Gliceryna

Gliceryna
Nazewnictwo
Nomenklatura systematyczna (IUPAC) propano-1,2,3-triol
Inne nazwy i oznaczenia glicerol, propanotriol
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny	C3H8O3
Inne wzory	C3H5(OH)3; CH2(OH)–CH(OH)–CH2(OH)
Masa molowa	92,09 g/mol
Wygląd	bezbarwna, oleista ciecz
SMILES OCC(O)CO
Identyfikacja
Numer CAS	56-81-5
PubChem	753
DrugBank	DB04077
Właściwości Gęstość i stan skupienia 1,2589 g/cm³; ciecz Temperatura topnienia 18 °C () Temperatura wrzenia 290 °C Lepkość 1,5 Pa·s Napięcie powierzchniowe 63 mN/m
Budowa Moment dipolowy 2,56 D
Niebezpieczeństwa MSDS Zewnętrzne dane MSDS Zagrożenia (UE) wg Dyrektywy 67/548/EWG, zał. I oraz MSDS Brak piktogramu Substancja nie jest klasyfikowana jako niebezpieczna wg europejskich kryteriów. Zwroty R brak zwrotów R Zwroty S brak zwrotów S NFPA 704 1 1 0   Temperatura zapłonu 160 °C (/ 199 °C (tygiel zamknięty)) Temperatura samozapłonu 370 °C Numer RTECS MA8050000
Podobne związki
Podobne związki	glikol, aldehyd glicerynowy, dihydroksyaceton
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)
Klasyfikacja
ATC	A06 AX01

Gliceryna (glicerol) – organiczny związek chemiczny z grupy cukroli; najprostszy trwały alkohol trójwodorotlenowy (triol).

Gliceryna, jako dobry rozpuszczalnik tłuszczów i innych lipidów, jest stosowana przy produkcji kremów, pomadek i innych produktów kosmetycznych. Stanowi ważny surowiec do syntezy wielu różnorodnych związków chemicznych, m.in. niektórych gatunków mydeł. Oprócz zdolności do homogenizowania składników produktów kosmetycznych ma też własności nawilżające skórę. Prócz tego gliceryny używa się do produkcji materiałów wybuchowych (w procesie estryfikacji powstaje triazotan(V) glicerolu), a także w garbarstwie (wysusza skórę dzięki silnym właściwościom higroskopijnym).

Głównym źródłem gliceryny w przemyśle są tłuszcze roślinne i tłuszcze zwierzęce, które w reakcji z roztworami zasad ulegają reakcji hydrolizy do gliceryny i mydeł. Także reakcja transestryfikacji wykorzystywana do produkcji biodiesla dostarcza dużych jej ilości jako produktu ubocznego. Gliceryna znajduje się też w niektórych owocach i warzywach.

Glicerol odgrywa ważną rolę w fizjologii zwierząt np. u owadów ze względu na obniżanie punktu zamarzania i przechłodzenia ich płynów ustrojowych. Pozwala więc zwiększyć tolerancję na zamarzanie, czyli odporność na powstawanie lodu w organizmie i przebywanie w zimnym klimacie. Dzięki niemu galasówka wierzbowa może przetrwać w temperaturze -60 °C na Alasce. Chroni też plemniki ssaków przed zamrożeniem, dlatego stosuje się go w przechowywaniu ludzkiej lub byczej spermy.

Właściwości

• ciecz bezbarwna, gęsta, nietoksyczna, o słodkim smaku (cukrol);
• temperatura wrzenia to 290 °C, która jest bardzo blisko temperatury dekompozycji termicznej (295 °C);
• miesza się z wodą i alkoholami alifatycznymi we wszelkich proporcjach;
• rozpuszcza tłuszcze
• spala się w powietrzu jasnożółtym, kopcącym płomieniem;
• ma właściwości higroskopijne;
• reaguje z kwasem azotowym tworząc nitroglicerynę.
• mieszanina gliceryny z manganianem(VII) potasu ulega samozapłonowi.

Zastosowanie

• w przemyśle farmaceutycznym, spożywczym, kosmetycznym i skórzanym;
• wykorzystywana jest do produkcji: materiałów wybuchowych, barwników, płynów hamulcowych i chłodniczych.
• gliceryna znalazła zastosowanie jako dodatek do melasy przy paleniu shishy (fajki wodnej) oraz do słodzenia likierów.