Gliese 581 c

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Gl 581 c
Wizja artystyczna planety Gliese 581 c
Wizja artystyczna planety Gliese 581 c
Parametry orbity
Półoś wielka (a) 0,073 j.a.
Mimośród (e) 0,07 ± 0,06
Okres orbitalny (P) 12,9182 ± 0,0022 d
Argument
perycentrum
(ω)
235 ± 44°
Epoka (τ) 54 763,0 ± 1,6 JD
Charakterystyka fizyczna
Masa minimalna (M·sin i) 0,0176 MJ
Temperatura 270-313 K
Odkrycie
Odkrywcy zespół Stéphane'a Udry'ego
Data 24 kwietnia 2007

Gliese 581 cplaneta pozasłoneczna typu superziemia orbitująca wokół czerwonego karła Gliese 581. Uważa się, że planeta znajduje się w odległości od gwiazdy, gdzie temperatura powierzchni planet pozwala na istnienie wody w stanie ciekłym, a co za tym idzie istnieją na niej warunki dogodne do powstania życia tlenowego. Planeta znajduje się w gwiazdozbiorze Wagi około 20,5 lat świetlnych (~194 biliony km) od Ziemi, co astronomicznie jest odległością bardzo małą. Gliese 581 zajmuje 89. miejsce na liście najbliższych układów gwiezdnych względem Ziemi[1].

Temperatura powierzchni Gliese 581 c może być podobna do ziemskiej.

Odkrycie[edytuj | edytuj kod]

Gliese 581 c wraz z inną planetą tego układuGliese 581 d została odkryta przez zespół Stéphane'a Udry'ego z Genewskiego Obserwatorium w Szwajcarii. Odkrycie zostało ogłoszone 24 kwietnia 2007, publikacja dotycząca odkrycia ukazała się w numerze 3/2007 czasopisma „Astronomy and Astrophysics[2]. Odkrycia dokonano za pomocą urządzenia do pomiarów radialnych prędkości gwiazd HARPS zainstalowanego na 3,6 metrowym teleskopie w Obserwatorium La Silla (Chile) – należącego do Europejskiego Obserwatorium Południowego. Następnie układ był przez półtora miesiąca obserwowany przez kanadyjski teleskop kosmiczny MOST[3].

Charakterystyka fizyczna[edytuj | edytuj kod]

Masa[edytuj | edytuj kod]

Znając masy wcześniej odkrytej planety Gliese 581 b i uwzględniając obecność Gliese 581 d, obliczono, że Gliese 581 c ma masę ok. 5,03 mas ziemskich, co było najmniejszą wartością ze wszystkich znanych wówczas planet pozasłonecznych[2], nie licząc tych orbitujących wokół pulsarów. Według późniejszych obliczeń, w których uwzględniono obecność kolejnych odkrytych planet w tym układzie, określono, że masa Gliese 581 c wynosi 5,6 ± 0,3 mas Ziemi[4].

Promień[edytuj | edytuj kod]

Porównanie wielkości Ziemi i Neptuna do Gliese 581 c (przy założeniu, że jest skalistą – a nie lodową planetą)

Zakładając, że Gliese 581 c jest planetą skalistą z dużym, żelaznym jądrem, jej promień jest większy o około 50% od promienia ziemskiego. Średnica oceniana jest na 19 310 km[5]. Grawitacja na powierzchni takiej planety jest około 2,2 raza większa niż ziemska. W przypadku, kiedy okazałoby się, że jest to planeta zbudowana z wody i lodu, promień byłby podobnych rozmiarów, natomiast przyciąganie grawitacyjne byłoby około 1,25 razy większe od ziemskiego.

Wiek[edytuj | edytuj kod]

Szacuje się, że układ Gliese 581 ma około 4,3 miliardów lat, dla porównania Układ Słoneczny ma około 4,6 miliardów lat.

Orbita[edytuj | edytuj kod]

Czas obiegu Gliese 581 c wokół gwiazdy wynosi 13 ziemskich dni, jej promień orbity (11 milionów km) to tylko około 7% promienia orbity ziemskiej (150 milionów km). Ponieważ gwiazda wokół której orbituje Gliese 581 c jest mniejsza i chłodniejsza od Słońca – a więc produkująca mniej światła – promień orbity plasuje planetę na gorącym krańcu ekosfery. Jednak chociaż całkowita ilość wydzielanego przez gwiazdę światła wynosi około 1,3% ilości tego wydzielanego przez Słońce, planeta otrzymuje więcej ciepła niż Wenus[potrzebne źródło]. Taka bliskość oznacza również, że gwiazda dla obserwatora stojącego na planecie ma 5,2 razy większą średnicę, niż średnica Słońca dla obserwatora stojącego na Ziemi[potrzebne źródło].

