Gierkówka

Korek na odcinku wyjazdowym z Warszawy przed długim weekendem

Gierkówka — popularna nazwa zbudowanej w latach 70 XX wieku drogi szybkiego ruchu łączącej Warszawę z Katowicami.

Historia

W 1972 Prezydium Rządu zdecydowało o budowie "autostrady" na trasie łączącej Warszawę z Katowicami. W następnych latach:

• przebudowano drogę łączącą Warszawę z Piotrkowem Trybunalskim,
• zbudowano północno-zachodnią obwodnicę Piotrkowa Trybunalskiego,
• zbudowano po nowym śladzie drogę łączącą Piotrków Trybunalski z Częstochową,
• przebudowano drogę łączącą Częstochowę z Będzinem.

Całość tych prac zakończono w 1976. Uroczyste otwarcie Gierkówki odbyło się 8 października.

Początkowo trasa ta nie dochodziła do samych Katowic. Dopiero w latach 1978-1984 zbudowano trasę S86 łączącą Będzin z Katowicami.

Kontynuacja Gierkówki

W następnych latach rozpoczęto/kontynuowano budowę kolejnych dróg, które często są traktowane jako część Gierkówki:

• Wschodnia obwodnica GOP (budowa 1978-1983),
• droga Katowice — Tychy — Pszczyna — Bielsko-Biała — Skoczów — Cieszyn (budowę przerwano 6 km przed Skoczowem, wznowiono dopiero w XXI w),
• droga Katowice — Skoczów — Ustroń.

Drogi te łączy kilka faktów:

• ich budowę rozpoczęto w podobnym okresie (druga połowa lat 70. XX wieku),
• łączyły się w pewien sposób z osobą Edwarda Gierka,
• stanowiły w naturalny sposób kontynuację Gierkówki.

Czasami do Gierkówki dołączane są:

• wybudowany w 1978-1989 fragment autostrady A1 z Tuszyna do Piotrkowa Trybunalskiego
• dwujezdniowa droga Tuszyn - Łódź.

Parametry drogi

Droga miała na całej długości dwie jezdnie, na modernizowanych fragmentach zbudowano obwodnice większości miast. Nowowytyczony fragment między Piotrkowem Trybunalskim a Częstochową zaprojektowano tak jak autostradę (łagodne łuki, omijanie miejscowości), ale wszystkie skrzyżowania były kolizyjne.

Poszkodowanym miastem przy budowie Gierkówki została Częstochowa. Jest jedynym tak dużym miastem, przez które droga przechodzi. Przy wielu znacznie mniejszych miastach powstały obwodnice.

Kontynuacje drogi wykonano podobnie. Jedynie na większym odcinku wschodniej obwodnicy GOP (od Dąbrowy Górniczej do Tychów) zbudowano wszystkie potrzebne wiadukty i skrzyżowania bezkolizyjne.

Geneza nazwy

Nazwa drogi (i jej kontynuacji) wzięła się od osoby Edwarda Gierka, I sekretarza KC PZPR, który:

• był zleceniodawcą budowy drogi
• urodził się we wsi Porąbka w 1913, dziś dzielnicy Sosnowca,
• mieszkał w Katowicach,
• miał willę w Ustroniu.

Stan obecny

Fragmenty Gierkówki stanowią obecnie części następujących dróg:

• Warszawa — Mszczonów: DK8
• Mszczonów — Piotrków Trybunalski-Północ: DK8 przebudowywana na S8 (do września 2012 r.)
• Piotrków Trybunalski-Północ — Częstochowa: DK1, istniejąca/planowana A1
• Częstochowa — Podwarpie: DK1, planowana DK91
• Podwarpie — Sosnowiec: DK86
• Sosnowiec — Katowice: S86

Drogi będące kontynuacją Gierkówki:

• Wschodnia obwodnica GOP (DK1/S1)
  • Port lotniczy Katowice-Pyrzowice — Podwarpie: jednojezdniowa S1 do lotniska i A1 z 2006,
  • Podwarpie — Dąbrowa Górnicza: DK1, planowana S1
  • Dąbrowa Górnicza — Tychy: S1

• droga Katowice — Tychy — Bielsko-Biała — Skoczów — Cieszyn (DK86 + DK1/S1)
  • Katowice — Tychy: DK86
  • Tychy — Bielsko-Biała: DK1
  • Bielsko-Biała — Cieszyn: S1

• droga Katowice — Skoczów — Ustroń (DK81 + DW941)
  • Katowice — Skoczów: DK81
  • Skoczów — Ustroń: DW941

• połączenie Gierkówki z Łodzią
  • Tuszyn — Piotrków Trybunalski: A1

Inne Gierkówki

Niektórzy jako Gierkówkę określają każdą drogę:

• modernizowaną w latach 70. XX wieku,
• o szerokości 11 m (pobocze 2 m + 2 pasy ruchu 3,5 m + pobocze 2 m) (lub szerszą),
• z obwodnicami wokół większości miast.

Nieco węższa definicja obejmuje kilkunasto- kilkudziesięciokilometrowe dwujezdniowe odcinki dróg wylotowych z większych miast, wybudowane w latach 70. XX w. (większość wyjazdów z Warszawy, DK92 na odcinku Tarnowo Podgórne — Września, DK11 na odcinku Poznań — Kórnik itp.).

Gierkówką określa się także drogę wiodącą obok Tomaszowa Mazowieckiego odchodzącą od właściwej Gierkówki (DK8) w lesie pomiędzy Studziankami, a Nowym Olszowcem do miejscowości Konewka (w stronę Spały) do Ośrodka Wczasowego zwanego również "Gierkówką".