Glosator

Glosatorzy (z języka greckiego γλώσσα, glóssa z łacińską końcówką) – nazwą tą określano prawników w XI, XII i I połowy XIII wieku z Włoch (początkowo z Pawii i Rawenny, lecz przede wszystkim Bolonii), a także z Francji (szkoła w Orleanie) i Niemiec, którzy odrodzili zainteresowanie prawem rzymskim. Glosatorzy badali prawo rzymskie na podstawie źródeł prawa kanonicznego – Digestów justyniańskich. Z biegiem czasu działalność szkoły zdobyła międzynarodową renomę, przyciągając do Bolonii rzesze studentów z całej Europy.

Znani glosatorzy

Za założyciela ruchu glosatorów uznaje się Irneriusa, prawnika bolońskiego żyjącego na przełomie XI i XII wieku. Dzieło kontynuowali jego uczniowie: Bulgarus, Martinus, Jacobus i Hugo – tzw. quattuor doctores. Znani byli także ich następcy: Azon, Placentinus i Roffredus.

Najsłynniejszym glosatorem, i jednym z ostatnich, był Accursius – jego dzieło Glossa ordinaria było zbiorem około 100 tysięcy glos własnych i jego poprzedników. Dzieło to zyskało rozgłos w sądownictwie i miało bardzo duży wpływ na sądownictwo. Wydanie Glossa ordinaria jednocześnie zamknęło rozwój szkoły.

Praca glosatorów

Glosatorzy przeprowadzali bardzo skrupulatne i wnikliwe analizy tekstów prawnych, które prowadziły do opracowania zbiorów wyjaśnień. Początkowo swoje wyjaśnienia i uwagi zapisywali na marginesach analizowanych tekstów (tzw. glosa marginalis) lub między wierszami tekstu (glosa interlinearis). Później glosy były gromadzone w obszerne zbiory, kopiowane w osobnych księgach, a wkrótce pisane także na marginesach tekstów prawnych.

Działalność glosatorów sprowadzała się do egzegezy tekstów justyniańskich, przy zastosowaniu metody scholastycznej – objaśniania poszczególnych słów, zdań, i ustępów drogą operacji logiczno-językowej. W późniejszym okresie ich interpretacje skłaniały się ku praktycznemu odzwierciedleniu potrzeb czasu i próbowali formułować ogólniejsze twierdzenia i zasady prawne.

Glosatorzy a I Rzesza

Glosatorzy uważali prawo rzymskie za prawo żywe, wskrzeszone przez odrodzenie się imperium rzymskiego w niemieckiej Rzeszy, a cesarzy niemieckich za bezpośrednich kontynuatorów cesarzy rzymskich. Posługiwanie się prawem rzymskim uznawali za dowód przynależności do Rzeszy.

Związek glosatorów z cesarstwem rzymsko – niemieckim potwierdziło włączenie przez glosatorów ustawodawstwa cesarskiego do Corpus iuris civilis. Kodyfikacji justyniańskiej nadali nowy kształt – zbiór składający się z 4 części: Kodeksu, Digestów, Instytucji i Nowel. Do nowel dawnych podzielonych na 9 grup, dodano 2 nowe grupy, w których zawarto spis longobardzkiego prawa lennego oraz ustawy cesarzy Fryderyka I i Fryderyka II.

Bibliografia

• Marek Kuryłowicz, Adam Wiliński "Rzymskie prawo prywatne" Warszawa 2008. ISBN 978-83-7601-073-1

Zobacz też

• glosa