Gmina Jerzmanowice-Przeginia
| Gmina Jerzmanowice-Przeginia | |||||
|
|||||
| Województwo | małopolskie | ||||
| Powiat | krakowski | ||||
| Rodzaj gminy | wiejska | ||||
| Wójt | Adam Henryk Piaśnik (2006) | ||||
| Powierzchnia | 68,39 km² | ||||
| Liczba sołectw | 8 | ||||
| Ludność (2004) • liczba ludności • gęstość |
10 426 152,4 osób/km² |
||||
| Strefa numeracyjna | 12 | ||||
| Tablice rejestracyjne | KRA | ||||
| TERYT | 1206042 | ||||
|
Urząd gminy
32-048 JerzmanowiceJerzmanowice 372 b |
|||||
| Strona internetowa gminy | |||||
| Biuletyn Informacji Publicznej gminy | |||||
Gmina Jerzmanowice-Przeginia (dawn. gmina Jerzmanowice + gmina Przeginia) - gmina wiejska w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim. W latach 1975-1998 gmina położona była w województwie krakowskim.
Spis treści |
[edytuj] Tło przyrodniczo - geograficzne
W ujęciu morfologicznym gmina Jerzmanowice-Przeginia leży na Wyżynie Śląsko-Krakowskiej, w strefie mezoregionu Wyżyny Olkuskiej. Obszar ten jest zwartym, płytowym blokiem wapieni górnojurajskich ograniczonych od południa Rowem Krzeszowickim i rozciętym przez krótkie, głęboko wcięte doliny. Od wschodu sąsiaduje z Wyżyną Miechowską, od północy z Wyżyną Częstochowską, przy czym granicą jest dolina Białej Przemszy i Brama Wolbromska, od zachodu z Wyżyną Śląską. Przeważająca część Wyżyny Olkuskiej przekracza 400 m n.p.m., przy czym różnica wysokości w stosunku do Rowu Krzeszowickiego i doliny Wisły pod Krakowem przekracza 200 metrów, natomiast najwyższy punkt osiąga wysokość 512,8 m n.p.m. (Skała 502 leżąca na terenie Jerzmanowic, na zachód od doliny Prądnika, nazywana również: Wyjżoł, Grodzisko). Rozcięta jarowymi dolinami część Wyżyny Olkuskiej w obrębie której leży gmina Jerzmanowice – Przeginia można by nazwać Wyżyną Ojcowską (używana również była nazwa Płyta Ojcowska).
Siedziba Urzędu Gminy to Jerzmanowice.
Według danych z 31 grudnia 2008[1] gminę zamieszkiwało 10 458 osób.
[edytuj] Struktura powierzchni
Według danych z roku 2002[2] gmina Jerzmanowice-Przeginia ma obszar 68,39 km², w tym:
- użytki rolne: 85%
- użytki leśne: 9%
Gmina stanowi 5,56% powierzchni powiatu.
[edytuj] Demografia
Dane z 30 czerwca 2004[1]:
| Opis | Ogółem | Kobiety | Mężczyźni | |||
|---|---|---|---|---|---|---|
| jednostka | osób | % | osób | % | osób | % |
| populacja | 10 426 | 100 | 5257 | 50,4 | 5169 | 49,6 |
| gęstość zaludnienia (mieszk./km²) |
152,4 | 76,9 | 75,6 | |||
Dziesiąta pod względem liczby mieszkańców gmina, na 17 gmin powiatu krakowskiego.
[edytuj] Obiekty wpisane do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego.[3]
- Kościół św. Bartłomieja Apostoła w Jerzmanowicach – A-483 z 23.01.1984 r.
- Kaplica św. Jana Chrzciciela w Jerzmanowicach – A-646 z 24.12.1955 r.
- Kościół pw. Narodzenia NMP w Racławicach – A-323 z 6.12.1971 r.
- Kościół św. Katarzyny w Sąspowie – A-370 z 30.05.1972 r.
[edytuj] Religia
[edytuj] Kościół rzymskokatolicki
- Kościoły rzymskokatolickie: Jerzmanowice, Przeginia, Racławice, Sąspów, Szklary.
Jerzmanowice posiadają dwa kościoły: parafialny pw. św. Bartłomieja Apostoła oraz dawny kościół szpitalny pw. św. Jana Chrzciciela "Na Gościńcu". Kościół św. Bartłomieja był pierwotnie drewniany, zbudowany za panowania Kazimierza Wielkiego w 1338. Obecny pochodzi z lat 1827-30, rozbudowany w 1876. Kościół św. Jana Chrzciciela wzniesiony został wraz ze szpitalem dla ubogich w 1696 z fundacji Jana Sroczyńskiego, uczestnika Odsieczy Wiedeńskiej. W 1529 w przegińskim kościele proboszczem był Marcin Biem z Olkusza - słynny astronom i współtwórca kalendarza gregoriańskiego.
[edytuj] Świadkowie Jehowy
Wyznawcy zamieszkujący zachodnią część gminy należą obecnie do jednego ze zborów olkuskich, a ze wschodniej części gminy do krakowskich. Działalność rozpowszechniła się po II wojnie światowej. Powstała pierwsza grupa wyznawców w Racławicach. W późniejszym okresie także w innych miejscowościach.
[edytuj] Dawne grupy wyznawców
- Kalwinizm: Stanisław Szafraniec, wojewoda, kasztelan, był rzecznikiem tolerancji religijnej i ograniczeniem uprawnień Kościoła katolickiego. Brał czynny udział w życiu małopolskiego kościoła protestanckiego. W latach 1550–1555 ufundował w swoich dobrach zbory kalwińskie m.in w Przegini i Sąspowie. Tamtejsze kościóły pozamieniał na takie zbory.
[edytuj] Miejscowości wchodzące w skład gminy
[edytuj] Sołectwa
Czubrowice, Gotkowice, Jerzmanowice, Łazy, Przeginia, Racławice, Sąspów, Szklary
[edytuj] Pozostałe miejscowości
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 Baza Demograficzna – Tablice predefiniowane – Wyniki badań bieżących; Stan i struktura ludności; Ludność według płci i miast (pol.). GUS. [dostęp 2010-09-14].
- ↑ Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset (pol.). regioset.pl. [dostęp 2010-09-14].
- ↑ Rejestr zabytków nieruchomych woj. małopolskiego. [dostęp 2010-02-09].
[edytuj] Linki zewnętrzne
[edytuj] Sąsiednie gminy
Krzeszowice, Olkusz, Skała, Sułoszowa, Wielka Wieś, Zabierzów
|
||||||||||||||
|
|||||||||||||
