Gimnazjum nr 2 im. Królowej Zofii w Sanoku

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Gimnazjum nr 2 im. Królowej Zofii w Sanoku
Gimnazjum nr 2 w Sanoku logo.jpg
South-east Queen Sophia Gymnasium in Sanok.jpg
Widok frontu budynku szkoły od wschodu
Typ szkoły Gimnazjum
Patron szkoły Królowa Zofia
(1912–1946, od 1990)
Państwo  Polska
Miejscowość Sanok
Data założenia 1880
Dyrektor Robert Zoszak
Wicedyrektorzy Wacław Bojarski
Adres ul. Jana III Sobieskiego 5
38-500 Sanok
Położenie na mapie Sanoka
Mapa lokalizacyjna Sanoka
Gimnazjum nr 2 im. Królowej Zofii w Sanoku
Gimnazjum nr 2 im. Królowej Zofii w Sanoku
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Gimnazjum nr 2 im. Królowej Zofii w Sanoku
Gimnazjum nr 2 im. Królowej Zofii w Sanoku
Ziemia 49°33′42,0″N 22°12′13,6″E/49,561667 22,203778Na mapach: 49°33′42,0″N 22°12′13,6″E/49,561667 22,203778
Strona internetowa szkoły
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Gimnazjum nr 2 im. Królowej Zofii w Sanoku – szkoła w Sanoku. Jedna z najstarszych placówek oświatowych w województwie podkarpackim.

Tradycje szkoły średniej istniejącej w latach 1880-1973 kontynuje I Liceum Ogólnokształcące im. Komisji Edukacji Narodowej w Sanoku.

Budynek szkoły został wpisany do gminnej ewidencji zabytków[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Widok budynku szkoły od ulicy Adama Mickiewicza
Wejście główne do szkoły
Tablice pamiątkowe obok wejścia głównego
Tablica poświęcona trzem wychowankom-literatom (2014)
Uczestnicy zjazdu jubileuszowego 50-lecia szkoły

Do utworzenia gimnazjum przyczynił się znacznie Florian Ziemiałkowski (piastujący wówczas funkcję ministra dla Galicji w rządzie austriackim)[2]. Ponadto istotne były działania Komisji Oświatowej przy Radzie Miejskiej, której przewodniczącym był ks. Franciszek Salezy Czaszyński, proboszcz Parafii Przemienienia Pańskiego w Sanoku[3]. Budynek gimnazjum stanął na działce należącej do Ichla Herziga przy ulicy Zielonej. Przetarg na budowę gmachu wygrał sanocki przedsiębiorca Eisig Herzig, który zaproponował kwotę 45.368,00 zł[4]. Władze austro-węgierskie na podstawie reskryptu z 27 lipca 1880 roku (L 112079)[5] zezwoliły na otwarcie gimnazjum typu klasycznego w Sanoku (jednocześnie kosztami utrzymania obarczono gminę miejską), decyzję podpisał minister Paul Gautsch von Frankenthurn[6]. Gimnazjum powstało jako Państwowe Gimnazjum Męskie im. Królowej Zofii (niem. „Königin Sophia” Gymnasium und Lyzeum Staatlisches in Sanok) za kadencji burmistrza Cyryla de Jaksa Ładyżyńskiego. Miało charakter mieszczańsko-chłopski[7]. W pierwszym roku szkolnym 1880/1881 do I klasy gimnazjalnej zapisało się 63 uczniów[8]. Początkowo gimnazjum mieściło się w domu burmistrza przy ulicy Cerkiewnej, potem za siedzibę służył budynek p. Kahanowej także przy tej ulicy. 20 października 1883 zostało przeniesione do obecnego gmachu przy ulicy Sobieskiego. Stało się to po uroczystym nadaniu nowej nazwy ulicy Jana III Sobieskiego (dotąd była to ulica Zielona). Na wniosek inż. Wilhelma Szomka w 1883 roku Rada Miejska dokonała w ten sposób uczczenia rocznicy 200-lecia odsaieczy wiedeńskiej z 1683 roku[9]. W 1888 roku pierwszą maturę w dziejach szkoły zdało 63 uczniów. W 1889 do szkoły uczęszczało 335 uczniów[10]. Rozwój zakładu był prowadzony także dzięki dwóm pierwszym dyrektorom gimnazjum, którymi byli Mieczysław Jamrógiewicz (1880-1888) i Karol Petelenz (1889–1890), obaj zostali przeniesieni odpowiednio do gimnazjum św. Anny w Krakowie i w Stryju. Gmina Sanok utrzymywała szkołę do 1904, gdy przekazała go na rzecz państwa[11]. Po spadku liczby uczniów w I poł. lat 90. (247 w 1894 za kierownictwa Tomasza Tokarskiego). Dalszy rozwój gimnazjum za kierownictwa Włodzimierza Bańkowskiego (1895-1913), gdy wzrastająca liczba uczniów w latach 1899-1906 osiągnęła rekordowy pułap 800, w tym od 1906 do 1914 ok. 90% uczniów stanowili mieszkańcy zamiejscowi[12]. Wobec braków pomieszczeń, zostały najęte dodatkowe pomieszczenia w budynkach należących do Władysława Beksińskiego (kamienica przy ul. Jana III Sobieskiego 8-10 naprzeciw szkoły) i Karola Gerardisa (kamienica przy ul. Kazimierza Wielkiego 6 położona nieopodal)[13]. W 1895 powstało Towarzystwo Pomocy Naukowej założone przez Leona Studzińskiego i niosące pomoc biednym ubogim uczniom, w 1898 został wybudowany dom nazwany Bursą Gimnazjalną im. ces. Franciszka Józefa, a w tym czasie Narodnyj Dim otworzył bursę dla uczniów narodowości ruskiej[14]. Celem rozwoju działały biblioteka, od 1905 czytelnia, a ponadto młodzież szkolna korzystała z obiektów sportowych sanockiego gniazda Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”[15]. W 1908 maturę zdała pierwsza w historii uczennica i od tej pory dziewczęta pojawiały wśród absolwentów gimnazjum[16].

