Giotto di Bondone

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Inne znaczenia Ten artykuł dotyczy włoskiego malarza i architekta. Zobacz też: Giotto (sonda kosmiczna).
Giotto di Bondone
Cinque maestri del rinascimento fiorentino, XVI sec, giotto.JPG
Giotto. Fragment obrazu Pięciu włoskich artystów pędzla Paolo Uccello w zbiorach Luwru
Imiona i nazwisko Giotto di Bondone
Data i miejsce urodzenia ok. 1266
Data i miejsce śmierci 8 stycznia 1337
Florencja
Narodowość włoska
Dziedzina sztuki malarstwo, architektura
Styl późny gotyk
Ważne dzieła Kaplica Scrovegnich
Dzwonnica Giotta

Giotto di Bondone, właściwie Angiolo di Bondone, zdrobniale Angiolotto (ur. ok. 1266, zm. 8 stycznia 1337 we Florencji) − malarz i architekt włoski, tercjarz franciszkański[1].

Do najważniejszych jego dzieł należą: freski w kaplicy Scrovegnich w Padwie, w kościele Santa Croce we Florencji i w bazylice św. Franciszka w Asyżu.

Życie i twórczość[edytuj | edytuj kod]

Zgodnie z przekazem Lorenza Ghibertiego i Giorgia Vasariego, Cimabue miał zobaczyć rysunki owiec wykonane przez Giotta, gdy ten był jeszcze młodym pastuszkiem, i przyjąć go do swojego warsztatu. Choć trudno stwierdzić, na ile prawdziwa jest ta legenda, to za fakt uznaje się, iż Cimabue był mistrzem Giotta. Cimabue w latach 1288-1292 wykonywał freski w bazylice św. Franciszka w Asyżu. Wraz z mistrzem pojawił się i jego uczeń. Przy freskach pracowało wielu artystów m.in. z Rzymu i dzięki temu Giotto mógł zdobyć gruntowne wykształcenie. Utalentowany młody malarz był coraz częściej dopuszczany do pracy przy freskach i dzisiaj badacze wiodą spór o autorstwo poszczególnych malowideł. Z pewnością rola Giotta w malowaniu fresków stopniowo wzrastała, ale przypisywanie mu całości dzieła to uproszczenie wynikające z jego późniejszej sławy.

Niewykluczone, że młody Giotto wraz z mistrzem odbył podróże także do Pizy i Rzymu; przypisuje mu się fragmenty fresków z Bonifacym VIII w Bazylice na Lateranie i medaliony z prorokami z Santa Maria Maggiore (ok. 1290). Po powrocie do Florencji Giotto ożenił się z Ciutą di Lapo del Pela. Mieli ośmioro dzieci: czterech synów i cztery córki.

We wczesnym okresie twórczości wykonał niemal 6-metrowy krucyfiks dla kościoła Santa Maria Novella we Florencji, poliptyk z Badii, Madonnę z Dzieciątkiem i Stygmatyzację św. Franciszka.

W latach 1303-1305 Giotto pracował w Padwie malując freski kaplicy Scrovegnich (dell'Arena). Wówczas po raz pierwszy pojawił się w źródłach pisanych; tym samym te freski to pierwsze chronologicznie dzieło, które bezdyskusyjnie mu przypisano. Kaplica poświęcona jest Marii i Jezusowi. Na ścianach bocznych umieszczono po trzy cykle obrazów, jeden nad drugim. Górny prawy cykl to sześć obrazów z życia Joachima i Anny, rodziców Marii. Górny lewy to sześć obrazów o życiu Marii do momentu Zwiastowania. Środkowy cykl to dwadzieścia dwa obrazy z życia Jezusa, usytuowane po obu stronach kaplicy. Natomiast cykle dolne to alegorie siedmiu cnót (strona prawa) i siedmiu grzechów głównych (strona lewa). Wszystkie cykle wiąże ze sobą fresk Sąd Ostateczny namalowany na ścianie nad wejściem do kaplicy. Freski w prezbiterium kaplicy Scrovegnich powstały po roku 1317 i wykonali je prawdopodobnie uczniowie Giotta.

