Lewin Kłodzki (gmina)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Gmina Lewin Kłodzki)
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Na mapach: 50°24′20″N 16°17′27″E/50,405556 16,290833

Lewin Kłodzki
gmina wiejska
Herb
Herb gminy
Województwo dolnośląskie
Powiat kłodzki
Wójt Jerzy Cierczek
Powierzchnia 52,19 km²
Ludność (2009)
 • liczba ludności
 • gęstość

1831
35,1 osób/km²
Strefa numeracyjna 74
Tablice rejestracyjne DKL
TERYT 0208092
Urząd gminy
57-343 Lewin Kłodzki
ul. Nad Potokiem 4 
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa gminy
Biuletyn Informacji Publicznej gminy

Lewin Kłodzki - gmina wiejska położona w województwie dolnośląskim, w zachodniej części powiatu kłodzkiego. Przed reformą administracyjną Polski z 1999 r. gmina wchodziła w skład województwa wałbrzyskiego. Siedziba władz gminy znajduje się w Lewinie Kłodzkim.

Obszar gminy stanowi 5,18% powierzchni powiatu. Według danych z 30 czerwca 2009 roku gminę zamieszkiwało 1 831 osób[1].

Położenie geograficzne[edytuj | edytuj kod]

Fragment Wzgórz Lewińskich z widokiem na Grodczyn najwyższy szczyt w gminie

Gmina Lewin Kłodzki położona jest w południowo-zachodniej Polsce, w Sudetach, w makroregionie Sudetów Środkowych. Obszar gminy obejmuje w większości teren Wzgórz Lewińskich, wchodzących w skład Pogórza Orlickiego, które na zachodzie graniczą z Obniżeniem Kudowy, na południu z Pogórzem Orlickim, na północy z Górami Stołowymi[2].

Na zachodzie i północy gmina Lewin Kłodzki graniczy z Kudową-Zdrój, na wschodzie z gminą Szczytna i Dusznikami-Zdrój, a na południu z Czechami[3].

Środowisko naturalne[edytuj | edytuj kod]

Obszar gminy należy do terenów górskich, gdzie wyraźnie zaakcentowana jest rzeźba dolinna, otoczona niezbyt wysokimi grzbietami wzniesień, które pokryte są przez lasy i łąki. Maksymalna wysokość terenu, przy południowej granicy gminy - przebiega tam granica państwa, wynosi 825 m n.p.m.[4] Wysokość najniższa to 385 m n.p.m. i występuje w przejściu cieku Klikawa przez północno-zachodnią granice gminy. Blisko połowa terenów gminy znajduje się na wysokości 500 m n.pm[5].

Środowisko przyrodnicze[edytuj | edytuj kod]

Symbole gminy[edytuj | edytuj kod]

do opracowania

Historia[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Gmina Kudowa-Zdrój.

Pierwsza wzmianka historyczna dotycząca Lewina Kłodzkiego pochodzi z 1345 roku[6]. Miejscowość ta pojawia się tam jako ośrodek administracyjno-wytwórczy[7] Przez teren obecnej gminy przechodziła jedna z odnóg jednego z ważniejszych szlaków handlowych Europy, zwanego szlakiem bursztynowym[8]. W związku z tym przypuszcza się, że osadnictwo na tym terenie istniało dużo wcześniej niż w XIV wieku. Kolejna wzmianka dotycząca Lewina pojawia się w 1390 roku, kiedy jest mowa że ma on status wsi, zaś w 1415 roku uzyskał prawa miejskie. Od XIII wieku do końca XVI wieku ziemia ta wchodziła w skład tzw. Pańsetwka Homolskiego[9].

Teren obecnej gminy znacznie ucierpiał podczas wojen husyckich, szczególnie w 1428 roku oraz podczas wojny trzydziestoletniej (1618-1648). Po tych kataklizmach Lewin Kłodzki oraz okoliczne miejscowości zawsze się podnosiły. Od XVIII do 1. połowy XIX wieku zlokalizowany był tu jeden z ośrodków tkactwa na ziemi kłodzkiej. Bogactwo miejscowym mieszkańcom przynosiły targi płótnem. Bliskość dwóch uzdrowisk: Dusznik i Kudowy nie pozwoliło na większy rozwój miejscowości mimo doprowadzenia w 1903 roku linii kolejowej z Kłodzka[10].

Po II wojnie światowej Lewin Kłodzki i okolice znalazły się w granicach państwa polskiego. Władze państwowe utworzyły gminę zbiorową Lewin Kłodzki, która wchodziła w skład województwa wrocławskiego i powiatu kłodzkiego. Na przełomie 1945 i 1946 Lewin Kłodzki z nieznanych przyczyn stracił prawa miejskie, a gmina została przemianowana na gminę wiejską[11].

W ciągu kolejnych lat miała miejsce powolna degradacja gminy, która od 1975 roku znalazła się w graniach nowo utworzonego województwa wałbrzyskiego. Jego ewidentnym przejawem było przeniesienie rok później siedzib władz gminy do pobliskiej Kudowy-Zdroju[12]. Taki stan rzeczy miał miejsce do 1991 roku, kiedy to po protestach miejscowych mieszkańców z powrotem przeniesiono władze gminy do Lewina Kłodzkiego[13].