Po wybuchu I wojny światowej budynek szkoły został zajęty przez wojska najeźdźce (utworzono w nim szpital dla zakaźnie chorych), a nauka przerwana, po czym szczątkowo wznowiona od 1915 w uprzednio najmowanych budynkach W. Beksińskiego i K. Gerardisa[17]. W okresie tuż przed wojną i w jej trakcie szkołą kierował Adam Pytel (1913-1917). Według szacunków z 1980, podczas walk w I wojnie światowej poległo 17 wychowanków szkoły[18].

Młodzież gimnazjalna zaangażowała się w ruch niepodległościowy, w 1911 została stworzona VII Polska Drużyna Strzelecka w Sanoku (mimo oficjalnego zakazu przynależności dla uczniów gimnazjum), ponadto na gruncie Organizacji Młodzieży Niepodległościowej „Zarzewie” powstała Drużyna Skautowa im. hetmana Stanisława Żółkiewskiego – Ex ossibus ultor[19]. U schyłku wojny sanoccy gimnazjaliści wstąpili do 3 Batalionu Strzelców Sanockich[20] uczestniczącego przy rozbrajaniu wojsk austriackich, a następnie uczestniczącym w wojna polsko-ukraińskiej.

Po wojnie rozwój szkoły uległ zatrzymaniu. Stagnacja wynikała ze skutków konfliktu zbrojnego, zniszczeń infrastruktury i pomocy naukowych oraz braku środku do ich odbudowy[21]. W tym czasie dyrektorem był Stanisław Basiński (1917-1925). W okresie II Rzeczypospolitej profil szkoły uległ zmianie z klasycznego istniejącego w państwie Austro-Węgier na profil humanistyczny, w związku z czym w 1922 placówka przyjęła nazwę „Państwowe Gimnazjum Męskie im. Królowej Zofii w Sanoku”[22]. Kolejnym kierownikiem został Stanisław Borowiczka (1925-1927), za urzędowania którego sytuacja uległa poprawie, zakupiono nowy sprzęt szkolny, kompletowano materiały dydaktyczne, a liczba uczniów przekroczyła 500: w roku szkolnym 1926/1927 było 150 żeńskich prywatystek (tzw. hospitantki – dziewczęta w szkole męskiej nie miały wpisywanych nieobecności, nie były odpytywane na lekcjach, zaś dwukrotnie w roku szkolnym zdawały egzaminy ze wszystkich przedmiotów[23]; początkowo dziewczęta uczyły się osobno na popołudniowych kursach i były uprawnione do zdawania matury, w 1929 założono Prywatne Gimnazjum Żeńskie)[24]. W kolejnych latach gimnazjum sukcesywnie rozwijało się dążąc do odbudowania stanu z lat przedwojennej świetności, działał w tym kierunku szczególnie Andrzej Grasela, dyrektor od 1931 do 1939. W 1933 roku w wyniku reformy szkolnictwa utworzono czteroklasowe gimnazjum ogólnokształcące typu jednolitego z tzw. małą maturą i egzaminem wstępnym do dwuletniego liceum, którego ukończenie uprawniało do rozpoczęcie studiów. W latach 1919-1939 świadectwo dojrzałości uzyskało w gimnazjum 1309 absolwentów, w tym wielu wybitnych Polaków w przyszłości (wojskowych, artystów, naukowców), jednocześnie od 1936 do 1939 wśród absolwentek nie było dziewcząt[25]. 12 czerwca 1938 roku odbył się I Zjazd Absolwentów z okazji 50-lecia pierwszej matury w gimnazjum[26]. Przewodniczącym komitetu organizacyjnego był Franciszek Słuszkiewicz, a wśród organizatorów byli m. in. Maksymilian Słuszkiewicz, Edmund Słuszkiewicz, Jan Pohorski[27].

Po wybuchu II wojny światowej w okresie kampanii wrześniowej i wkroczeniu Niemców do Sanoka budynek szkoły został zajęty przez okupantów. W budynku mieścił się niemiecki szpital polowy[28]. Według szacunków z 1980, podczas walk w II wojnie światowej poległo 128 wychowanków szkoły, w niemieckich obozach koncentracyjnych straciło życie 59[29] (ówczesna lista strat nie obejmowała zapewne wszystkich ofiar, w tym zbrodni katyńskiej, ujawnianych w późniejszych latach czy sowieckich łagrów). Po wyzwoleniu Sanoka 9 sierpnia 1944 w budynku stacjonowały wojska sowieckie. Obiekt posiadał uszkodzenia z działań wojennych (w ścianach było m.in. kilkanaście 1,5-metrowych otworów po pociskach artyleryjskich)[30]. Pedagodzy starający się o odbudowę gimnazjum we wrześniu 1944 otrzymali ok. 700 zgłoszeń młodzieży chętnej do nauki oraz ok. 50 nauczycieli chętnych do pracy; w tym czasie w wyniku starań wojsko sowieckie przekazało kadrze nauczycielskiej parter budynku, zaś Rosjanie nadal stacjonowali na pierwszej i drugiej kondygnacji[31]. Powstały w tym czasie Komitet Odbudowy Gimnazjum (należeli do niego Jan Świerzowicz, Zofia Skołozdro, Jadwiga Zaleska i Roman Ślączka) skierował do Józefa Stalina telegram z prośbą o opuszczenie gmachu szkoły przez wojska Armii Czerwonej, zaś interwencja zakończyła się oddaniem budynku[32][33]. Jesienią 1944 dyrektorem został wybrany demokratycznie przez grono pedagogiczne najstarszy wiekiem Jan Świerzowicz (pełnił funkcję przez rok), a jego zastępcą Zofia Skołozdro[34].

