Gleba
Gleba, pedosfera[a] – biologicznie czynna powierzchniowa (do 2 m miąższości[1]) warstwa skorupy ziemskiej, powstała w procesie glebotwórczym ze skały macierzystej pod wpływem czynników glebotwórczych[2][1]. Gleba składa się z części mineralnej i organicznej. Częścią gleby są organizmy glebowe[1].
Nauką dotyczącą gleby jest gleboznawstwo[3]. Jego subdyscypliną jest geografia gleb[4].
Spis treści |
Skład gleby [edytuj]
 |
Ta sekcja od 2010-12 wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Informacje nieweryfikowalne mogą zostać zakwestionowane i usunięte. Aby uczynić sekcję weryfikowalną, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach. |
Gleba składa się z trzech faz:
- stałej – obejmującej cząstki mineralne, organiczne i organiczno-mineralne o różnym stopniu rozdrobnienia, tworzące kompleks sorpcyjny,
- ciekłej – wody, w której są rozpuszczone związki mineralne i organiczne tworzące roztwór glebowy,
- gazowej – powietrza i pary wodnej.
Wzajemny układ trzech faz może ulegać znacznym zmianom pod wpływem dalszych procesów glebotwórczych i ingerencji człowieka (zob. np. degradacja gleb). Prawidłowe stosunki ilościowe pomiędzy poszczególnymi fazami można kształtować przez wykonanie melioracji wodnych, agromelioracji, fitomelioracji, uprawę roli itp. Stosunki ilościowe trzech faz w glebie charakteryzuje się przez określenie gęstości objętościowej, porowatości, wilgotności i zwięzłości. Ze względu na zróżnicowanie materiału glebowego w profilu wyróżnia się gleby:
- całkowite, które w całym profilu (do 1,5 m) są zbudowane z tego samego materiału, np. z piasku, gliny, pyłu; zróżnicowanie uziarnienia profilu powodują wyłącznie procesy glebotwórcze
- niecałkowite, które do głębokości 1,5 m zawierają przynajmniej dwie różne warstwy, np. piasek do głębokości 0,8 m, a poniżej glinę.
Na podstawie podgrup granulometrycznych, gleby dzieli się na następujące kategorie ciężkości agrotechnicznej[b][c][5]:
- bardzo lekkie - piaski słabogliniaste i luźne
- lekkie - piaski gliniaste
- średnie - gliny piaszczyste i lekkie oraz pyły gliniaste i lekkie
- ciężkie - pyły ilaste i gliny piaszczysto-ilaste, ilaste, zwykłe, pylasto-ilaste
- bardzo ciężkie - iły piaszczyste, ciężkie, pylaste i zwykłe
Wyróżnia się również[d]:
- gleby średnie pyłowe - pyły gliniaste i pyły zwykłe
- gleby ciężkie pyłowe - pyły ilaste
Proces glebotwórczy trwa nieustannie – jest nieodłącznym elementem przemian zachodzących w ekosystemie. Gleba jest środowiskiem życia i źródłem składników odżywczych dla wielu gatunków mikroorganizmów i podziemnych organów roślin wyższych.
Znaczenie gleby zostało przedstawione w Europejskiej Karcie Gleby[6].
Zobacz też [edytuj]
Ilustracje i media w Wikimedia Commons
Definicje słownikowe w WikisłownikuUwagi
- ↑ pojęcia gleba i pedosfera bywają rozróżniane
- ↑ Podział obowiązujący od 2008 roku.
- ↑ Gleby bardzo lekkie i lekkie mogą być klasyfikowane jako gleby lekkie a gleby ciężkie i bardzo ciężkie jako gleby ciężkie.
- ↑ Dodatkowe kategorie wyróżnia się w celu dokładniejszej charakterystyki gleb o dużej zawartości frakcji pyłowej.
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 1,2 gleba w encyklopedii onet.wiem. Onet. [dostęp 2012-10-02].
- ↑ gleba w encyklopedii PWN. PWN. [dostęp 2012-10-02].
- ↑ gleboznawstwo w encyklopedii PWN. PWN. [dostęp 2012-10-02].
- ↑ Marek Degórski. Geografia gleb jako dyscyplina fizycznogeograficzna. „Przegląd Geograficzny”. 3 (76), 2004. Warszawa: PAN Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania. ISSN 0033-2143.
- ↑ Klasyfikacja uziarnienia gleb i utworów mineralnych. [dostęp 2011-10-19].
- ↑ podręcznik "Gleboznawstwo" na stronach księgarni. [dostęp 2011-10-05]. za: Praca zbiorowa: Gleboznawstwo. Powszechne wydawnictwo rolnicze i leśne, 1999. ISBN 83-09-01703-0.