Gmina Lewin Kłodzki rozpoczęła swój ponowny start z ujemnym bilansem, w porównaniu z innymi gminami w Polsce. Pomimo, że przez 13 lat najnowszej historii udało się wiele zrobić, wiele jeszcze pozostało do zrobienia. Zadania te nie są łatwe nie tylko z powodu gorszej od innych sytuacji finansowej gminy i jej mieszkańców, ale także z powodu znacznych barier psychologiczno-społecznych[14] Od 1999 roku gmina wchodzi w skład województwa dolnośląskiego i przywróconego powiatu kłodzkiego.

Wiadukt kolejowy w Lewinie Kłodzkim

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Jedyne zabytki na obszarze gminy znajdują się w jej stolicy Lewinie Kłodzkim, są to[15]:

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Struktura użytkowania ziemi w gminie (2005)[16]
Rodzaj Powierzchnia  %
Grunty orne 722 ha 13,83%
Pastwiska 1008 ha 19,31%
Łąki 627 ha 12,01%
Sady 17 ha 0,33%
Użytki rolne (Σ) 2374 ha 45,49%
Lasy 2422 ha 46,40%
Pozostałe grunty i nieużytki 423 ha 8,11%
Użytki i nieużytki rolne (Σ) 5219 ha 100%

Z dawnych źródeł historycznych wynika, że głównym źródłem zajęcia mieszkańców była praca chałupnicza, a od XVIII wieku zaczęła kształtować działalność związana z obsługą ruchu turystycznego. Po zakończeniu II wojny światowej i zmianie przynależności państwowej oraz wymiany ludności doszło do likwidacji drobnej przedsiębiorczości. Większość nowo osiedlonych mieszkańców gminy znalazła pracę w największym w tej części zakładzie pracy jakim były Kudowskie Zakłady Przemysłu Bawełnianego. Sytuacja taka miała miejsce do lat 90. XX wieku, kiedy miała miejsce transformacja ustrojowo-gospodarcza Polski[17].

Od lat 90. XX wieku ma miejsce rozwój turystki jako nowej gałęzi gospodarki regionu w postaci zakładania nowych gospodarstw agroturystycznych, których liczba stale wzrasta. Władzę gminy traktują obecnie turystykę jako główną gałąź gospodarki regionu[18]. Ponadto w gminie działa 82 prywatnych przedsiębiorców[19]

Przestrzeń rolnicza zajmuje w gminie 45,5% obszaru gminy. Niskie walory produkcyjne uniemożliwiają jednak rozwój ekstensywnych form produkcji. Wśród gruntów dominują trwałe użytki zielone na których można hodować zwierzęta. Średnia wielkość indywidualnego gospodarstwa rolnego wynosi ok. 13 ha. Na tutejszych pastwiskach prowadzi się hodowle kóz, owiec, koni, kucy i gęsi[20].

Stopa bezrobocia zarejestrowanych w liczbie ludności w wieku produkcyjnym w gminie wynosi 16,1%[21]

Dochody budżetu gminy Lewin Kłodzki w złotych na 1 mieszkańca[22]:

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Dane z 30 czerwca 2004[1]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób  % osób  % osób  %
populacja 1853 100 987 53,3 866 46,7
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)
35,5 18,9 16,6

Edukacja i kultura[edytuj | edytuj kod]

Na terenie gminy działa obecnie jeden Zespół Szkolno-Przedszkolny w Lewinie Kłodzkim, którego dyrektorem jest Iwona Budnik[23]. W jego skład wchodzi: przedszkole, szkoła podstawowa i gimnazjum. Do obu typu szkół uczęszcza obecnie 146 uczniów[24].

Organizacją imprez i wydarzeń kulturalnych na terenie gminy zajmuje się Centrum Kultury i Turystyki w Lewinie Kłodzkim.

Miejscowości[edytuj | edytuj kod]

Dańczów, Darnków, Gołaczów, Jarków, Jawornica, Jeleniów, Jerzykowice Małe, Jerzykowice Wielkie, Kocioł, Krzyżanów, Kulin Kłodzki, Leśna, Lewin Kłodzki, Taszów, Witów, Zielone Ludowe, Zimne Wody.

Polityka[edytuj | edytuj kod]

Władze gminy[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Rada Gminy w Lewinie Kłodzkim.

Lewin Kłodzki wraz z okolicznymi wioskami tworzą osobną gminę, posiadającą status gminy wiejskiej. Mieszkańcy gminy wybierają do swojej rady gminy 15 radnych w wyborach co 4 lata, w pięciu okręgach wyborczych[25]. Organem wykonawczym władz jest wójt. Siedzibą władz gminy jest budynek biurowo-administracyjny, wzniesiony w latach 90. XX wieku na potrzeby urzędu gminy, znajdujący się przy ulicy Nad Potokiem 4. Przedtem władze gminy urzędowały w zabytkowym ratuszu położonym przy ulicy Rynek 20[26].

