Celestynów (gmina)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Gmina Celestynów)
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Na mapach: 52°03′35″N 21°23′03″E/52,059722 21,384167

Celestynów
gmina wiejska
Herb Flaga
Herb gminy Flaga gminy
Województwo mazowieckie
Powiat otwocki
Wójt Stefan Traczyk (2006)
Powierzchnia 88,92 km²
Ludność (2011)
 • liczba ludności
 • gęstość

11 441
128,67 osób/km²
Strefa numeracyjna 22
Tablice rejestracyjne WOT
Położenie gminy na mapie powiatu
POL powiat otwocki gmina Celestynów map.svg
Plan gminy
Mapa Gminy Celestynówz.JPG
TERYT 1142017032
Urząd gminy
Celestynów
ul. Regucka 3 05-430
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa gminy
Biuletyn Informacji Publicznej gminy

Celestynówgmina wiejska w województwie mazowieckim, w powiecie otwockim. W latach 1975-1998 gmina położona była w województwie warszawskim.

Siedzibą gminy jest Celestynów.

Do gminy należy 15 miejscowości:

Według danych z 30 czerwca 2004[1] gminę zamieszkiwały 10 974 osoby.

Struktura powierzchni[edytuj | edytuj kod]

Według danych z roku 2002[2] gmina Celestynów ma obszar 88,92 km², w tym:

  • użytki rolne: 36%
  • użytki leśne: 53%

Gmina stanowi 14,46% powierzchni powiatu.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Dane z 30 czerwca 2004[1]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób  % osób  % osób  %
populacja 10 974 100 5627 51,3 5347 48,7
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)
123,4 63,3 60,1

Historia[edytuj | edytuj kod]

Tablica upamiętniająca odbicie więźniów
Obelisk upamiętniający akcję odziału „Kedywu Kolegium” z 12 grudnia 1943 r
Obelisk upamiętniający ofiary II wojny światowej (Pogorzel)

Pierwsze wzmianki historyczne o Celestynowie i okolicznych wsiach pochodzą z 1827, natomiast Gmina Celestynów jako twór administracyjny powstała w 1952. Nazwa miejscowości pochodzi prawdopodobnie od imienia miejscowego karczmarza Celestyna, bądź też córki ówczesnego właściciela majątku Radzin – Celestyny Polakiewiczówny. Lasy wokół Celestynowa były w czasie II wojny światowej miejscem działań zbrojnych zorganizowanego ruchu oporu i lokalnej ludności. Organizowano akcje dywersyjne, wykolejano pociągi. Jedną z najbardziej znanych była akcja "Celestynów". 20 maja 1943 roku oddział dyspozycyjny Kedywu komendy Głównej AK, złożony głównie z Grup Szturmowych Szarych Szeregów, pod dowództwem T. Zawadzkiego ps. "Zośka", odbił na stacji kolejowej 49 więźniów przewożonych z Lublina do obozu koncentracyjnego w Oświęcimiu. Wydarzenie to zostało upamiętnione w książce Aleksandra Kamińskiego "Kamienie na szaniec". Uczczono je również tablicą pamiątkową obok budynku stacyjnego.

W Lasku powstała placówka naukowo badawcza – Zakład Wysokich Ciśnień PAN.

Historia administracyjna[edytuj | edytuj kod]

Gmina Celestynów powstała – de iure – 1 lipca 1952 w powiecie warszawskim w woj. warszawskim z następujących obszarów powiatu warszawskiego[3]:

De facto, gmina Celestynów nie powstała, ponieważ w następstwie likwidacji powiatu warszawskiego, przeniesiono ją tego samego dnia do nowo utworzonego powiatu miejsko-uzdrowiskowego Otwock, gdzie została przekształcona w jedną z jego ośmiu jednostek składowychdzielnicę Celestynów[3].

Dzielnica Celestynów przetrwała do końca 1957 roku, czyli do do chwili zniesienia powiatu miejsko-uzdrowiskowego Otwock, przekształcając go w zwyczajny powiat otwocki[5]. 1 stycznia 1958, już w nowo utworzonym powiecie otwockim, przekształcono ją w gromadę Celestynów[6].

Gromada Celestynów przetrwała do końca 1972 roku, czyli do kolejnej reformy gminnej[7]. 1 stycznia 1973 w powiecie otwockim utworzono po raz pierwszy de facto gminę Celestynów[8].

