Giotto di Bondone

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy włoskiego malarza i architekta. Zobacz też: Giotto (sonda kosmiczna).
Giotto di Bondone
Cinque maestri del rinascimento fiorentino, XVI sec, giotto.JPG
Giotto. Fragment obrazu Pięciu włoskich artystów pędzla Paolo Uccello w zbiorach Luwru
Imiona i nazwisko Giotto di Bondone
Data i miejsce urodzenia ok. 1266
Data i miejsce śmierci 8 stycznia 1337
Florencja
Narodowość włoska
Dziedzina sztuki malarstwo, architektura
Styl późny gotyk
Ważne dzieła Kaplica Scrovegnich
Dzwonnica Giotta
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Giotto di Bondone, właściwie Angiolo di Bondone, zdrobniale Angiolotto (ur. ok. 1266, zm. 8 stycznia 1337 we Florencji) − malarz i architekt włoski, tercjarz franciszkański[1].

Do najważniejszych jego dzieł należą: freski w kaplicy Scrovegnich w Padwie, w kościele Santa Croce we Florencji i w bazylice św. Franciszka w Asyżu.

Życie i twórczość[edytuj | edytuj kod]

Zgodnie z przekazem Lorenza Ghibertiego i Giorgia Vasariego, Cimabue miał zobaczyć rysunki owiec wykonane przez Giotta, gdy ten był jeszcze młodym pastuszkiem, i przyjąć go do swojego warsztatu. Choć trudno stwierdzić, na ile prawdziwa jest ta legenda, to za fakt uznaje się, iż Cimabue był mistrzem Giotta. Cimabue w latach 1288-1292 wykonywał freski w bazylice św. Franciszka w Asyżu. Wraz z mistrzem pojawił się i jego uczeń. Przy freskach pracowało wielu artystów m.in. z Rzymu i dzięki temu Giotto mógł zdobyć gruntowne wykształcenie. Utalentowany młody malarz był coraz częściej dopuszczany do pracy przy freskach i dzisiaj badacze wiodą spór o autorstwo poszczególnych malowideł. Z pewnością rola Giotta w malowaniu fresków stopniowo wzrastała, ale przypisywanie mu całości dzieła to uproszczenie wynikające z jego późniejszej sławy.

Niewykluczone, że młody Giotto wraz z mistrzem odbył podróże także do Pizy i Rzymu; przypisuje mu się fragmenty fresków z Bonifacym VIII w Bazylice na Lateranie i medaliony z prorokami z Santa Maria Maggiore (ok. 1290). Po powrocie do Florencji Giotto ożenił się z Ciutą di Lapo del Pela. Mieli ośmioro dzieci: czterech synów i cztery córki.

We wczesnym okresie twórczości wykonał niemal 6-metrowy krucyfiks dla kościoła Santa Maria Novella we Florencji, poliptyk z Badii, Madonnę z Dzieciątkiem i Stygmatyzację św. Franciszka.

W latach 1303-1305 Giotto pracował w Padwie malując freski kaplicy Scrovegnich (dell'Arena). Wówczas po raz pierwszy pojawił się w źródłach pisanych; tym samym te freski to pierwsze chronologicznie dzieło, które bezdyskusyjnie mu przypisano. Kaplica poświęcona jest Marii i Jezusowi. Na ścianach bocznych umieszczono po trzy cykle obrazów, jeden nad drugim. Górny prawy cykl to sześć obrazów z życia Joachima i Anny, rodziców Marii. Górny lewy to sześć obrazów o życiu Marii do momentu Zwiastowania. Środkowy cykl to dwadzieścia dwa obrazy z życia Jezusa, usytuowane po obu stronach kaplicy. Natomiast cykle dolne to alegorie siedmiu cnót (strona prawa) i siedmiu grzechów głównych (strona lewa). Wszystkie cykle wiąże ze sobą fresk Sąd Ostateczny namalowany na ścianie nad wejściem do kaplicy. Freski w prezbiterium kaplicy Scrovegnich powstały po roku 1317 i wykonali je prawdopodobnie uczniowie Giotta.