Ostatni przedwojenny egzamin maturalny odbył się wiosną 1939, Podczas okupacji niemieckiej 1939-1945 działalność polskiego gimnazjum zostało zlikwidowane przez władze okupacyjne. W tym czasie zostało organizowane tajne nauczanie, w tym także przez nauczycieli gimnazjalnych; w jego ramach egzamin dojrzałości oraz małą maturę uzyskało kilkadziesiąt osób. We wrześniu 1944 przeprowadzono egzaminy sprawdzające, a od października 1944 rozpoczęto ponownie naukę w gimnazjum[35]. Pierwsza powojenna matura odbyła się w 1945. Do 31 stycznia 1946 funkcjonowało Koedukacyjne Gimnazjum i Liceum im. Królowej Zofii, powstałe z połączenia dawnego gimnazjum męskiego przy ul. Sobieskiego i dawnego gimnazjum żeńskiego przy ulicy Adama Mickiewicza. Od 1946 roku uczniowie uczęszczali do 11-letnich szkół: żeńskiej stopnia podstawowego i licealnego przy ul. Mickiewicza 9 (obecnie II LO w Sanoku), oraz męskiej stopnia podstawowego i licealnego przy ul. Sobieskiego (oficj. I Państwowa Szkoła Męska Stopnia Podstawowego i Licealnego). W 1953 roku nazwę zmieniono na Szkoła Podstawowa i Liceum Ogólnokształcące Męskie. W latach 1947-1951 dokonano remontu budynku szkoły.

W dniach 21-22 czerwca 1958 roku odbył się drugi zjazd absolwentów pod nazwą „Jubileuszowy Zjazd Koleżeński b. Wychowanków Gimnazjum Męskiego w Sanoku w 70-lecie pierwszej Matury”[36][37] (wzięło w nich udział 13 500 osób). Jego inicjatorem i współorganizatorem był absolwent szkoły z 1921 i ówczesny nauczyciel, Józef Stachowicz[38]. Najstarszym żyjącym wówczas absolwentem szkoły, był ks. Józef Siekierzyński, który zdał maturę w trzecim roczniku gimnazjum (1890)[39]. Z tej okazji ukazała się publikacja Księga pamiątkowa Gimnazjum Męskiego w Sanoku 1888-1958 oraz relacja podsumowująca zjazd, pt. Dwa dni w mieście naszej młodości. Sprawozdanie ze zjazdu koleżeńskiego wychowanków Gimnazjum Męskiego w Sanoku w 70-lecie pierwszej matury w roku 1958 (1960)[40].

W 1965 roku w ramach reformy utworzono Szkołę Podstawową nr 4 i I LO przy ul. Sobieskiego (oraz równolegle Szkołę Podstawową nr 5 i II LO przy ul. Mickiewicza). W 1. poł. lat 60. liceum utraciło „męski” charakter, jako że egzamin dojrzałości zaczęły zdawać w nim także dziewczęta.

W roku szkolnym 1971/1972 odbył się remont budynku, a jednocześnie zaistniała potrzeba wybudowania nowej siedziby liceum[41]. Wobec narastających trudności lokalowych (budynek mieścił dwie szkoły oraz Liceum Medyczne), ministerstwo podjęło decyzję o budowie nowej siedziby dla liceum. W efekcie I LO zostało uniezależnione i 3 września 1973 przeniesione do nowego budynku przy ul. Zagrody jako I Liceum Ogólnokształcące im. Komisji Edukacji Narodowej w Sanoku, które kontynuuje tradycje przedwojennego gimnazjum i liceum[42]. SP 5 została przyłączona do SP 4.

W latach 1944-1980 I LO ukończyło 2198 absolwentów. W 1980 roku odbyły się obchody jubileuszu 100-lecia powstania szkoły (gospodarzem był budynek I LO[43]), podczas których miał miejsce trzeci zjazd absolwentów pod nazwą „Zjazd Koleżeński profesorów i wychowanków z okazji 100-lecia Gimnazjum oraz I Liceum Ogólnokształcącego w Sanoku” (z tej okazji wydano Księgę Pamiątkową). Centralne uroczystości w postaci zjazdu koleżeńskiego absolwentów na 100-lecie gimnazjum odbyły się w dniach 30 maja-1 czerwca 1980 roku[44]. Łącznie w obchodach uczestniczyło 2 tys. absolwentów, a wśród nich m.in. najstarsi absolwenci z roku szkolnego 1908/1909: 91-letni Antoni Bargiel i Marian Kernig[45][46]. Patronat nad zjazdem objęła Sanocka Fabryka Autobusów[47]. Podczas uroczystości odbył się apel poległych ku czci wychowanków-ofiar wojen i zbrodni wojennych[48].

28 maja 1983 roku szkole nadano nowego patrona gen. Karola Świerczewskiego. 14 grudnia 1990 ponownie przywrócono jako patrona Królową Zofię. 1 grudnia 1999 roku powstało Gimnazjum nr 2. W dniach 1-3 lipca 2005 roku miał miejsce czwarty zjazd absolwentów z okazji 125-lecia powstania szkoły[49]. Przewodniczącym Komitetu Organizacyjnego był Waldemar Szybiak, a w Komitecie Honorowym zasiedli m.in. prof. Zbigniew Jara, Marian Pankowski, Zdzisław Peszkowski i Jan Skoczyński[50]. Uroczystą mszę św, koncelebrowali księża-absolwenci gimnazjum, pod przewodnictwem jednego z nich, ks. Zdzisława Peszkowskiego[51].

Na przełomie 2013/2014 rozpoczęto starania celem budowy sali gimnastycznej przy szkole[52][53].

Kalendarium[edytuj | edytuj kod]

  • 1922 – szkoła otrzymuje nazwę Państwowe Gimnazjum Męskie im. Królowej Zofii w Sanoku
  • 1938 – obchody jubileuszu 50-lecia pierwszej matury (I zjazd absolwentów)
  • 1939-1944 – budynek szkolny zostaje zamieniony na lazaret dla rannych żołnierzy
  • 1953 – nazwę szkoły zmieniono na Szkoła Podstawowa i Liceum Ogólnokształcące Męskie
  • 1958 – obchody jubileuszu 70-lecia pierwszej matury (II zjazd absolwentów)
  • 1965 – oddzielenie szkoły podstawowej i 11-latki, powstanie SP nr 4 oraz I LO
  • 1975 – podział szkoły, odejście grona pedagogicznego i uczniów do SP nr 7
  • 1980 – obchody jubileuszu 100-lecia powstania szkoły (III zjazd absolwentów)
  • 1990 – przywrócenie imienia pierwszej patronki szkoły – Królowej Zofii
  • 1999 – powołanie Gimnazjum nr 2
  • 2005 – obchody jubileuszu 125-lecia powstania szkoły (IV zjazd absolwentów)

