Ożarowice (gmina)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Gmina Ożarowice)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ożarowice
gmina wiejska
Herb
Herb gminy
Województwo śląskie
Powiat tarnogórski
Wójt Grzegorz Czapla
Powierzchnia 43,72 km²
Liczba sołectw 7
Liczba miejscowości 7
Ludność (31.12.2011)
 • liczba ludności
 • gęstość

5565
127,29 osób/km²
Strefa numeracyjna 032
Tablice rejestracyjne STA
Położenie gminy na mapie powiatu
Powiat tarnogórski - gmina Ożarowice.svg
TERYT 2413062
Urząd gminy
42-625 Ożarowice
ul. Dworcowa 15 
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Biuletyn Informacji Publicznej gminy

Ożarowice (dawn. gmina Ożarowice w Sączowie[1]; 1950-1954 gmina Sączów[2], 1955-1972 gromada Ożarowice, 1973-1996 gmina Tąpkowice z siedzibą w Ożarowicach[3]) – gmina wiejska, w województwie śląskim, w powiecie tarnogórskim. W latach 1975-1998 gmina należała terytorialnie do województwa katowickiego.

Siedziba urzędu gminy są Ożarowice.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Gmina jest położona we wschodniej części powiatu tarnogórskiego. Sąsiaduje z miastem Miasteczko Śląskie oraz gminami: Świerklaniec (powiat tarnogórski), Bobrowniki, Mierzęcice i Siewierz (powiat będziński), Woźniki (powiat lubliniecki) oraz Koziegłowy (powiat myszkowski).

Historia[edytuj | edytuj kod]

Gmina Ożarowice powstawała najprawdopodobniej 1.01.1866 w ramach carskiej reformy administracyjnej na ziemiach polskich. Była częścią powiatu będzińskiego wchodzącego w skład guberni piotrkowskiej. Według spisu z 1912 roku do gminy należało 11 wsi: Ożarowice, Tąpkowice, Ossy, Niezdara, Pyrzowice, Celiny, Myszkowice, Wymysłów, Twardowice, Dobieszowice i Rogoźnik.

Po I wojnie światowej gmina znalazła się w powiecie będzińskim należącym do województwa kieleckiego. W roku 1928 składała się z 11 wsi: Ożarowice, Tąpkowice, Niezdara, Ossy, Pyrzowice, Celiny, Sączów, Wymysłów, Myszkowice, Siemonia i Twardowice.

W okresie II wojny światowej teren gminy został włączony do III Rzeszy. 26.11.1939 wraz z całym powiatem będzińskim (Landkreis Bendzin) został włączony do rejencji katowickiej (Regierungsbezirk Kattowitz), która stała się częścią pruskiej prowincji Śląsk (Provinz Schlesien). W 1941 z rejencji katowickiej i opolskiej utworzona została prowincja Górny Śląsk (Provinz Uberschlesien). W okresie okupacji każda wieś stanowiła odrębną gminę.

W 1945 roku władze przywróciły podział administracyjny sprzed okupacji, z tą różnicą, że gmina znalazła się w granicach województwa śląsko-dąbrowskiego (później śląskiego, od 1950 roku katowickiego, przejściowo w latach 1953-1956 nazwanego województwem stalinogrodzkim). W 1950 roku zlikwidowano gminę Ożarowice, powołując w jej miejsce gminę Sączów, odłączając jednocześnie od gminy wieś Wymysłów.

W 1954 roku gminy zostały zlikwidowane, a w ich miejsce wprowadzono gromady. Powstała gromada Ożarowice (w jej skład weszły Ożarowice i Pyrzowice), gromada Tąpkowice (Tąpkowice, Niezdara i Ossy), gromada Sączów (Sączów i Celiny) oraz gromada Siemonia (Siemonia, Myszkowice i Twardowice).

1.01.1957 roku gromady Ożarowice i Tąpkowice opuściły powiat będziński i zostały włączone do powiatu tarnogórskiego.