Giottowi często przypisuje się autorstwo cyklu fresków świętego Franciszka w bazylice św. Franciszka w Asyżu, jednak część badaczy sprzeciwia się tej opinii. Brak jest źródeł, które jednoznacznie potwierdziłyby taką atrybucję (wspominają one tylko, że Giotto pracował w Asyżu albo nawet wymieniają bazylikę pod tym wezwaniem, ale bez podania konkretnego miejsca). Vasari jako pierwszy przypisał ten cykl Giottowi i do dziś tę opinię powtarza większość publikacji. Cykl został wykonany w górnym kościele, w dolnym pasie przedstawień. Łącznie namalowanych jest 28 scen, opartych na biografii św. Franciszka Legenda Maior pióra św. Bonawentury.

W latach 1310-1320 Giotto prowadził prace malarskie we florenckiej bazylice Santa Croce, dekorując freskami cztery kaplice. Od roku 1328 pracował w Neapolu na zlecenie Roberta Andegaweńskiego, króla Neapolu. Dekorował freskami kaplicę pałacową i stworzył cykl obrazów Sławni ludzie w wielkiej sali pałacu królewskiego. Po powrocie do Florencji w 1334 roku otrzymał stanowisko nadzorcy budowy miasta i katedry. Zaprojektował dzwonnicę, Ponte Carraia (most na rzece Arno), zmodernizował fortyfikacje.

Do jego uczniów należeli m.in. Taddeo Gaddi i Maso di Banco.

Wkrótce umarł w pełni sławy. Cennino Cennini, włoski malarz i teoretyk malarstwa napisał o nim: sztukę malarską zamienił z greckiej w łacińską i uczynił ją nowoczesną; jego dzieło było doskonalsze niż czyjekolwiek gdziekolwiek indziej. Giottem zachwycali się krytycy i malarze prawie każdej epoki: nazareńczycy, prerafaelici, malarze z Pont-Aven z Gauguinem na czele. Wszyscy doceniali skalę barw, harmonię koloru, zrównoważoną kompozycję i metafizyczny spokój malowanych postaci.

Dzieła artysty[edytuj | edytuj kod]

Freski[edytuj | edytuj kod]

