Giselle

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Anna Pawłowa jako Giselle

Giselle (Giselle ou Les Willis)balet romantyczny w 2 aktach.

Prapremiera: Paryż 28 czerwca 1841, Académie Royal de Musique.
Premiera polska: Warszawa 20 stycznia 1848, Teatr Wielki.

Geneza[edytuj | edytuj kod]

Spektakl powstał na zamówienie dyrektora Opery Paryskiej Jeana Corralli pod wpływem Gautiera. 12 lutego 1841 Gautier był na spektaklu Faworyty Donizettiego. Zachwycony tańcem Carlotty Grisi z Lucienem Petitą namawia znanego librecistę Jules'a-Henry'ego Vernoya de Saint-Georges'a do współpracy. Wspólnie przekształcają legendę spisaną przez Heinricha Heinego w scenariusz baletu (należało rozwiązać przde wszystkim kwestię, jak tytułowa bohaterka umiera i staje się willidą). Libretto powstaje w ciągu trzech dni. Jules Perrot i Jean Corallii opracowują układ choreograficzny. Adolphe Adam przez tydzień pisze muzykę do libretta i choreografii. Rozpoczynają się próby. W premierowym przedstawieniu (28 czerwca 1841) występuje Carlotta Grisi w roli Giselle. Partneruje jej Lucien Petita jako Albert a Adéle Dumilâtre tańczy rolę Mitry.

Po premierze w Paryżu, kolejne premiery miały miejsce:

W przedstawieniu warszawskim tańczyli: Konstancja Damse-Turczynowiczowa (Geselle), Aleksander Tarnowski (Albert), Anna Piechowicz (Mitra); scenografia – Antonia Sacchetti, choreografia – Roman Turczynowicz. 15 listopada 1853 w Warszawie, jako Giselle wystąpiła Carlotta Grisi.

Znane primabaleriny, które wystąpiły w roli Giselle to:

Osoby[edytuj | edytuj kod]

  • Giselle – młoda wieśniaczka
  • Albert – książę śląski, ukochany Giselle
  • Batylda – narzeczona księcia Alberta
  • Hilarion – leśniczy
  • Mirta – królowa willid
  • książę kurlandzki, ojciec Batyldy
  • Berta – wieśniaczka, matka Giselle
  • Wilfryd – giermek księcia Alberta
  • Moyna
  • Zulmé
  • przyjaciółki Giselle, towarzysze Hilariona, dworzanie księcia kurlandzkiego, trębacze, sokolnicy, wieśniacy i wieśniaczki, willidy

Treść[edytuj | edytuj kod]

Akt I[edytuj | edytuj kod]

Akcja pierwszego aktu rozgrywa się w wiosce, w okresie winobrania. Giselle to piękna dziewczyna, córka Berty. O jej rękę stara się leśniczy Hilarion. Giselle jest zakochana w młodzieńcu o imieniu Loys. Nie wie, że jest to książę Albert w chłopskim przebraniu. Wilfryd próbuje bezskutecznie powstrzymać lekkomyślnego księcia. Giselle i Loys-Albert spotykają się, a ich szczęście zakłóca nadejście Hilariona, który przysięga Loysowi zemstę.

W wiosce rozpoczyna się świętowanie winobrania. Do radosnych tańców przyłącza się Giselle, chociaż jej matka próbuje ją odwieść od zabawy, ganiąc za płochość. Do wioski zbliżają się myśliwi (głos rogu poprzedza ich nadejście). Ich bliskość niepokoi przebranego Alberta, który szybko ukrywa się. W tym samym czasie leśniczy Hilarion znajduje ukryte w lesie szaty księcia. W orszaku myśliwych do wioski wjeżdża książę Kurlandii i jego córka Batylda, narzeczona Alberta. Berta wraz z córką zapraszają gości do swojej chaty. Zabawa w wiosce trwa nadal, a Giselle zostaje królową winobrania. Do zabawy przyłącza się Loys-Albert, pewien, że myśliwi już odjechali. Zjawia się Hilarion ze strojem księcia i demaskuje Alberta. Hilarion gra na myśliwskim rogu pobudkę. Na ten dźwięk z chaty Berty wychodzi książę z Batyldą. Są zaskoczeniu obecnością Alberta w chłopskim przebraniu. Zrozpaczona Giselle odbiera sobie życie szablą ukochanego księcia. Albert rozpacza i próbuje odebrać sobie życie sztyletem. Wilfryd i dworzanie uniemożliwiają samobójstwo i wyprowadzają go. Hilarion, widząc tragiczne skutki swojego postępku, ucieka.

Akt II[edytuj | edytuj kod]

Jest noc. W lesie, nad brzegiem jeziora, zatrzymuje się Hilarion z myśliwymi. Księżyc oświetla mogiłę Giselle. O północy zapalają się błędne ogniki, a przerażeni towarzysze Hilariona uciekają. To niebezpieczne miejsce. Nawiedzają je willidy. Pojawia się Mitra – królowa willid. Magiczną gałązką mitry przywołuje zjawy. Dzisiejszej nocy mają przyjąć do swojego grona Giselle. Duch Giselle wyłania się z grobu. W otoczeniu willid zaczyna tańczyć.

Do grobu Giselle zbliża się nieszczęśliwy Albert. Przez chwilę widzi zjawę – ducha ukochanej. W tym samym czasie willidy dostrzegają ukrytego w zaroślach Hilariona. Otaczają go tanecznym kręgiem i wprowadzają na taflę jeziora. Leśniczy ginie. Willidy, szukając kolejnej ofiary, spostrzegają Alberta. Giselle chce go ocalić i nakazuje mu stanąć za krzyżem jej grobu. Mitra nie daje się przejednać i każe Giselle tańczyć. Albert, zachwycony widokiem ukochanej, opuszcza bezpieczne miejsce i przyłącza się do tańca Giselle. Zaczyna świtać. Wraz z odejściem nocy ginie moc willid. Ocalonego Alberta Giselle żegna na zawsze i znika w mogile. Mdlejącego księcia odnajdują Wilfryd i Batylda.

Giselle wśród choreografów uchodzi za najbardziej sceniczny balet.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]