Temperatura i warunki do życia[edytuj | edytuj kod]

Temperatura[edytuj | edytuj kod]

Używając zmierzonej wartości produkowanego przez Gliese 581 światła[2] możliwe jest obliczenie temperatury panującej na powierzchni Gliese 581 c. Wartość ta na podstawie modelowania komputerowego wynosi w przybliżeniu od -3 °C (przy założeniu, że albedo planety jest równe albedo Wenus) do 40 °C (przy założeniu, że albedo planety jest równe ziemskiemu). Szacunki te nie biorą pod uwagę wpływu atmosfery planety, dlatego rzeczywista wartość temperatury może się znacznie różnić (przypuszczalnie jest wyższa). Przykładowo z takich samych wyliczeń wynika, że temperatura na Ziemi powinna wynosić -17 °C, ze względu na efekt cieplarniany jest ona jednak o 32 stopnie wyższa niż ta wynikająca z modelu. Ostatnie symulacje komputerowe wskazują na to, że temperatura na powierzchni planety jest zbyt wysoka, aby woda istniała tam w stanie ciekłym. Co ciekawe, te same symulacje wskazują, że efekt cieplarniany może powodować, że odpowiednie warunki panują na innej planecie tego układu – Gliese 581 d[6].

Woda w stanie ciekłym[edytuj | edytuj kod]

Gliese 581 c znajduje się w ekosferze, co daje możliwość występowania na jej powierzchni wody w stanie ciekłym, co jak wiadomo jest jednym z niezbędnych elementów do istnienia życia tlenowego.

Siły pływowe[edytuj | edytuj kod]

Zdaniem naukowców, z powodu relatywnie niewielkiego promienia orbity, planeta doświadcza przypływów spowodowanych oddziaływaniem jej macierzystej gwiazdy. Siły pływowe szacowane są na około 400 razy silniejsze od tych, które Księżyc powoduje na Ziemi[potrzebne źródło]. Jeśli planeta krąży na bliskiej orbicie wokół Gliese 581 od początku narodzin gwiazdy (4,3 mld. lat), wówczas planeta powinna być zwrócona jedną stroną do gwiazdy, z jedną półkulą zawsze oświetloną, a drugą zawsze zaciemnioną. Oświetlona półkula może być ekstremalnie gorąca, a półkula ciemna ekstremalnie zimna. Jedynie na ciasnym pasie pomiędzy tymi dwoma obszarami może występować łagodny klimat. Są to jednak czysto teoretyczne rozważania. Nadal znaczącym problemem naukowym jest samo ustalenie czy jest to planeta bardziej skalista – podobna do Ziemi, czy planeta oceaniczna, całkowicie pokryta oceanem.

Dalsze badania[edytuj | edytuj kod]

Planeta poddana zostanie dalszym badaniom mającym na celu wykrycie czy występuje na niej życie. Dokładniejsze zbadanie powierzchni umożliwiłby dopiero teleskop kilkusetmetrowej średnicy.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. THE ONE HUNDRED NEAREST STAR SYSTEMS (ang.). RECONS, 2012-01-01. [dostęp 2013-04-08].
  2. 2,0 2,1 2,2 S. Udry i inni. The HARPS search for southern extra-solar planets. „Astronomy and Astrophysics”. 469 (3), s. L43-L47, lipiec 2007. doi:10.1051/0004-6361:20077612 (ang.). 
  3. Boring Star May Mean Livelier Planet (ang.). SpaceRef, 2007-06-10. [dostęp 2013-04-08].
  4. Steven S. Vogt i inni: The Lick-Carnegie Exoplanet Survey: A 3.1 M_Earth Planet in the Habitable Zone of the Nearby M3V Star Gliese 581 (ang.). arXiv, 2010-09-29. [dostęp 2013-04-08].
  5. New 'super-Earth' found in space
  6. SPACE.com – Hopes Dashed for Life on Distant Planet

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]