Giottowi często przypisuje się autorstwo cyklu fresków świętego Franciszka w bazylice św. Franciszka w Asyżu, jednak część badaczy sprzeciwia się tej opinii. Brak jest źródeł, które jednoznacznie potwierdziłyby taką atrybucję (wspominają one tylko, że Giotto pracował w Asyżu albo nawet wymieniają bazylikę pod tym wezwaniem, ale bez podania konkretnego miejsca). Vasari jako pierwszy przypisał ten cykl Giottowi i do dziś tę opinię powtarza większość publikacji. Cykl został wykonany w górnym kościele, w dolnym pasie przedstawień. Łącznie namalowanych jest 28 scen, opartych na biografii św. Franciszka Legenda Maior pióra św. Bonawentury.

W latach 1310-1320 Giotto prowadził prace malarskie we florenckiej bazylice Santa Croce, dekorując freskami cztery kaplice. Od roku 1328 pracował w Neapolu na zlecenie Roberta Andegaweńskiego, króla Neapolu. Dekorował freskami kaplicę pałacową i stworzył cykl obrazów Sławni ludzie w wielkiej sali pałacu królewskiego. Po powrocie do Florencji w 1334 roku otrzymał stanowisko nadzorcy budowy miasta i katedry. Zaprojektował dzwonnicę, Ponte Carraia (most na rzece Arno), zmodernizował fortyfikacje.

Do jego uczniów należeli m.in. Taddeo Gaddi i Maso di Banco.

Wkrótce umarł w pełni sławy. Cennino Cennini, włoski malarz i teoretyk malarstwa napisał o nim: sztukę malarską zamienił z greckiej w łacińską i uczynił ją nowoczesną; jego dzieło było doskonalsze niż czyjekolwiek gdziekolwiek indziej. Giottem zachwycali się krytycy i malarze prawie każdej epoki: nazareńczycy, prerafaelici, malarze z Pont-Aven z Gauguinem na czele. Wszyscy doceniali skalę barw, harmonię koloru, zrównoważoną kompozycję i metafizyczny spokój malowanych postaci.

Dzieła artysty[edytuj | edytuj kod]

Freski[edytuj | edytuj kod]

