Gmatwek dębowy
| Gmatwek dębowy | |
|---|---|
 |
|
| Systematyka[1] | |
| Królestwo | grzyby |
| Gromada | podstawczaki |
| Klasa | pieczarniaki |
| Rząd | żagwiowce |
| Rodzina | pniarkowate |
| Rodzaj | gmatwek |
| Gatunek | gmatwek dębowy |
| Nazwa systematyczna | |
| Daedalea quercina (L.) Pers.[2] Syn. meth. fung. (Göttingen) 2: 500 (1801) |
|
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
|
_Pers_175597.jpg)
Gmatwek dębowy (Daedalea quercina (L.) Pers. ) – gatunek grzybów z rodziny pniarkowatych (Fomitopsidaceae). Nazwa rodzajowa (Daedalea) pochodzi od Dedala z mitologii greckiej i związana jest z tym, że grzyb ten tworzy labiryntowate blaszki, na kształt mitycznego labiryntu, w którym błądził Dedal. Nazwa gatunkowa (quercina) pochodzi od łacińskiej nazwy dębu (Quercus)[3].
Morfologia [edytuj]
Jest wieloletni, osiąga wiek do 10 lat. Do podłoża przyrasta bokiem i ma różnorodny kształt. Może być półkolisty, półeczkowaty, czasami poduszeczkowaty, rozpostarto-odgięty lub nieregularny. Szerokość 5-25 cm, grubość 2-6 cm, brzeg owocnika ostry. Powierzchnia naga, pofałdowana i zazwyczaj niestrefowana, jedynie przy brzegu występuje nieznaczne strefowanie. Kolor jasnobrązowawy, podobny do koloru drewna[4][5].
Blaszkowy, labiryntowaty. Blaszki niewarstwowane, elastyczne i grube, o długości 2-5 cm, w kolorze kremowobrązowym[5].
W kolorze od kremowego dobrązowego, korkowaty i elastyczny. Po wysuszeniu staje się bardzo lekki[4].
Biały. Zarodniki cylindryczne, gładkie o rozmiarach 5-6 x 2-3,5 μm[6]
Występowanie [edytuj]
W Europie jest szeroko rozprzestrzeniony, zasięg występowania pokrywa się z zasięgiem występowania dębów. Ponadto występuje w Afryce Północnej (w Tunezji), w Azji od Kaukazu do Indii, a także w Australii[7]. Szeroko rozprzestrzeniony jest także w Ameryce Północnej, ale na zachód od Missisipi jest rzadki[6]. Rośnie na drewnie dębów i bardzo rzadko na drewnie innych gatunków drzew liściastych (spotykano go na grabach i bukach). Rośnie na martwych pniach i pniakach drzew w lasach i parkach, ale także na drewnie budowlanym, np. na drewnianych, wykonanych z dęba konstrukcjach mostów, słupach itp[4][4].
Znaczenie [edytuj]
- Grzyb niejadalny.
- Saprotrof, w budownictwie grzyb szkodliwy niszczący drewno użytkowe[4]. Wywołuje brunatną zgniliznę drewna[6].
- W badaniach naukowych potwierdzono jego własności lecznicze. Zawiera antyoksydacyjny związek chemiczny kwercinol wykazujący szerokie działanie przeciwzapalne[8].
Synonimy [edytuj]
- Agarico-suber daedaleum Paulet, 1793
- Agaricus antiquus Willd., 1787
- Agaricus labyrinthiformis Bull., 1788
- Agaricus labyrinthiformis Hoffm., 1789
- Agaricus quercinus L., 1753
- Antrodia hexagonoides (Fr.) P. Karst., 1879
- Daedalea inzengae Fr., 1861
- Daedalea nigricans Pers., 1801
- Daedalea quercina f. hexagonoides (Fr.) Bondartsev, 1953
- Daedaleites quercinus (L.) Mesch., 1892
- Hexagonia minor Lázaro Ibiza, 1916
- Lenzites quercina (L.) P. Karst., 1888
- Merulius quercinus (L.) Pers., 1794
- Striglia inzengae (Fr.) Kuntze, 1891
- Striglia quercina (L.) Kuntze, 1891
- Trametes hexagonoides Fr., in Quélet, 1872
- Trametes quercina (L.) Pilát, in Kavina & Pilát, 1939
(na podstawie Index Fungorum[2])
Gatunki podobne [edytuj]
- gmatwica chropowata (Daedaleopsis confragosa) ma podobny, labiryntowaty hymenofor, ale wytwarza cienki i strefowany owocnik o bardzo ostrym brzegu[4].
Przypisy
- ↑ Bisby, Roskov, Orrell, Nicolson, Paglinawan, Bailly, Kirk, Bourgoin, Baillargeon: 2009 Annual Checklist (ang.). W: Species 2000 & ITIS Catalogue of Life [on-line]. [dostęp 20 maja 2013].
- ↑ 2,0 2,1 Index Fungorum. [dostęp 2011-09-09].
- ↑ Daedalea quercina. [dostęp 2012=15-16].
- ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
- ↑ 5,0 5,1 Andreas Gminder: Atlas grzybów. Jak bezbłędnie oznaczać 340 gatunków grzybów Europy Środkowej. 2008. ISBN 978-83-258-0588-3.
- ↑ 6,0 6,1 6,2 MushroomExpert. Daedalea quercina. [dostęp 2012-12-16].
- ↑ Kotlaba F. (1984). Zeměpisné rozšiřeni a ekologie chorošů (Polyporales s. l.) v Československu [The range and ecology of Polyporales species in Czechoslovakia Republik]. Věd. Česk.Akad. Praha
- ↑ Quercinol, an anti-inflammatory chromene from the wood-rotting fungus Daedalea quercina (Oak Mazegill).. [dostęp 2012-12-16].