Tablice i obiekty pamiątkowe[edytuj | edytuj kod]

  • Tablica poświęcona poległym i pomordowanym absolwentom gimnazjum. Odsłonięta 21 czerwca 1958 roku z okazji obchodów „Jubileuszowego Zjazdu Koleżeńskiego b. Wychowanków Gimnazjum Męskiego w Sanoku w 70-lecie pierwszej Matury”, dokonała tego prof. Stefania Strzelbicka-Skwarczyńska. Projekt wykonał Kazimierz Florek. Upamiętnia ofiary I i II wojny światowej, wojny polsko-bolszewickiej 1918-1920, eksterminacji nazistowskiej i sowieckiej. Na głównej tablicy umieszczono inskrypcję: „Mortui sunt - ut in libertate vivamus[a]. Wychowawcom i wychowankom Gimnazjum Męskiego w Sanoku, bohaterom i męczennikom, którzy w czas obu wojen światowych, na polach walk, w więzieniach, obozach koncentracyjnych i miejscach straceń na ziemi polskiej i obcej życie dla ojczyzny oddali. Jubileuszowy Zjazd Wychowanków 1888-1958.”[54]. Pierwotnie umieszczony napis „zamordowani w Katyniu” i „w ZSRR” usunięto, a w 1990 roku przywrócono. Inskrypcja brzmi: „Mortui sunt – ut liberate vivamus. Wychowawcom i wychowankom gimnazjum męskiego w Sanoku, bohaterom i męczennikom, którzy w czas obu wojen światowych – na polach walk, w więzieniach, obozach koncentracyjnych i miejscach straceń na ziemi polskiej i obcej życie dla ojczyzny oddali. Jubileuszowy zjazd wychowanków 1888-1958”. Upamiętnienie zawierało dwie tablice z nazwiskami przeszło 100 uczniów szkoły. Pierwotnie tablica znajdowała się w budynku gimnazjum przy ul. Sobieskiego, po 1973 została przeniesiona do nowej siedziby I Liceum przy ulicy Zagrody[55] i została umieszczona na pierwszym piętrze[56].
  • Dwie tablice pamiątkowe ustanowione dla uczczenia obchodów 100-lecia gimnazjum w 1980 roku.
    • Pierwsza z inskrypcją: „1880-1980 dla uczczenia 100-lecia gimnazjum i II Liceum Ogólnokształcącego w Sanoku. Wychowankowie i wychowawcy”[57]. Znajduje się przy wejściu do szkoły.
    • Druga została umieszczona na ścianie budynku I Liceum przy ulicy Zagrody. Inskrypcja: „1380-1980 w 600-letnią rocznicę szkolnictwa w Sanoku. 1880-1980 w 100-lecie Gimnazjum i I liceum w Sanoku. Komitet Zjazdu Wychowanków”[58]. Została odnowiona w maju 2014.
  • Tablica pamiątkowa z okazji nadania szkole przez Radę Miasta Sanoka imienia Królowej Zofii (2005). Znajduje się na fasadzie budynku obok wejścia. Została odnowiona w maju 2014.
  • Tablica pamiątkowa dla uczczenia wychowawców i wychowanków poległych w czasie obu wojen światowych, ustanowiona z okazji obchodów jubileuszu 70-lecia pierwszej matury mających miejsce w 1958 roku[59]. Znajduje się we wnętrzu gmachu.
  • Klon pospolity zasadzony w Narodowe Święto Niepodległości 11 listopada 2008. Tabliczka informuje: Klon pospolity Acer platanoides „Crimson sentry”. Sanok, 11 listopada 2008. Znajduje się przy głównym wejściu do budynku.
  • Magnolia „Konstytucja” zasadzona na terenie gimnazjum w rocznicę uchwalenia Konstytucji 3 maja Tabliczka informuje: Magnolia „Konstytucja”. Sanok, 3 maja 2012 r.[60] Znajduje się w południowo-zachodnim rogu nieruchomości.
  • Na początku 2014 na ogrodzeniu przy wejściu do szkoły umieszczono tabliczkę w ramach „Szlaku śladami dobrego wojaka Szwejka”, upamiętniającego pobyt w mieście Józefa Szwejka, opisanego w książce Przygody dobrego wojaka Szwejka autorstwa Jaroslava Haška.
  • Tablica poświęcona trzem absolwentom gimnazjum, którymi byli literaci trzech narodowości: Ukrainiec Bohdan Ihor Antonycz (1909-1937), Żyd Kalman Segal (1917-1980) i Polak Marian Pankowski (1919-2011). Tablica została umieszczona przy wejściu do budynku i odsłonięta 21 czerwca 2014 podczas Światowego Zjazdu Sanoczan. Inskrypcja głosi: Pamięci wybitnych literatów, wychowanków Gimnazjum Męskiego im. Królowej Zofii w Sanoku w okresie międzywojennego dwudziestolecia reprezentujących trzy narodowości tworzące ówczesną społeczność naszego Miasta: Bohdana Ihora Antonycza 1909–1937, Kalmana Segala 1917–1980, Mariana Pankowskiego 1919–2011. Sanok, 21 czerwca 2014 – Światowy Zjazd Sanoczan.
  • Trzy dęby szypułkowe honorujące trzech absolwentów gimnazjum, którymi byli literaci trzech narodowości: Ukrainiec Bohdan Ihor Antonycz (1909-1937), Żyd Kalman Segal (1917-1980) i Polak Marian Pankowski (1919-2011). Każdorazowa inskrypcja brzmi: Dąb szypułkowy. Quercus robur. „Bohdan” (wzgl. „Kalman”, „Marian”) Sanok, dnia 21 czerwca 2014 – Światowy Zjazd Sanoczan.

