpił do Armii Czerwonej, a rok później do partii. W czasie służby wojskowej był komisarzem. Następnie studiował w Moskwie. Później był pracownikiem technicznym aparatu partyjnego. W latach 1934-1939 był kierownikiem ważnego Wydziału Kierowniczych Organów Partyjnych KC WKP(b), aktywnie uczestnicząc w przeprowadzeniu Wielkiej Czystki – m.in. uczestniczył w przesłuchaniach działaczy partyjnych.

Na XVIII zjeździe WKP(b) w 1939 Malenkow został sekretarzem KC WKP(b)]. W czasie wojny wszedł w skład Państwowego Komitetu Obrony, był wysyłany często na krytyczne odcinki frontu; kierował też produkcją samolotów. Od 1944 wicepremier ZSRR, od 1946 członek Biura Politycznego KC WKP(b). Mimo przejściowej niełaski stał się drugą osobą w państwie. W 1949 organizował tzw. sprawę leningradzką, a następnie sprawę „Żydowskiego Komitetu Antyfaszystowskiego”. W 1952 przewodniczył XIX Zjazdowi KPZR i wygłosił na nim referat sprawozdawczy (zgodnie z jego konwencją, Stalin wyłącznie przysłuchiwał się obradom, składającym się głównie z pochwał jego osoby i polityki).

Po śmierci Stalina w marcu 1953, Malenkow zastąpił go na stanowisku premiera ZSRR. Przez kolejne kilka dni po 5 marca, tj. do czasu wyboru nowego kierownictwa, jako drugi po Stalinie w hierarchii partyjnej, pełnił też obowiązki generalnego sekretarza partii komunistycznej. Nie ulegało wątpliwości, że w nowej sytuacji politycznej, pełniąc również funkcję sekretarza KC KPZR (jednego z pięciu równoprawnych – przewodniczący im Nikita Chruszczow początkowo miał uprawnienia wyłącznie w zakresie koordynacji ich pracy), jest faktycznym przywódcą państwa, ale jego wpływy polityczne systematycznie malały na rzecz Chruszczowa, zwłaszcza po aresztowaniu i straceniu Berii (do czego sam się przyczynił).

9 lutego 1955 został zmuszony do złożenia samokrytyki, a plenum KC zwolniło go z funkcji premiera i przesunęło na funkcję wicepremiera i ministra energetyki. Na stanowisku szefa rządu zastąpił go marszałek Nikołaj Bułganin, ale prawdziwym przywódcą państwa został Chruszczow, który objął stanowisko I sekretarza KC.

Stosunki między nowym przywódcą, a starymi współpracownikami Stalina nie układały się i wreszcie w 1957 „antypartyjna grupa”, w skład której wchodzili Malenkow, Wiaczesław Mołotow, Łazar Kaganowicz, Dmitrij Szepiłow, Nikołaj Bułganin i Kliment Woroszyłow podjęła nieudaną próbę obalenia Chruszczowa. Kariera polityczna Malenkowa dobiegła końca, od 1957 pracował jako dyrektor elektrowni, a w 1961 został zwolniony na emeryturę i wydalony z partii. Nie cofnięto jednak jego przywilejów: bezpłatnej daczy i zaopatrzenia.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • S. Bialer, Stalin's succesors: Leadership, Stability and Change in the Soviet Union, Cambridge, 1980
  • Wiera Dawydowa, Leonard Gendlin, Wyznania kochanki Stalina, Wydawnictwo WP MOST, Warszawa, 1990, tłum. Krzysztof Kowalski
  • A. Werth, Russia, the Post-War Years, Nowy Jork, 1972
  • http://www.warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=9015 (ros.)
Wikimedia Commons