Gilles Deleuze

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Gilles Deleuze (ur. 18 stycznia 1925 w Paryżu, zm. 4 listopada 1995 w Paryżu) – Francuski filozof.

Jest często utożsamiany z nie-Heglowską 'filozofią różnicy', która przypomina myśl Jacques’a Derridy. Jednak Deleuzjanska inspiracja płynęła bardziej od Nietzschego aniżeli Heideggera, i jego metoda nie jest dekonstrukcją. Deleuze napisał wiele oryginalnych prac w obrębie francuskiej powojennej filozofii odnośnie postaci historycznych, takich jak Hume, Bergson, i Spinoza, zanim zaproponował własną wysoce skomplikowaną i interdyscyplinarną koncepcję obrazu myśli, którą nazwał 'empiryzmem transcendentalnym', przedstawionym w „Różnicy i powtórzeniu‟ oraz „Logice sensu‟. Zaraz potem nawiązał kontakt z radykalnym psychoanalitykiem Feliksem Guattarim, we współpracy z którym napisał cztery prace w ciągu następnych dwóch dekad, poczynając od francuskiego bestsellera z 1972 roku „L'Anti-Oedipe‟, który ugruntował ich pozycje, „ Mille Plateaux‟ oraz „Co to jest filozofia?‟, bestseller w 1991. Przed i pomiędzy jego współpracą z Guattarim, Deleuze pisał liczne studia estetyczne, takie jak wpływowe książki o Prouście, malarzu Franciszku Baconie, o kinie oraz studium o Michelu Foucaulcie, jego serdecznym znajomym i sprzymierzeńcu. Od 1969 roku był wykładowcą na Ósmym Uniwersytecie Paryskim (Vincennes/St Denis) aż do emerytury w 1987. W listopadzie 1995 roku, niezdolny do żadnej twórczej pracy na skutek postępującej choroby układu oddechowego, odebrał sobie życie wyskakując z okna apartamentu w Paryżu. W wielu wspomnieniach był określany jako ostatni wielki filozof francuski.

Kariera Deleuze'a sięga roku 1945, chociaż pozostawał nieznany aż do 1962 kiedy ukazała się publikacja „Nietzsche i filozofia‟ a jego twórczość pozostawała poza zasięgiem świata anglojęzycznego aż do początków lat dziewięćdziesiątych, kiedy zostały przetłumaczone jego ważniejsze indywidualne dzieła. Myśl Deleuze'a nie przystaje do żadnej oficjalnej doktryny teoretycznej, nawet jeśli niektóre idee przywodzą na myśl dekonstrukcję czy postmodernizm. Pomimo jego długotrwałej znajomości z Jeanem-François Lyotardem Deleuze nigdy nie okazywał żadnego bezpośredniego zainteresowania myślą postmodernistyczną, czy często zapowiadanym końcem historii albo upadkiem metafizyki. Pomimo jego wieloletniej przyjaźni i poparcia ze strony Foucaulta Deleuze nie przyjął praktyki metody empirycznego studiowania dyskursów historycznych, które okazały się bardzo wpływowe w obrębie nowego historyzmu, jak i innych podejść krytycznych. Zamiast tego, jego uwaga całkowicie skupiła się na wytrwałym i systematycznym projekcie odnowy samej filozofii, rozumianej jako sztuka kreowania koncepcji aniżeli logicznej kalkulacji, legitymizowania nauki, czy doktryny odzwierciedlania rzeczywistości. Jego dzieło jest zawsze afirmatywne nawet kiedy podejmuje się krytyki i nigdy nie uprzywilejowuje żadnego modelu myślowego na dłuższą metę, np. tekstualnego modelu dekonstrukcji.

Poglądy i publikacje[edytuj | edytuj kod]

Przedstawiciel poststrukturalizmu, krytyk materializmu dialektycznego, psychoanalizy i strukturalizmu. Uważany za jednego z myślicieli postmodernistycznych.

Główne pojęcia filozofii Gilles'a Deleuze:

  • Plan Immanencji
  • Plan Wirtualny
  • Ciało Bez Organów
  • Schizoanaliza
  • Kłącze
  • Deterytorializacja.

Często publikował wraz z Félixem Guattarim.

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Przyjaciel Michela Foucaulta. Popełnił samobójstwo wyskakując z okna swojego paryskiego apartamentu.

Publikacje[edytuj | edytuj kod]

  • Bergsonizm (1999; Le Bergsonisme)
  • Capitalisme et Schizophrénie 1. L'Anti-Œdipe (1972)
  • Capitalisme et Schizophrénie 2. Mille Plateaux (1980)
  • Co to jest filozofia? (2000; Qu'est-ce que la philosophie?, wraz z F. Guattarim)
  • Empiryzm i subiektywność: esej o naturze ludzkiej według Hume'a (2000; Empirisme et subjectivité)
  • Filozofia krytyczna Kanta: doktryna władz (1999; La philosophie critique de Kant)
  • Foucault (2004; Foucault)
  • Logika sensu (2011 Logique du Sens)
  • Nietzsche i filozofia (I wyd. 1993, II wyd. 1997; Nietzsche et la philosophie)
  • Proust i znaki (2000; Proust et les signes)
  • Różnica i powtórzenie (1997; Différence et répétition)
  • Negocjacje 1972-1990 (2007; Pourparlers)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]