Dyrektorzy[edytuj | edytuj kod]

W okresie zaboru austriackiego w ramach autonomii galicyjskiej było sześciu dyrektorów gimnazjum do I wojny światowej (1917). Następnie w okresie niepodległej II Rzeczypospolitej funkcję kierownika szkoły sprawowało pięć osób, w okresie Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej pięć (do czasu przeniesienia siedziby do innego budynku w 1971)[61].

Kierownicy gimnazjum
  • Mieczysław Jamrógiewicz (1880-1888)
  • Karol Petelenz (1889–1890)
  • Tomasz Tokarski (1990-1895)
  • Antoni Kwiatkowski (1995)
  • Włodzimierz Bańkowski (1895-1913)
  • Adam Pytel (1913-1917).
  • Stanisław Basiński (1917-1925)
  • Stanisław Borowiczka (1925-1927)
  • Stanisław Cebula (1927-1930)
  • Klemens Kocowski (1930-1931)
  • Andrzej Grasela (1931-1939)
Kierownicy liceum
Kierownicy szkoły podstawowej
i nowego gimnazjum
  • Jadwiga Sarama (1965-1978)
  • Barbara Wójcik (1978-1981)
  • Helena Jaklik (1981-1989)
  • Anna Trebenda (1989-2012)
  • Robert Zoszak (od 2012)

Nauczyciele[edytuj | edytuj kod]

Absolwenci i uczniowie[edytuj | edytuj kod]

W nawiasach odnotowano rok ukończenia edukacji w gimnazjum wraz z uzyskaniem świadectwa dojrzałości bądź informację o ukończeniu szkoły podstawowej lub o nauce, która w niektórych przypadkach została przerwana albo była tymczasowa, np. zakończona po pięciu klasach gimnazjalnych.

(Opracowano na podstawie materiałów źródłowych z Księgi Pamiątkowej wydanej w 1958[75], z Księgi Pamiątkowej wydanej w 1980[76], z oficjalnej strony szkoły[77][78] oraz zbiorczej listy absolwentów na stronie I LO im. KEN w Sanoku[79][b])

Odznaczenia i wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

Według powieści czeskiego pisarza Jaroslava Haška Przygody dobrego wojaka Szwejka (rozdział pt. Marschieren! Marsch!) w budynku gimnazjum w 1915 stacjonowała XI. marszkompania wojaka Szwejka, z której kilku żołnierzy węgierskich zatruło się spożytą formaliną pochodzącą z gimnazjalnych preparatów biologicznych[82]. Niedoszli bohaterowie mają być pochowani na cmentarzu przy ul. Rymanowskiej. Jednym z nim był Laszlo Gargany[83].

Uwagi

  1. J. pol. Polegli, abyśmy żyli w wolności.
  2. Lista absolwentów na stronie I LO zawiera błąd w przypadku absolwentów rocznika 1916/1917, jako że zostali w nim podani absolwenci z rocznika 1915/1916. Faktyczna lista absolwentów rocznika 1916/1917 została podana w Księdze pamiątkowej (obchodów 100-lecia Gimnazjum oraz I Liceum Ogólnokształcącego w Sanoku z 1980.