1.01.1970 roku do gromady Ożarowice przyłączono wieś Zendek. Zendek od 1866 roku należał do gminy Mierzęcice (do 1915 roku gmina Sulików), a następnie do gromady Mierzęcice w powiecie zawierciańskim (wydzielonym z powiatu będzińskiego w 1927 roku).

W 1973 roku przywrócono gminy – z gromad Ożarowice i Tąpkowice utworzono jedną gminę Tąpkowice, która znalazła się w granicach powiatu tarnogórskiego. W skład gminy wchodziło 6 wsi: Ożarowice, Pyrzowice, Zendek, Tąpkowice, Ossy i Niezdara.

9.12.1973 do gminy powróciła wieś Celiny (z gminy Bobrowniki w powiecie będzińskim).

W 1976 roku zlikwidowane zostały powiaty.

1.01.1997 roku gmina zmieniła nazwę na obowiązującą obecnie – gmina Ożarowice.

W wyniku reformy administracyjnej od 1.01.1999 gmina znalazła się w powiecie tarnogórskim i województwie śląskim.

Miejscowości[edytuj | edytuj kod]

Urząd Gminy Ożarowice

Miejscowości leżące na terenie gminy Ożarowice:

Powierzchnia[edytuj | edytuj kod]

Według danych z roku 2002[6] gmina Ożarowice ma obszar 43,72 km², w tym:

  • użytki rolne: 67%
  • użytki leśne: 14%

Gmina zajmuje 6,8% powierzchni powiatu.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Dane z 30 czerwca 2004[7]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
Jednostka osób  % osób  % osób  %
Populacja 5397 100 2758 51,1 2639 48,9
Gęstość zaludnienia
[mieszk./km²]
123,4 63,1 60,4

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • Kościół św. Barbary z XVIII w. w Ożarowicach
  • stanowisko archeologiczne – osada kultury łużyckiej z okresu wczesnego średniowiecza (Ożarowice – Opary)

(źródło: rejestr zabytków Śląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Katowicach)

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

Gmina Ożarowice posiada sieć publicznych placówek oświatowych składającą się z dwóch przedszkoli, dwóch szkół podstawowych oraz gimnazjum. Oprócz tego na terenie gminy działają placówki niepubliczne w Pyrzowicach (szkoła podstawowa oraz przedszkole).

Przedszkola:

Szkoły podstawowe:

Gimnazjum:

Zdrowie[edytuj | edytuj kod]

Na terenie gminy działa jeden NZOZ w Tąpkowicach zapewniający opiekę medyczną w dni powszednie. Opiekę medyczną w godzinach nocnych oraz w dni świąteczne sprawuje NZOZ Bimed w Tarnowskich Górach.

Kultura i rozrywka[edytuj | edytuj kod]

Domy kultury:

  • Biblioteka i Ośrodek Kultury Gminy Ożarowice w Tąpkowicach

Biblioteki:

Grupy folklorystyczne:

  • Niezdareczka
  • Ożarowianki
  • Pyrzowianki

Komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Komunikacja publiczna zapewnia połączenia gminy z miastem powiatowym Tarnowskimi Górami i sąsiednimi gminami oraz innymi miastami takimi jak Katowice, Siemianowice, Będzin, Bytom, Siewierz, Radzionków i Wojkowice. Połączenia organizowane są przez MZKP Tarnowskie Góry (linie autobusowe: 17, 53, 85, 103, 105, 107, 119, 142, 179, 225, 246, 283, 625, 646, 717, 738).