Tytuł Wielkość Grafika Tytuł Wielkść Grafika Tytuł Wielkść Grafika
Wypędzenie Joachima z świątyni 200 x 185 cm Giotto - Scrovegni - -01- - Expulsion of Joachim from the Temple.jpg Joachim wśród pasterzy Giotto - Scrovegni - -02- - Joachim among the Shepherds.jpg Zwiastowanie św. Annie Giotto - Scrovegni - -03- - Annunciation to St Anne.jpg
Ofiara Joachima Giotto - Scrovegni - -04- - Joachim's Sacrificial Offering.jpg Sen Joachima Giotto - Scrovegni - -05- - Joachim's Dream.jpg Spotkanie przy Złotej Bramie Giotto - Scrovegni - -06- - Meeting at the Golden Gate.jpg
Narodziny Maryi Giotto - Scrovegni - -07- - The Birth of the Virgin.jpg Ofiarowanie Maryi w świątyni Giotto - Scrovegni - -08- - Presentation of the Virgin in the Temple.jpg Konkurenci przynoszą swe różdżki do świątyni Giotto - Scrovegni - -09- - The Rods Brought to the Temple.jpg
Czuwanie nad różdżkami Giotto - Scrovegni - -10- - Prayer of the Suitors.jpg Zaślubiny Maryi Giotto di Bondone - No. 11 Scenes from the Life of the Virgin - 5. Marriage of the Virgin - WGA09183.jpg Orszak weselny Giotto di Bondone - No. 12 Scenes from the Life of the Virgin - 6. Wedding Procession - WGA09184.jpg
Wysłanie archanioła Gabriela do Maryi Giotto - Scrovegni - -13- - God Sends Gabriel to the Virgin.jpg Zwiastowanie Giotto di Bondone - No. 14 Annunciation - The Angel Gabriel Sent by God - WGA09190.jpgGiotto di Bondone - No. 15 Annunciation - The Virgin Receiving the Message - WGA09191.jpg Odwiedziny Elżbiety Giotto - Scrovegni - -16- - Visitation.jpg
Boże Narodzenie Giotto - Scrovegni - -17- - Nativity, Birth of Jesus.jpg Pokłon Trzech Króli Giotto - Scrovegni - -18- - Adoration of the Magi.jpg Ofiarowanie Jezusa w świątyni Giotto - Scrovegni - -19- - Presentation at the Temple.jpg
Ucieczka do Egiptu Giotto - Scrovegni - -20- - Flight into Egypt.jpg Rzeź niewiniątek Giotto - Scrovegni - -21- - Massacre of the Innocents.jpg Chrystus wśród uczonych Giotto - Scrovegni - -22- - Christ among the Doctors.jpg
Chrzest Chrystusa Giotto di Bondone - No. 23 Scenes from the Life of Christ - 7. Baptism of Christ - WGA09201.jpg Wesele w Kanie Giotto - Scrovegni - -24- - Marriage at Cana.jpg Wskrzeszenie Łazarza Giotto - Scrovegni - -25- - Raising of Lazarus.jpg
Wjazd do Jerozolimy Giotto - Scrovegni - -26- - Entry into Jerusalem2.jpg Wypędzenie przekupniów ze świątyni Giotto - Scrovegni - -27- - Expulsion of the Money-changers from the Temple.jpg Wręczenie srebrników Judaszowi Giotto - Scrovegni - -28- - Judas Receiving Payment for his Betrayal.jpg
Ostatnia Wieczerza Giotto - Scrovegni - -29- - Last Supper.jpg Chrystus umywa nogi apostołom Giotto - Scrovegni - -30- - Washing of Feet.jpg Pocałunek Judasza Giotto - Scrovegni - -31- - Kiss of Judas.jpg
Chrystus przed Kajfaszem Giotto - Scrovegni - -32- - Christ before Caiaphas.jpg Biczowanie Chrystusa Giotto - Scrovegni - -33- - Flagellation.jpg Droga na Golgotę Giotto di Bondone - No. 34 Scenes from the Life of Christ - 18. Road to Calvary - WGA09220.jpg
Ukrzyżowanie Giotto - Scrovegni - -35- - Crucifixion.jpg Opłakiwanie Chrystusa Giotto - Scrovegni - -36- - Lamentation (The Mourning of Christ).jpg Zmartwychwstanie Giotto - Scrovegni - -37- - Resurrection (Noli me tangere).jpg
Wniebowstąpienie Giotto - Scrovegni - -38- - Ascension.jpg Zesłanie Ducha Świętego Giotto di Bondone - No. 39 Scenes from the Life of Christ - 23. Pentecost - WGA09227.jpg Sąd Ostateczny LastJudgmentGiotto.jpg
Grafika Tytuł Wymiary w cm Grafika Tytuł Wymiary w cm Grafika Tytuł Wymiary w cm
Giotto di Bondone - No. 40 The Seven Virtues - Prudence - WGA09267.jpg Roztropność 120x60 Giotto- The Seven Vices - Foolishness.JPG Głupota 120x55 Giotto di Bondone - No. 41 The Seven Virtues - Fortitude - WGA09268.jpg Męstwo 120x55
Giotto di Bondone - No. 52 The Seven Vices - Inconstancy - WGA09279.jpg Niestałość 120x55 Giotto di Bondone - No. 42 The Seven Virtues - Temperance - WGA09269.jpg Wstrzemięźliwość 120x55 Ira giotto.jpg Złość 120x55
Giotto - Scrovegni - -43- - Justice.jpg Sprawiedliwość 120x60 Giotto di Bondone - No. 50 The Seven Vices - Injustice - WGA09277.jpg Niesprawiedliwość 120x60 Giotto di Bondone - No. 44 The Seven Virtues - Faith - WGA09271.jpg Wiara 120x55
Giotto di Bondone - No. 49 The Seven Vices - Infidelity - WGA09276.jpg Niewierność 120x55 Giotto di Bondone - No. 45 The Seven Virtues - Charity - WGA09272.jpg Dobroczynność 120x55 Giotto di Bondone - No. 48 The Seven Vices - Envy - WGA09275.jpg Zazdrość 120x55
Giotto di Bondone - No. 46 The Seven Virtues - Hope - WGA09273.jpg Nadzieja 120x60 Giotto di Bondone - No. 47 The Seven Vices - Desperation - WGA09274.jpg Rozpacz 120x60

Przypisy

  1. Terziari francescani: Opere e personaggi famosi (wł.). www.ofsvialepiave.jimdo.com. [dostęp 2011-11-23].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Skubiszewska Maria, Malarstwo Italii w latach 1250-1400, Warszawa 1980.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]