Przypisy

  1. Burmistrz miasta Sanok. Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego terenu położonego w dzielnicy Śródmieście m. Sanoka o nazwie „Śródmieście - II”. Edycja do wyłożenia do publicznego wglądu. bip.um.sanok.pl, Luty 2014. [dostęp 12 czerwca 2014].
  2. Edward Zając, Obywatele Honorowi Królewskiego Wolnego Miasta Sanoka, Sanok 2002, s. 30.
  3. Edward Zając, Obywatele Honorowi Królewskiego Wolnego Miasta Sanoka, Sanok 2002, s. 64.
  4. Archiwum Państwowe w Rzeszowie/OS. Akta miasta Sanoka, sygn. 26, 27.
  5. Zarys historii Państwowego Gimnazjum w Sanoku. W: Józef Hukiewicz: Sprawozdanie jubileuszowe z działalności Państwowego Gimnazjum w Sanoku w latach 1888 – 1938 wydane z okazji Wielkiego Zjazdu Wychowawców i Wychowanków Zakładu w 50 rocznicę pierwszego egzaminu dojrzałości. Lwów: Drukarnia Urzędnicza we Lwowie, 1938, s. 24.
  6. Archiwum Państwowe we Lwowie; CDIA, fon 178 op.3.
  7. Trzy dni w mieście naszej młodości. Sprawozdanie ze Zjazdu Koleżeńskiego z okazji 100-lecia Gimnazjum oraz I Liceum Ogólnokształcącego w Sanoku. Sanok: I Liceum Ogólnokształcące im. Komisji Edukacji Narodowej w Sanoku, 1984, s. 17.
  8. Zarys historii Państwowego Gimnazjum w Sanoku. W: Józef Hukiewicz: Sprawozdanie jubileuszowe z działalności Państwowego Gimnazjum w Sanoku w latach 1888 – 1938 wydane z okazji Wielkiego Zjazdu Wychowawców i Wychowanków Zakładu w 50 rocznicę pierwszego egzaminu dojrzałości. Lwów: Drukarnia Urzędnicza we Lwowie, 1938, s. 24.
  9. Alojzy Zielecki, Struktury organizacyjne miasta, W epoce autonomii galicyjskiej, s. 379, w: Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995.
  10. Zarys historii Państwowego Gimnazjum w Sanoku. W: Józef Hukiewicz: Sprawozdanie jubileuszowe z działalności Państwowego Gimnazjum w Sanoku w latach 1888 – 1938 wydane z okazji Wielkiego Zjazdu Wychowawców i Wychowanków Zakładu w 50 rocznicę pierwszego egzaminu dojrzałości. Lwów: Drukarnia Urzędnicza we Lwowie, 1938, s. 25.
  11. Zarys historii Państwowego Gimnazjum w Sanoku. W: Józef Hukiewicz: Sprawozdanie jubileuszowe z działalności Państwowego Gimnazjum w Sanoku w latach 1888 – 1938 wydane z okazji Wielkiego Zjazdu Wychowawców i Wychowanków Zakładu w 50 rocznicę pierwszego egzaminu dojrzałości. Lwów: Drukarnia Urzędnicza we Lwowie, 1938, s. 25.
  12. Zarys historii Państwowego Gimnazjum w Sanoku. W: Józef Hukiewicz: Sprawozdanie jubileuszowe z działalności Państwowego Gimnazjum w Sanoku w latach 1888 – 1938 wydane z okazji Wielkiego Zjazdu Wychowawców i Wychowanków Zakładu w 50 rocznicę pierwszego egzaminu dojrzałości. Lwów: Drukarnia Urzędnicza we Lwowie, 1938, s. 26.
  13. Zarys historii Państwowego Gimnazjum w Sanoku. W: Józef Hukiewicz: Sprawozdanie jubileuszowe z działalności Państwowego Gimnazjum w Sanoku w latach 1888 – 1938 wydane z okazji Wielkiego Zjazdu Wychowawców i Wychowanków Zakładu w 50 rocznicę pierwszego egzaminu dojrzałości. Lwów: Drukarnia Urzędnicza we Lwowie, 1938, s. 26.
  14. Zarys historii Państwowego Gimnazjum w Sanoku. W: Józef Hukiewicz: Sprawozdanie jubileuszowe z działalności Państwowego Gimnazjum w Sanoku w latach 1888 – 1938 wydane z okazji Wielkiego Zjazdu Wychowawców i Wychowanków Zakładu w 50 rocznicę pierwszego egzaminu dojrzałości. Lwów: Drukarnia Urzędnicza we Lwowie, 1938, s. 25-26.
  15. Zarys historii Państwowego Gimnazjum w Sanoku. W: Józef Hukiewicz: Sprawozdanie jubileuszowe z działalności Państwowego Gimnazjum w Sanoku w latach 1888 – 1938 wydane z okazji Wielkiego Zjazdu Wychowawców i Wychowanków Zakładu w 50 rocznicę pierwszego egzaminu dojrzałości. Lwów: Drukarnia Urzędnicza we Lwowie, 1938, s. 27.
  16. Henryk Dróżdź: W naszej Budzie będzie znowu święto!. matura1952.pl. [dostęp 2 lipca 2014].
  17. Zarys historii Państwowego Gimnazjum w Sanoku. W: Józef Hukiewicz: Sprawozdanie jubileuszowe z działalności Państwowego Gimnazjum w Sanoku w latach 1888 – 1938 wydane z okazji Wielkiego Zjazdu Wychowawców i Wychowanków Zakładu w 50 rocznicę pierwszego egzaminu dojrzałości. Lwów: Drukarnia Urzędnicza we Lwowie, 1938, s. 28.
  18. Trzy dni w mieście naszej młodości. Sprawozdanie ze Zjazdu Koleżeńskiego z okazji 100-lecia Gimnazjum oraz I Liceum Ogólnokształcącego w Sanoku. Sanok: I Liceum Ogólnokształcące im. Komisji Edukacji Narodowej w Sanoku, 1984, s. 17.
  19. Udział młodzieży gimnazjum sanockiego w ruchu niepodległościowym przed r. 1914 i w czasie ostatnich wojen. W: Edmund Słuszkiewicz: Sprawozdanie jubileuszowe z działalności Państwowego Gimnazjum w Sanoku w latach 1888 – 1938 wydane z okazji Wielkiego Zjazdu Wychowawców i Wychowanków Zakładu w 50 rocznicę pierwszego egzaminu dojrzałości. Lwów: Drukarnia Urzędnicza we Lwowie, 1938, s. 35-36.
  20. Udział młodzieży gimnazjum sanockiego w ruchu niepodległościowym przed r. 1914 i w czasie ostatnich wojen. W: Edmund Słuszkiewicz: Sprawozdanie jubileuszowe z działalności Państwowego Gimnazjum w Sanoku w latach 1888 – 1938 wydane z okazji Wielkiego Zjazdu Wychowawców i Wychowanków Zakładu w 50 rocznicę pierwszego egzaminu dojrzałości. Lwów: Drukarnia Urzędnicza we Lwowie, 1938, s. 37.
