Glenn Gould

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Glenn Gould
Glenn Gould 1.jpg
Gould.svg
Data i miejsce urodzenia 25 września 1932
Toronto
Data i miejsce śmierci 4 października 1982
Toronto
Narodowość kanadyjska
Dziedzina sztuki muzyka
Ważne dzieła Interpretacje utworów J. S. Bacha:
Wariacje Goldbergowskie
Kunst der Fuge
Das Wohltemperierte Klavier
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona domowa

Glenn Herbert Gould (ur. 25 września 1932 w Toronto, zm. 4 października 1982 w Toronto) – kanadyjski kompozytor i pianista znany zwłaszcza ze swoich interpretacji utworów Jana Sebastiana Bacha. Szczególną sławę przyniosły mu dwie odmienne interpretacje "Wariacji Goldbergowskich"[1] (z roku 1955 i 1981), a także wykonanie "Die Kunst der Fuge" i "Das Wohltemperierte Klavier" oraz wiele innych.

Jeden z pierwszych zachodnich pianistów, koncertujących za "żelazną kurtyną" – w ZSRR. Współpracował m.in. z Herbertem von Karajanem i Leonardem Bernsteinem, a także Leopoldem Stokowskim. Mistrz interpretacji muzyki barokowej. Sławne są również jego beethovenowskie nagrania – koncertów fortepianowych i sonat. Grał także muzykę dodekafonistów. W 1964 roku porzucił występy przed publicznością, oddając się wyłącznie nagraniom płytowym. Prowadził programy telewizyjne i audycje radiowe.

Styl gry[edytuj | edytuj kod]

Glenn Gould obdarzony był niezwykłą wyobraźnią muzyczną i słuchacze doceniali jego interpretacje rozciągające się od genialnie pomysłowych, aż do (czasami) kompletnie ekscentrycznych. Zdarzało mu się nagrywać zupełnie różne wersje tych samych utworów. Gra jego była niezwykle przejrzysta i precyzyjna, szczególnie w przypadku kontrapunktów. Wypracował technikę pianistyczną, która pozwalała mu stosować bardzo szybkie tempa bez utraty w zakresie klarowności gry i odrębności każdej nuty. Jednym z elementów tej techniki było zajmowanie bardzo niskiej pozycji przy fortepianie.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Pierwszą płytę Glenn Gould nagrał w 1955 roku. Były to "Wariacje Goldbergowskie" Bacha. Później kojarzono go najczęściej właśnie z tym nagraniem. Jednym z jego ostatnich nagrań również były "Wariacje Goldbergowskie" – jako jedno z niewielu dzieł, które nagrał dwa razy w studio. Oba nagrania są cenione przez krytyków, mimo że bardzo się różnią od siebie. Pierwsze – energiczne i zawierające bardzo szybkie tempa, drugie – wolniejsze i bardziej introspekcyjne.

Gould nagrał wiele dzieł muzyki klawiszowej Bacha, m.in. kompletne oba tomy "Das Wohltemperierte Klavier", a także koncerty fortepianowe (klawesynowe). Nagrał też część "Kunst der Fuge" – jedyny raz nagrywając wówczas na organach. Interpretował również dzieła, często mniej znane, innych kompozytorów, m.in. Arnolda Schoenberga, Jeana Sibeliusa, Paula Hindemitha, Orlanda Gibbonsa. Często wykonywał również swoje własne transkrypcje. Niektórych kompozytorów w swym repertuarze pomijał, m.in. Fryderyka Chopina.

Krzesło Goulda

Glenn Gould znany był ze swojej ekscentryczności. Często podśpiewywał grając na fortepianie[1] i inżynierowie dźwięku nie zawsze potem potrafili usunąć jego głos z nagrania. Twierdził, że śpiewa podświadomie, a nasilało się to szczególnie, gdy fortepian odmawiał mu posłuszeństwa. Nietypowo poruszał się podczas gry. Na fortepianie grał siedząc od wczesnej młodości na krześle zrobionym mu przez ojca[1] (nawet, kiedy już było prawie kompletnie zniszczone). Obawiał się zaziębienia, nosił więc ciepłe ubrania oraz rękawiczki nawet w ciepłe dni[1]. Był uzależniony od wielu leków[1]. Dbał przesadnie o swoje ciśnienie i ręce. Niektórzy lekarze twierdzą, że mogło to być związane z tzw. syndromem Aspergera, chorobą powiązaną z autyzmem, ale inni twierdzą, że mogły być inne psychologiczne i emocjonalne wytłumaczenia jego ekscentryczności. Nie lubił być dotykany, a później odmawiał także bezpośredniej rozmowy właściwie ze wszystkimi, zdając się na telefon i listy jako formę komunikacji. Potrafił prowadzić wielogodzinne rozmowy telefoniczne, w czasie których czasami nucił np. całe utwory muzyczne, posiadał bowiem wyjątkową pamięć muzyczną.

Zmarł kilka miesięcy po premierze drugiego nagrania Wariacji Goldbergowskich i 9 dni po swoich 50. urodzinach na udar mózgu.

Filmy[edytuj | edytuj kod]

Jego poglądy na muzykę, estetykę, upodobania muzyczne można poznać bezpośrednio z zachowanych filmów o charakterze dokumentalnym Chemins de la musique, na których przedstawia je w rozmowach z Bruno Monsaingeonem.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Wawrzyniec Smoczyński. Glenn Gould. „Polityka”, s. 79-81, 10.07.2010. Warszawa: POLITYKA spółdzielnia pracy. ISSN 0032-3500. 

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]