Transport[edytuj | edytuj kod]

Drogowy[edytuj | edytuj kod]

Gmina Ożarowice ma dobrze rozwinięta sieć dróg powiatowych i gminnych. W listopadzie 2006 oddano do użytku jeden pas drogi ekspresowej S1, łączący Port Lotniczy Katowice-Pyrzowice z drogą krajową 1 oraz drogą krajową 86 w węźle drogowym Podwarpie. Droga docelowo ma być na tym odcinku dwupasmowa, ma być rozbudowywana w kolejnych latach. W 2012 przedłużono drogę ekspresową S1 od węzła Lotnisko do węzła Pyrzowice łączącego drogę ekspresową S1 z autostradą A1. Oddano też do użytku odcinek autostrady A1 Pyrzowice – Sośnica. Obecnie autostrada A1 od węzła Pyrzowice jest przejezdna do granicy z Czechami w Gorzyczkach. Rozpoczęcie budowy odcinka autostrady Pyrzowice – Stryków (na północ od węzła Pyrzowice) ma się rozpocząć w niedługim czasie.

Drogi krajowe:

Drogi ekspresowe:

Autostrady:

  • A1 – w budowie

Kolejowy[edytuj | edytuj kod]

Przez obszar gminy przebiegała linia kolejowa relacji Tarnowskie GórySiewierzZawiercie realizująca przez wiele lat przewozy zarówno pasażerskie, jak i towarowe. Istniały tu stacje kolejowe Ożarowice oraz Mierzęcice (Mierzęcice Zawierciańskie). Obecnie linia czynna jest jeszcze na odcinku PyrzowiceZawiercie, odcinek OżarowiceTarnowskie Góry został w znacznej części rozkradziony, a pozostałości zostały rozebrane przez służby PKP. Budynki stacyjne zostały rozebrane.

Planowana jest budowa nowej linii kolejowej łączącej Katowice z Pyrzowicami.

Lotniczy[edytuj | edytuj kod]

W czasie II wojny światowej w okolicy Zendka powstało lotnisko Luftwaffe Schendeck, zniszczone podczas wycofywania się Niemców w 1945, odbudowane przez wojska sowieckie i przekazane wojsku polskiemu stało się zalążkiem współczesnego Międzynarodowego Portu Lotniczego Katowice-Pyrzowice.

Sport[edytuj | edytuj kod]

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Największym przedsiębiorstwem w gminie jest Górnośląskie Towarzystwo Lotnicze S.A. (GTL S.A.) zarządzające Międzynarodowym Portem Lotniczym Katowice-Pyrzowice. Oprócz tego w Ożarowicach siedzibę mają między innymi zakłady mięsne HAM, posiadające rozbudowaną sieć sprzedaży w województwie śląskim. W 2005 na terenach powojskowych w Pyrzowicach utworzono strefę aktywności gospodarczej. Na terenie gminy istnieje dobrze rozwinięta sieć handlu detalicznego oraz drobna przedsiębiorczość (głównie usługi transportowe). W związku z ograniczonymi zasobami portu lotniczego Katowice-Pyrzowice we wsi Pyrzowice rozwinęły się w ostatnim czasie usługi dedykowane dla pasażerów – głównie parkingowe i hotelowe. W 2012 roku na teren gminy Ożarowice (do Pyrzowic) przeniosła swoja siedzibę firma Wichary Technologies Sp. z o.o.

Przypisy

  1. Według Podziału administracyjnego województwa śląsko-dąbrowskiego wraz ze skorowidzem gmin i gromad wydanym przez Wydawnictwa Instytutu Śląskiego w 1947 roku (stan z dnia 1 stycznia 1946).
  2. Dz. U. z 1950 r. Nr 3, poz. 24.
  3. Dz. U. z 1996 r. Nr 155, poz. 761.
  4. Dz. U. z 1973 r. Nr 40, poz. 236.
  5. Dz. U. z 1969 r. Nr 35, poz. 298.
  6. Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset (pol.). regioset.pl. [dostęp 2010-09-14].
  7. Baza Demograficzna – Tablice predefiniowane – Wyniki badań bieżących; Stan i struktura ludności; Ludność według płci i miast (pol.). GUS. [dostęp 2010-09-14].