  21. Zarys historii Państwowego Gimnazjum w Sanoku. W: Józef Hukiewicz: Sprawozdanie jubileuszowe z działalności Państwowego Gimnazjum w Sanoku w latach 1888 – 1938 wydane z okazji Wielkiego Zjazdu Wychowawców i Wychowanków Zakładu w 50 rocznicę pierwszego egzaminu dojrzałości. Lwów: Drukarnia Urzędnicza we Lwowie, 1938, s. 29.
  22. Zarys historii Państwowego Gimnazjum w Sanoku. W: Józef Hukiewicz: Sprawozdanie jubileuszowe z działalności Państwowego Gimnazjum w Sanoku w latach 1888 – 1938 wydane z okazji Wielkiego Zjazdu Wychowawców i Wychowanków Zakładu w 50 rocznicę pierwszego egzaminu dojrzałości. Lwów: Drukarnia Urzędnicza we Lwowie, 1938, s. 29.
  23. Księga pamiątkowa 1928-2008 II Liceum Ogólnokształcącego im. Marii Skłodowskiej-Curie w Sanoku wydana z okazji jubileuszu 80-lecia szkoły. Sanok: 2008, s. 129.
  24. Zarys historii Państwowego Gimnazjum w Sanoku. W: Józef Hukiewicz: Sprawozdanie jubileuszowe z działalności Państwowego Gimnazjum w Sanoku w latach 1888 – 1938 wydane z okazji Wielkiego Zjazdu Wychowawców i Wychowanków Zakładu w 50 rocznicę pierwszego egzaminu dojrzałości. Lwów: Drukarnia Urzędnicza we Lwowie, 1938, s. 29.
  25. Henryk Dróżdź: W naszej Budzie będzie znowu święto!. matura1952.pl. [dostęp 2 lipca 2014].
  26. Andrzej Romaniak, Sanok. Fotografie archiwalne – Tom II. Wydarzenia, uroczystości, imprezy, Sanok 2011, s. 104.
  27. Zarys historii Państwowego Gimnazjum w Sanoku. W: Józef Hukiewicz: Sprawozdanie jubileuszowe z działalności Państwowego Gimnazjum w Sanoku w latach 1888 – 1938 wydane z okazji Wielkiego Zjazdu Wychowawców i Wychowanków Zakładu w 50 rocznicę pierwszego egzaminu dojrzałości. Lwów: Drukarnia Urzędnicza we Lwowie, 1938, s. 5.
  28. Zabytki, muzea i ciekawostki miasta. sanok.pl. [dostęp 14 maja 2014].
  29. Trzy dni w mieście naszej młodości. Sprawozdanie ze Zjazdu Koleżeńskiego z okazji 100-lecia Gimnazjum oraz I Liceum Ogólnokształcącego w Sanoku. Sanok: I Liceum Ogólnokształcące im. Komisji Edukacji Narodowej w Sanoku, 1984, s. 17.
  30. Odrodzenie do życia gimnazjum po wojnie. W: Zofia Skołozdro: Księga pamiątkowa (obchodów 100-lecia Gimnazjum oraz I Liceum Ogólnokształcącego w Sanoku). Sanok: 1980, s. 80.
  31. Odrodzenie do życia gimnazjum po wojnie. W: Zofia Skołozdro: Księga pamiątkowa (obchodów 100-lecia Gimnazjum oraz I Liceum Ogólnokształcącego w Sanoku). Sanok: 1980, s. 81.
  32. Krystyna Chowaniec, Oświata i szkolnictwo. Trudne lata powojenne, W latach powojennych w: Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, s. 856.
  33. Jolanta Mazur-Fedak. Szkoła w spódnicy. Historia II Liceum Ogólnokształcącego im. Marii Skłodowskiej-Curie w Sanoku 1927/1928 – 2007/2008. Odcinek trzeci: Okres wojny i pierwsze lata powojenne. „Tygodnik Sanocki”, s. 6, Nr 18 (860) z 2 maja 2008. 
  34. Odrodzenie do życia gimnazjum po wojnie. W: Zofia Skołozdro: Księga pamiątkowa (obchodów 100-lecia Gimnazjum oraz I Liceum Ogólnokształcącego w Sanoku). Sanok: 1980, s. 81.
  35. Odrodzenie do życia gimnazjum po wojnie. W: Zofia Skołozdro: Księga pamiątkowa (obchodów 100-lecia Gimnazjum oraz I Liceum Ogólnokształcącego w Sanoku). Sanok: 1980, s. 81.
  36. Dwa dni w mieście naszej młodości. Sprawozdanie ze zjazdu koleżeńskiego wychowanków Gimnazjum Męskiego w Sanoku w 70-lecie pierwszej matury w roku 1958. Warszawa: 1960.
  37. Andrzej Romaniak, Sanok. Fotografie archiwalne – Tom II. Wydarzenia, uroczystości, imprezy, Sanok 2011, s. 226.
  38. Wojciech Sołtys: Józef Stachowicz – twórca Rocznika Sanockiego. W: Roczniki Sanockie 1995. Sanok: 1995, s. 215-216.
  39. Dwa dni w mieście naszej młodości. Sprawozdanie ze zjazdu koleżeńskiego wychowanków Gimnazjum Męskiego w Sanoku w 70-lecie pierwszej matury w roku 1958. Warszawa: 1960, s. 96.
  40. Dwa dni w mieście naszej młodości. Sprawozdanie ze zjazdu koleżeńskiego wychowanków Gimnazjum Męskiego w Sanoku w 70-lecie pierwszej matury w roku 1958. Warszawa: 1960.
  41. Księga pamiątkowa (obchodów 100-lecia Gimnazjum oraz I Liceum Ogólnokształcącego w Sanoku). Sanok: 1980, s. 16.
  42. Księga pamiątkowa (obchodów 100-lecia Gimnazjum oraz I Liceum Ogólnokształcącego w Sanoku). Sanok: 1980, s. 18.
  43. Stefan Stefański, Sanok i okolice. Przewodnik turystyczny, Sanok 1991, s. 46.
  44. Franciszek Oberc: Kalendarium sanockie 1974-1994, w: Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995, s. 953.
  45. Trzy dni w mieście naszej młodości. Sprawozdanie ze Zjazdu Koleżeńskiego z okazji 100-lecia Gimnazjum oraz I Liceum Ogólnokształcącego w Sanoku. Sanok: I Liceum Ogólnokształcące im. Komisji Edukacji Narodowej w Sanoku, 1984, s. 16, 21-22.
  46. Andrzej Brygidyn, Sanok między wojną a stanem wojennym, Sanok 1999, s. 101-102.
  47. Trzy dni w mieście naszej młodości. Sprawozdanie ze Zjazdu Koleżeńskiego z okazji 100-lecia Gimnazjum oraz I Liceum Ogólnokształcącego w Sanoku. Sanok: I Liceum Ogólnokształcące im. Komisji Edukacji Narodowej w Sanoku, 1984, s. 19.
  48. Trzy dni w mieście naszej młodości. Sprawozdanie ze Zjazdu Koleżeńskiego z okazji 100-lecia Gimnazjum oraz I Liceum Ogólnokształcącego w Sanoku. Sanok: I Liceum Ogólnokształcące im. Komisji Edukacji Narodowej w Sanoku, 1984, s. 37.