Flaga i herb[edytuj | edytuj kod]

Obecny kształt i kolor flagi oraz herbu Gminy Celestynów obowiązuje od 1998 roku. Herbem Gminy Celestynów są w polu błękitnym dwie skrzyżowane gałązki dębowe z żołędziami barwy złotej oraz krzyżem kawalerskim, także barwy złotej. W swym przedstawieniu herb Gminy Celestynów odwołuje się do miejscowych tradycji i przyrody, a pośrednio także do nazwy gminy. Krzyż kawalerski nawiązuje do słynnej Akcji Celestynów przeprowadzonej 20 maja 1943 roku. Ma on również nawiązywać do herbu rodziny Polakiewiczów, z których Tomasz był uczestnikiem kampanii napoleońskich 1812 i 1813 roku i został odznaczony krzyżem Virtuti Militari. Liście i gałązki dębowe symbolizują najstarsze ziemie pokryte lasem dębowym, od których powstała nazwa Dąbrówka. W heraldyce krzyż może być również uznawany za wizerunek drzewa, zaś dąb jest symbolem siły, potęgi i piękna.

Barwami Gminy Celestynów są kolory żółty – niebieski – żółty na fladze trójstrefowej, w układzie równoległych pasów poziomych jednakowej szerokości. Stosunek wysokości do długości flagi jest jak 5:8. Błękitna barwa pola tarczy herbowej ma odniesienie do nazwy gminy pochodzącej od imienia Celestyna Polakiewicza, który w 1871 roku w drodze spadku objął majątek Radzin po Leopoldzie Radzińskim.

Łaciński wyraz caelestis, od którego utworzono to imię, oznacza: należący do nieba, niebiański. Błękit jest w heraldyce symbolem piękna, wzniosłości, chwały oraz czystości, lojalności, wierności i rzetelności. Barwa złota symbolizuje wiarę, stałość, mądrość i chwałę.

Struktura powierzchni[edytuj | edytuj kod]

P1010042z.JPG

Lasy w gminie Celestynów w przeważającej część terenu wchodzą w skład Mazowieckiego Parku Krajobrazowego (MPK).

Przeważają zbiorowiska borowe, takie jak bór sosnowy suchy, bór sosnowy świeży oraz bór mieszany. Znaczący udział w powierzchni lasów mają też bór mieszany wilgotny i bardzo cenny przyrodniczo bór bagienny. Lasy liściaste (grądy) występują w niewielkich ilościach. Ochroną objęto "rezerwat przyrody Celestynowski Grąd" – fragment dobrze zachowanego lasu liściastego – grądu. Do bardzo cennych należą ols porzeczkowy, ols torfowcowy i niewielkie tereny łęgowe. Nie objęte dotąd ochroną zbiorowiska łęgowe znajdują się w dolinie Strugi i Strugi Majdan.

Osobliwością są liczne, a niestety zanikające na terenie kraju, zbiorowiska roślinności bagiennej i torfowiskowej: torfowisko wysokie, przejściowe i niskie. Dotychczas ochroną rezerwatową objęto "rezerwat przyrody Żurawinowe Bagno" – fragment torfowiska wysokiego i przejściowego "rezerwat przyrody Czarci Dół" – torfowisko wysokie z fragmentami otaczających go borów świeżych i bagiennych oraz "rezerwat przyrody Bocianowskie Bagno" – bory świeże, wilgotne i bagienne ze stanowiskami roślinności torfowiskowej i bagiennej. Cenne przyrodniczo torfowiska to dotąd nie objęte ściślejszą ochroną: Reguckie Bagno torfowisko wysokie i Torfianka – jezioro potorofowiskowe (powstałe w miejscu eksploatacji torfu) otoczone łozowiskami.

Wśród ponad 200 gatunków roślin występujących na terenie gminy Celestynów 30 objętych jest ochroną całkowitą lub częściową. Do roślin całkowicie chronionych należą m.in.: gnidosz królewski, irys syberyjski, kotewka orzech wodny, lilia złotogłów, mącznica lekarska, rosiczka okrągłolistna, storczyk bzowy i widłakiwidłak jałowcowaty, widłak torfowy i wroniec.

Na terenie gminy 35 drzew jest objętych ochroną jako pomniki przyrody. W większości są to dęby szypułkowe i nieliczne egzemplarze lipy drobnolistnej i sosny zwyczajnej.

