Globus Jagielloński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Globus Jagielloński. Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego Collegium Maius, Kraków.
Globus Jagellonicus. Tadeusz Estreicher delineavit. Ill. No. 3, Tadeusz Estreicher, Globus Biblioteki Jagiellońskiej z początku wieku XVI, w Krakowie, Nakładem Akademii Umięjetności, 1900.

Globus Jagielloński – jeden z pierwszych globusów w historii kartografii, a zarazem najstarszy zachowany, na którym zaznaczono nowy kontynent, Amerykę. Jest przechowywany w Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego w Collegium Maius w Krakowie.

Jedyny starszy globus, na którym widnieje Ameryka autorstwa Martina Waldseemüllera, pochodzi z 1507 roku. Oryginalny globus jednak się nie zachował, pozostały jedynie dwie kopie map przygotowane do wycięcia i naklejenia na kule.

Globus był darem profesora Jana Brożka (1585-1652), matematyka i astronoma. Pochodzi prawdopodobnie z północnych Włoch lub południa Francji z pierwszej połowy XVI wieku. Najprawdopodobniej autorem mapy powstałej ok. 1508 roku jest Francesco Roselli.

Amerykę podpisano jako: America terra noviter reperta (Ameryka świeżo odkryta)[1]. Natomiast na globusie nie ma Polski. Razem z Litwą tworzy Sarmację.

Globus swą nazwę zawdzięcza profesorowi Tadeuszowi Estreicherowi, a przyczynkiem było miejsce jego przechowywania w Bibliotece Jagiellońskiej[2].

Przypisy

  1. Robert J. KING (Canberra), Der ,Jagiellonische Globus‘, Utopia und ,Jave la Grande‘, Der Globusfreund, No. 55/56 (2009, für 2007/2008), S. 39-52.
  2. Tadeusz Estreicher, Globus Biblioteki Jagiellońskiej z początku wieku XVI, w Krakowie, Nakładem Akademii Umięjetności, 1900, 18 pp; a resumé, "Ein Erdglobus aus dem Anfange des XVI. Jahrhunderts in der Jagellonischen Bibliothek", was published in the Bulletin international de l'Académie des Sciences de Cracovie/ Anzeiger der Akademie der Wissenschaften in Krakau, No.2, February 1900, pp.96-105. Estreicher prepared a manuscript English translation in March 1900: A globe of the beginning of the 16th century in the Jagellon Library, Extract from the Official Report of the Cracow Academy of Sciences, Globus Biblioteki Jagiellonskiej z początku w. XVI, No.12, January 1900, National Library of Australia MS 760/12/199. Tadeusz Estreicher, « Globus Biblioteki Jagiellońskiej z początku wieku XVI, a trzema figurami », Rozprawy Akademii Umiejętności: Wydział Filologiczny, w Krakowie, Nakładem Akademii, vol.32, 1901, pp.1-18. [1]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]