  49. Waldemar Och, Kalendarium sanockie 2005-2010, Rocznik Sanocki, Tom X, Rok 2011, Sanok 2011, s. 261.
  50. Małgorzata Szybiak: Księga pamiątkowa. 125 lat Gimnazjum Męskiego im. Królowej Zofii – I Liceum Ogólnokształcącego im. Komisji Edukacji Narodowej w Sanoku (1880–2005). Sanok: 2005, s. 3. ISBN 83-922492-0-8.
  51. Joanna Kozimor, Na skrzydłach młodości, Tygodnik Sanocki, nr 27 (713) z 8 lipca 2005, s 1.
  52. Komitet honorowy budowy sali gimnastycznej przy Gimnazjum nr 2 im. Królowej Zofii w Sanoku. „Tygodnik Sanocki”, s. 7, Nr 5 (1154) z 31 stycznia 2014. 
  53. KOMITET HONOROWY BUDOWY SALI GIMNASTYCZNEJ przy GIMNAZJUM NR 2 im. KRÓLOWEJ ZOFII w SANOKU. g2.sanok.pl. [dostęp 26 lutego 2014].
  54. Dwa dni w mieście naszej młodości. Sprawozdanie ze zjazdu koleżeńskiego wychowanków Gimnazjum Męskiego w Sanoku w 70-lecie pierwszej matury w roku 1958. Warszawa: 1960, s. 61-71.
  55. Franciszek Oberc, Pomniki i tablice pamiątkowe Sanoka, Sanok 1998, s. 44-45.
  56. Księga pamiątkowa (obchodów 100-lecia Gimnazjum oraz I Liceum Ogólnokształcącego w Sanoku). Sanok: 1980, s. 19.
  57. Franciszek Oberc, Pomniki i tablice pamiątkowe Sanoka, Sanok 1998, s. 45.
  58. Franciszek Oberc, Pomniki i tablice pamiątkowe Sanoka, Sanok 1998, s. 45-46.
  59. Stefan Stefański, Sanok i okolice. Przewodnik turystyczny, Sanok 1991, s. 45-46.
  60. KRONIKA WYDARZEŃ – 2011 – 2012. 118: „WITAJ MAJOWA JUTRZENKO” (pol.). g2.sanok.pl. [dostęp 2012-12-16].
  61. Księga pamiątkowa (obchodów 100-lecia Gimnazjum oraz I Liceum Ogólnokształcącego w Sanoku). Sanok: 1980.
  62. Dwa dni w mieście naszej młodości. Sprawozdanie ze zjazdu koleżeńskiego wychowanków Gimnazjum Męskiego w Sanoku w 70-lecie pierwszej matury w roku 1958. Warszawa: 1960, s. 50.
  63. Dyrektorzy I Liceum Ogólnokształcącego na przestrzeni lat. Józef Kucza. lo1.krosno.info.pl. [dostęp 14 maja 2014].
  64. Księga pamiątkowa (obchodów 100-lecia Gimnazjum oraz I Liceum Ogólnokształcącego w Sanoku). Sanok1: 1980, s. 160.
  65. Tomasz Pudłocki: Apolinary Garlicki. „Nasz Przemyśl” 2005, nr 3, s. 39. [dostęp 8 kwietnia 2014].
  66. http://maciejczak.rmt.pl/userfiles/download/2biografiaflizaka.doc.
  67. Paweł Kosina, Helena Kosinówna. Rodzina i sanoccy Przyjaciele, Sanok 2006, s. 64.
  68. Część urzędowa. I Grono nauczycieli przy końcu roku szkolnego 1899. W: 18. Sprawozdanie Dyrektora C. K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1898/9. Sanok: Fundusz Naukowy, 1899, s. 1.
  69. Część urzędowa. I Grono nauczycieli przy końcu roku szkolnego 1899. W: 18. Sprawozdanie Dyrektora C. K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1898/9. Sanok: Fundusz Naukowy, 1899, s. 1-2.
  70. Dwa dni w mieście naszej młodości. Sprawozdanie ze zjazdu koleżeńskiego wychowanków Gimnazjum Męskiego w Sanoku w 70-lecie pierwszej matury w roku 1958. Warszawa: 1960, s. 86-87.
  71. Edward Zając, Szkice z dziejów Sanoka, Sanok 1998, s. 66.
  72. Część urzędowa. I Grono nauczycieli przy końcu roku szkolnego 1899. W: 18. Sprawozdanie Dyrektora C. K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1898/9. Sanok: Fundusz Naukowy, 1899, s. 1-2.
  73. Księga pamiątkowa (obchodów 100-lecia Gimnazjum oraz I Liceum Ogólnokształcącego w Sanoku). Sanok: 1980.
  74. O. Ireneusz Żołnierczyk - wzór franciszkanina. franciszkanie.pl, 17 czerwca 2014. [dostęp 27 czerwca 2014].
  75. Maria Myćka-Kril: Dorobek nauczycieli i uczniów Gimnazjum w Sanoku. W: Księga pamiątkowa Gimnazjum Męskiego w Sanoku 1888–1958. Kraków: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1958, s. 95-98.
  76. Księga pamiątkowa (obchodów 100-lecia Gimnazjum oraz I Liceum Ogólnokształcącego w Sanoku). Sanok: 1980, s. 163-186.
  77. Wybitni absolwenci Gimnazjum nr 2 w Sanoku im. Królowej Zofii (pol.). gimnazjum2.sanok.prox.pl. [dostęp 2012-01-01].
  78. Współcześni absolwenci Gimnazjum nr 2 im. Królowej Zofii w Sanoku (pol.). gimnazjum2.sanok.prox.pl. [dostęp 2012-01-01].
  79. Absolwenci (pol.). 1losanok.pl. [dostęp 2012-01-01].
  80. Trzy dni w mieście naszej młodości. Sprawozdanie ze Zjazdu Koleżeńskiego z okazji 100-lecia Gimnazjum oraz I Liceum Ogólnokształcącego w Sanoku. Sanok: I Liceum Ogólnokształcące im. Komisji Edukacji Narodowej w Sanoku, 1984, s. 19.
  81. Trzy dni w mieście naszej młodości. Sprawozdanie ze Zjazdu Koleżeńskiego z okazji 100-lecia Gimnazjum oraz I Liceum Ogólnokształcącego w Sanoku. Sanok: I Liceum Ogólnokształcące im. Komisji Edukacji Narodowej w Sanoku, 1984, s. 19.
  82. Stefan Stefański. Spacerkiem po mieście. Szwejk w Sanoku. „Tygodnik Sanocki”, s. 6, Nr 25 z 6 listopada 1991. 
  83. Zarys historii Państwowego Gimnazjum w Sanoku. W: Józef Hukiewicz: Sprawozdanie jubileuszowe z działalności Państwowego Gimnazjum w Sanoku w latach 1888 – 1938 wydane z okazji Wielkiego Zjazdu Wychowawców i Wychowanków Zakładu w 50 rocznicę pierwszego egzaminu dojrzałości. Lwów: Drukarnia Urzędnicza we Lwowie, 1938, s. 28.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]