Tytuł Wielkość Grafika Tytuł Wielkść Grafika Tytuł Wielkść Grafika
Wypędzenie Joachima z świątyni 200 x 185 cm Giotto - Scrovegni - -01- - Expulsion of Joachim from the Temple.jpg Joachim wśród pasterzy Giotto - Scrovegni - -02- - Joachim among the Shepherds.jpg Zwiastowanie św. Annie Giotto - Scrovegni - -03- - Annunciation to St Anne.jpg
Ofiara Joachima Giotto - Scrovegni - -04- - Joachim's Sacrificial Offering.jpg Sen Joachima Giotto - Scrovegni - -05- - Joachim's Dream.jpg Spotkanie przy Złotej Bramie Giotto - Scrovegni - -06- - Meeting at the Golden Gate.jpg
Narodziny Maryi Giotto - Scrovegni - -07- - The Birth of the Virgin.jpg Ofiarowanie Maryi w świątyni Giotto - Scrovegni - -08- - Presentation of the Virgin in the Temple.jpg Konkurenci przynoszą swe różdżki do świątyni Giotto - Scrovegni - -09- - The Rods Brought to the Temple.jpg
Czuwanie nad różdżkami Giotto - Scrovegni - -10- - Prayer of the Suitors.jpg Zaślubiny Maryi Giotto di Bondone - No. 11 Scenes from the Life of the Virgin - 5. Marriage of the Virgin - WGA09183.jpg Orszak weselny Giotto di Bondone - No. 12 Scenes from the Life of the Virgin - 6. Wedding Procession - WGA09184.jpg
Wysłanie archanioła Gabriela do Maryi Giotto - Scrovegni - -13- - God Sends Gabriel to the Virgin.jpg Zwiastowanie Giotto di Bondone - No. 14 Annunciation - The Angel Gabriel Sent by God - WGA09190.jpgGiotto di Bondone - No. 15 Annunciation - The Virgin Receiving the Message - WGA09191.jpg Odwiedziny Elżbiety Giotto - Scrovegni - -16- - Visitation.jpg
Boże Narodzenie Giotto - Scrovegni - -17- - Nativity, Birth of Jesus.jpg Pokłon Trzech Króli Giotto - Scrovegni - -18- - Adoration of the Magi.jpg Ofiarowanie Jezusa w świątyni Giotto - Scrovegni - -19- - Presentation at the Temple.jpg
Ucieczka do Egiptu Giotto - Scrovegni - -20- - Flight into Egypt.jpg Rzeź niewiniątek Giotto - Scrovegni - -21- - Massacre of the Innocents.jpg Chrystus wśród uczonych Giotto - Scrovegni - -22- - Christ among the Doctors.jpg
Chrzest Chrystusa Giotto di Bondone - No. 23 Scenes from the Life of Christ - 7. Baptism of Christ - WGA09201.jpg Wesele w Kanie Giotto - Scrovegni - -24- - Marriage at Cana.jpg Wskrzeszenie Łazarza Giotto - Scrovegni - -25- - Raising of Lazarus.jpg
Wjazd do Jerozolimy Giotto - Scrovegni - -26- - Entry into Jerusalem2.jpg Wypędzenie przekupniów ze świątyni Giotto - Scrovegni - -27- - Expulsion of the Money-changers from the Temple.jpg Wręczenie srebrników Judaszowi Giotto - Scrovegni - -28- - Judas Receiving Payment for his Betrayal.jpg
Ostatnia Wieczerza Giotto - Scrovegni - -29- - Last Supper.jpg Chrystus umywa nogi apostołom Giotto - Scrovegni - -30- - Washing of Feet.jpg Pocałunek Judasza Giotto - Scrovegni - -31- - Kiss of Judas.jpg
Chrystus przed Kajfaszem Giotto - Scrovegni - -32- - Christ before Caiaphas.jpg Biczowanie Chrystusa Giotto - Scrovegni - -33- - Flagellation.jpg Droga na Golgotę Giotto di Bondone - No. 34 Scenes from the Life of Christ - 18. Road to Calvary - WGA09220.jpg
Ukrzyżowanie Giotto - Scrovegni - -35- - Crucifixion.jpg Opłakiwanie Chrystusa Giotto - Scrovegni - -36- - Lamentation (The Mourning of Christ).jpg Zmartwychwstanie Giotto - Scrovegni - -37- - Resurrection (Noli me tangere).jpg
Wniebowstąpienie Giotto - Scrovegni - -38- - Ascension.jpg Zesłanie Ducha Świętego Giotto di Bondone - No. 39 Scenes from the Life of Christ - 23. Pentecost - WGA09227.jpg Sąd Ostateczny LastJudgmentGiotto.jpg
Grafika Tytuł Wymiary w cm Grafika Tytuł Wymiary w cm Grafika Tytuł Wymiary w cm
Giotto di Bondone - No. 40 The Seven Virtues - Prudence - WGA09267.jpg Roztropność 120x60 Giotto- The Seven Vices - Foolishness.JPG Głupota 120x55 Giotto di Bondone - No. 41 The Seven Virtues - Fortitude - WGA09268.jpg Męstwo 120x55
Giotto di Bondone - No. 52 The Seven Vices - Inconstancy - WGA09279.jpg Niestałość 120x55 Giotto di Bondone - No. 42 The Seven Virtues - Temperance - WGA09269.jpg Wstrzemięźliwość 120x55 Ira giotto.jpg Złość 120x55
Giotto - Scrovegni - -43- - Justice.jpg Sprawiedliwość 120x60 Giotto di Bondone - No. 50 The Seven Vices - Injustice - WGA09277.jpg Niesprawiedliwość 120x60 Giotto di Bondone - No. 44 The Seven Virtues - Faith - WGA09271.jpg Wiara 120x55
Giotto di Bondone - No. 49 The Seven Vices - Infidelity - WGA09276.jpg Niewierność 120x55 Giotto di Bondone - No. 45 The Seven Virtues - Charity - WGA09272.jpg Dobroczynność 120x55 Giotto di Bondone - No. 48 The Seven Vices - Envy - WGA09275.jpg Zazdrość 120x55
Giotto di Bondone - No. 46 The Seven Virtues - Hope - WGA09273.jpg Nadzieja 120x60 Giotto di Bondone - No. 47 The Seven Vices - Desperation - WGA09274.jpg Rozpacz 120x60

Przypisy

  1. Terziari francescani: Opere e personaggi famosi (wł.). www.ofsvialepiave.jimdo.com. [dostęp 2011-11-23].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Skubiszewska Maria, Malarstwo Italii w latach 1250-1400, Warszawa 1980.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]