Wójtowie Lewina Kłodzkiego (od 1990)[27]:

Mieszkańcy gminy Lewin Kłodzki wybierają parlamentarzystów do Sejmu z okręgu wyborczego Wałbrzych, a do Senatu z okręgu wyborczego dzierżoniowsko-kłodzko-ząbkowickiego, zaś posłów do Parlamentu Europejskiego z dolnośląsko-opolskiego okręgu wyborczego z siedzibą we Wrocławiu[29].

Na czele każdego z sołectw stoi sołtys jako jednoosobowy organ władzy wykonawczej, który ma do pomocy radę sołecką jako organ władzy ustawodawczej, która wybierana jest przez wszystkich mieszkańców danej wsi[30].

Religia[edytuj | edytuj kod]

do rozbudowania

Bezpieczeństwo[edytuj | edytuj kod]

do rozbudowania

Transport[edytuj | edytuj kod]

do rozbudowania

Turystyka i sport[edytuj | edytuj kod]

do rozbudowania

Ludzie związani z gminą[edytuj | edytuj kod]

W Lewinie mieszkała znana piosenkarka Violetta Villas.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Baza Demograficzna – Tablice predefiniowane – Wyniki badań bieżących; Stan i struktura ludności; Ludność według płci i miast (pol.). GUS. [dostęp 2010-09-14].
  2. Słownik geografii turystycznej Sudetów, pod red. M. Staffa, t. 13, Wrocław 1996.
  3. Mapa administracyjna województwa dolnośląskiego.
  4. Mapa powiatu Kłodzko, 1:100 000, wyd. PPWK, Warszawa 1959.
  5. Plan Rozwoju Lokalnego Gminy Lewin Kłodzki w latach 2004-2013, Lewin Kłodzki 2004, s. 12.
  6. K. Bartkiewicz, Dzieje ziemi kłodzkiej w wiekach średnich, Wrocław 1977, s. 21.
  7. Geschichtsquellen der Grafschaft Glatz. Urkunde und Regesten zur Geschichte der Grafschaft Glatz, pod red. F. Volkmera i W. Hohausa, t. 1, Habelschwerdt 1883, s. 74.
  8. K. Bartkiewicz, op. cit., s. 19.
  9. K. Marcinek, W. Prorok, Ziemia Kłodzka. Informator turystyczny, s. 66.
  10. Ziemia Kłodzka. Informator turystyczny, op. cit., s. 66.
  11. W. Kisza, Historia Lewina Kłodzkiego, (dostęp: 7.02.2011)
  12. Dz. U. z 1976 r. Nr 24, poz. 143
  13. Dz. U. z 1991 r. Nr 2, poz. 9
  14. Plan Rozwoju Lokalnego Gminy Lewin Kłodzki w latach 2004-2013, op. cit., s. 11.
  15. Informacja na stronie Gminy Lewin Kłodzki dotycząca zabytków gminy, (dostęp: 3.02.2011)
  16. Dane opracowane na podstawie Bazy Danych Regionalnych dla gminy Lewin Kłodzki na 2005 r. dla działu rolnictwo.
  17. Plan Rozwoju Lokalnego Gminy Lewin Kłodzki, op. cit., s. 25.
  18. Plan Rozwoju Lokalnego Gminy Lewin Kłodzki, op. cit., s. 26.
  19. Plan Rozwoju Lokalnego Gminy Lewin Kłodzki, op. cit., s. 28.
  20. Plan Rozwoju Lokalnego Gminy Lewin Kłodzki, op. cit., s. 34-35.
  21. Dane z Banku Danych Regionalnych GUS, dział "Rynek Pracy", (dostęp: 4.02.2011)
  22. Bank Danych Regionalnych GUS - Dochody i wydatki jednostek samorządu terytorialnego, (dostęp: 4.02.2011)
  23. Dane dotyczące edukacji w BIP Gminy Lewin Kłodzki, (dostęp: 7.02.2011)
  24. Lewin Kłodzki: SZKOLNICTWO PODSTAWOWE, GIMNAZJALNE, PONADPODSTAWOWE I PONADGIMNAZJALNE, (w:) "Bank Danych Lokalnych" GUS, (dostęp: 7.02.2011)
  25. Informacje dotyczące liczby radnych i okręgów wyborczych na stronie PKW [on-line] [dostęp: 19.11.2011]
  26. Informacje na stronie "Dolny Śląsk na fotografii" [on-line] [dostęp: 20.11.2011]
  27. Popularna Encyklopedia Ziemi Kłodzkiej, pod red. J. Laski i M. Kowalcze, t. 1-4, Kłodzko 2009-2011.
  28. Wybory samorządowe w toku kadencji 2010-2014. Państwowa Komisja Wyborcza, 2012. [dostęp 2012-05-16].
  29. Informacje PKW, stan na 2011 rok.
  30. Hasło "sołectwo" z Encyklopedii WIEM.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]