Ciekawe budowle i miejsca[edytuj | edytuj kod]

Dworek Radzińskich w Celestynowie
Dróżniczówka w Celestynowie
Stacja kolejowa w Celestynowie
  • Nowoczesne Centrum Edukacji Leśnej
  • Dworek Radzińskich (wybudowany w 1869 r. na terenie dóbr ziemskich, nazwany od nazwiska właścicieli Radziłem, obecnie znajduje się przy ulicy Otwockiej 18 w Celestynowie)
  • Cmentarz niemiecki w Ostrowie (do dziś są 2 murowane nagrobki z niemieckimi napisami, pozostałości po niemieckim cmentarzu)
  • Schrony na Dąbrowieckiej Górze (stanowiły filar niemieckiej obrony w 1944 r.)
  • Obserwatorium Astronomiczne Uniwersytetu Warszawskiego w Ostrowiku, jest w nim przechowywany meteoryt, który spadł pod Łowiczem w 1935 r.
  • Dróżniczówka w Celestynowie (Na przełomie XX wieku, gdy budowano linią kolejową z Warszawy do Dęblina, w niewielkiej osadzie, jaką był wówczas Celestynów postawiono budynek stacyjny i kilkaset metrów dalej domek dróżnika. Stacja stoi do dzisiaj i jest wpisana do rejestru zabytków.
  • Budynek stacji PKP w Celestynowie (zbudowany w 1900 roku)
  • Kapliczka przydrożna w Ponurzycy
  • Kapliczka przydrożna w Lasku
  • Centrum Badań Wysokociśnieniowych w Lasku
  • Kamień upamiętniający akcję Kedywu pod Celestynowem
  • Jedno z największych w Polsce schronisk dla zwierząt

Ochotnicze Straże Pożarne[edytuj | edytuj kod]

Budynek OSP w Celestynowie

W gminie funkcjomuje 6 jednostek ochotniczej straży pożarnej. Są to:

OSP w Celestynowie, OSP w Dąbrówce, OSP w Dyzinie, OSP w Podbieli, OSP w Regucie i OSP w Zabieżkach.

Najważniejsze osiągnięcia strażaków z Zabieżek: Mistrzem Polski AD 2004 Strażaków Ochotniczych STIHL Timbersports Series, czyli zawodów w sportowym cięciu drewna został Sławomir Studziński. Udział strażaków w regionalnych III Mistrzostwach Polski Strażaków – Ochotników STIHL Timbersports Series. Udział w mistrzostwach Polski w Rewalu w 2005 r. trzech strażaków – zajęcie 7 miejsca przez Sławomira Studzińskiego. Zajęcie 9 miejsca na Mistrzostwach Europy STIHL Timbersports Series przez strażaka S.Studzińskiego. Udział w zawodach w Niemczech strażaka Sławomira Studzińskiego

Postacie[edytuj | edytuj kod]

  • Hilary Koprowski – od 25 maja honorowy obywatel Celestynowa, wynalazca szczepionki przeciwko polio.
  • Józef Sobota, nieżyjący już mieszkaniec Reguta, który zasłynął ze swoich rzeźbionych w drewnie kapliczek. Można je obejrzeć w Muzeum Etnograficznym w Warszawie.

Władze gminy[edytuj | edytuj kod]

Przewodniczący Rady Gminy:

  • Sylwester Grzywacz (1994–1998)
  • Krzysztof Kawęcki (1998–2002)
  • Artur Kubajek (2002–2006)
  • Bogdan Wójcik (2006–2010)
  • Mirosław Szyda (2010-2012)
  • Romuald Ziętala (od 2012)

Wójtowie Celestynowa:

  • Tomasz Tadeusz Atłowski (1990-2006)
  • Stefan Traczyk (od 2006)

Sąsiednie gminy[edytuj | edytuj kod]

Karczew, Kołbiel, Osieck, Otwock, Sobienie-Jeziory, Wiązowna

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Baza Demograficzna – Tablice predefiniowane – Wyniki badań bieżących; Stan i struktura ludności; Ludność według płci i miast (pol.). GUS. [dostęp 2010-09-14].
  2. Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset (pol.). regioset.pl. [dostęp 2010-09-14].
  3. 3,0 3,1 3,2 Dz. U. z 1952 r. Nr 27, poz. 185
  4. 4,0 4,1 4,2 Dz. U. z 1952 r. Nr 26, poz. 177
  5. Wyłączając z niego jednak Otwock, który stał się powiatem miejskim
  6. Uchwała Nr V/23/57 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Warszawie z dnia 15 listopada 1957 r. w sprawie zniesienia i utworzenia niektórych gromad w województwie warszawskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Warszawie z dnia 5 grudnia 19574 r., Nr. 6, Poz. 69)
  7. Wykaz miast, osiedli i gromad: stan z dn. 1 I 1971 r., Cz. 1. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny – Biuro Spisów, 1971.
  8. Uchwała Nr XX/93/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Warszawie z dnia 1 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie warszawskim

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]