Glikogenoliza

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Glikogenoliza – proces rozkładu glikogenu do glukozo-1-fosforanu (oraz niewielkiej ilości wolnej glukozy) zachodzący w wątrobie i mięśniach szkieletowych[1].

Regulacja[edytuj | edytuj kod]

Glikogenoliza nasila się gdy maleje stężenie ATP i glukozy w komórce – w wątrobie w okresie głodu, a w mięśniach w okresie intensywnego wysiłku. Fosforylaza glikogenowa jest hamowana allosterycznie przez glukozę, glukozo-6-fosforan i ATP[1].

Proces pobudzany jest również przez hormony[2][1]: przez adrenalinę (w wątrobie i mięśniach), glukagon (w wątrobie) i trójjodotyroninę (w wątrobie).

Przebieg[edytuj | edytuj kod]

Glikogenoliza nie jest prostym odwróceniem glikogeogenezy, gdyż wymaga udziału innych enzymów, inne są produkty pośrednie i a produkty końcowe nie są bezpośrednimi substratami w glikogenogenezie[1].

W procesie glikogenolizy biorą udział 3 enzymy[1]:

  • fosforylaza glikogenu – enzym rozbijający wiązania α-1,4-glikozydowe (fosforoliza) i odłączający kolejne cząsteczki glukozo-1-fosforanu od końca nieredukujacego; enzym skraca łańcuch aż zostaną 4 reszty glukozowe do miejsca rozgałęzienia łańcucha (tzw. dekstryna graniczna), która nie ulega degradacji przez ten enzym;
  • enzym usuwający rozgałęzienia, wykazująca aktywność glukozydazy i transferazy – enzym przenoszący 3 reszty glukozowe dekstryny granicznej na koniec nieredukujący innego łańcucha (wydłuża go);
  • α-1,6-glukozydaza – enzym hydrolizujący wiązania α-1,6-glikozydowe, w której to reakcji odłącza się wolna glukoza (dzięki niemu znika rozgałęzienie i łańcuch może być dalej rozkładany przez fosforylazę glikogenu).

Przemiany glukozo-1-fosforanu[edytuj | edytuj kod]

Po glikogenolizie glukozo-1-fosforan ulega izomeryzacji do glukozo-6-fosforanu dzięki działaniu fosfoglukomutazy. Następnie glukozo-6-fosfataza odłącza fosforan i wolna glukoza może przeniknąć z wątroby do krwi, w celu wykorzystania przez inne narządy. Glukozo-6-fosforan w komórkach mięśni nie może przeniknąć do krwiobiegu, gdyż komórki te nie posiadają glukozo-6-fosfatazy – musi zostać włączony do glikolizy lub glikogenogenezy[1].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Edward Bańkowski: Biochemia: podręcznik dla studentów uczelni medycznych. Wrocław: Urban & Partner, 2004, s. 137-141. ISBN 83-89581-10-8.
  2. Ernst Mutschler: Farmakologia i toksykologia. Wrocław: MedPharm Polska, 2010, s. 358, 405, 427. ISBN 978-83-60466-81-0.