Piekoszów (gmina)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Gmina Piekoszów)
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Na mapach: 50°52′54″N 20°27′42″E/50,881667 20,461667

Piekoszów
gmina wiejska
Herb
Herb gminy
Województwo świętokrzyskie
Powiat kielecki
Wójt Zbigniew Piątek
Powierzchnia 102,97 km²
Liczba sołectw 21
Liczba miejscowości 27
Ludność (2010[1])
 • liczba ludności
 • gęstość

15840
154 osób/km²
Strefa numeracyjna 41
Tablice rejestracyjne TKI
TERYT 2604142
Urząd gminy
26-065 Piekoszów
ul. Częstochowska 66a 
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa gminy
Biuletyn Informacji Publicznej gminy
Ruiny pałacu Tarłów w Podzamczu Piekoszowskim.

Piekoszów (hist. gmina Jaworznia) – gmina wiejska w województwie świętokrzyskim, w powiecie kieleckim. W latach 1975-1998 gmina położona była w województwie kieleckim.

Siedziba gminy to Piekoszów. Na terenie gminy w Podzamczu Piekoszowskim znajdują się ruiny XVII-wiecznego pałacu Tarłów, a także "Dom dla Niepełnosprawnych" w Piekoszowie (ul. Czarnowska 2a).

Według danych z 1 stycznia 2010[1] gminę zamieszkiwało 15840 osób.

Struktura powierzchni[edytuj | edytuj kod]

Według danych z roku 2002[2] gmina Piekoszów ma obszar 102,48 km², w tym:

  • użytki rolne: 73%
  • użytki leśne: 17%

Gmina stanowi 4,56% powierzchni powiatu.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Dane z 31 grudnia 2010[3][1]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób  % osób  % osób  %
populacja 15840 100 8038 50,8 7802 49,2
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)
154


Sąsiednie gminy[edytuj | edytuj kod]

Chęciny, Kielce, Łopuszno, Małogoszcz, Miedziana Góra, Sitkówka-Nowiny, Strawczyn

Historia[edytuj | edytuj kod]

Początki miejscowości Piekoszów sięgają XI w. Jedną z pierwszych pisemnych wzmianek o tych terenach jest datowana na 1337 rok informacja dotycząca świętopietrza składanego przez parafię Piekoszów. Już wówczas parafia liczyła 240 osób i obejmowała obszar ponad 80 km². W tym czasie okolice Piekoszowa były we władaniu rodziny Straszów, wywodzącej się z potężnego rodu Odrowążów. W okresie rządów Władysława Jagiełły Straszowie będący wówczas w stanie kryzysu musieli przekazać władanie ziemią piekoszowską swoim pobratymcom Sporowskim. Tej właśnie rodzinie parafia zawdzięczała m.in. wprowadzenie prawa niemieckiego, co pociągało za sobą obowiązek powoływania sołtysa i ławy wiejskiej w poszczególnych miejscowościach.

W 1430 roku Sporowscy hojnie uposażyli piekoszowską świątynię nadając jej karczmę oraz ziemie. Od XVI wieku funkcjonowała w Piekoszowie szkółka parafialna. Wiek XIV i XV to również okres formowania się osad tworzących dziś poszczególne sołectwa gminy. W XVI stuleciu klucz piekoszowski Hieronima Odrowąża składał się z ośmiu wsi z centrum w Piekoszowie, gdzie znajdował się dwór i folwark szlachecki rodu Odrowążów. Drugi predium-folwark został założony w Rykoszynie, a rozbudowany głównie przez ród Tarłów herbu Topór, który wszedł we władanie Ziemią Piekoszowską w roku 1619. Temu rodowi Piekoszów i okolice zawdzięczają zarówno rozwój (m.in. szkolnictwa zawodowego) jak również okazałą rezydencję, której ruiny jeszcze dziś wyglądają imponująco. Jednym z licznych późniejszych właścicieli rezydencji była rodzina majora Henryka Dobrzańskiego "Hubala". W II poł. XVIII wieku na terenie dzisiejszej gminy osiedliła się rodzina Żeromskich, przejmując dobra ziemskie położone w dzisiejszych sołectwach Micigózd i Brynica. Ojciec Stefana Żeromskiego dzierżawił folwark w dzisiejszym sołectwie Zajączków, a potem przeniósł się do pobliskiego Strawczyna, gdzie w 1864 roku urodził się Stefan – przyszły pisarz. Stefan Żeromski często odbywał przejażdżki bryczką do Piekoszowa, a piekoszowska rzeka Łososina-Wierna posłużyła za tytuł jego słynnej powieści "Wierna Rzeka".

Po roku 1795 rejon piekoszowski wszedł w skład zaboru austriackiego, a w roku 1809 znalazł się w granicach Księstwa Warszawskiego. Po kongresie wiedeńskim w roku 1815 tereny dzisiejszej gminy znalazły się w województwie sandomierskim, które władze carskie zamieniły na gubernię. W czasie I wojny światowej tereny gminy Piekoszów znów znalazły się pod okupacją austriacką. Niepodległość w 1918 reaktywowała polski model podziału administracyjnego i gmina Piekoszów znalazła się w granicach województwa kieleckiego, w powiecie kieleckim. Wówczas to gmina była bardzo rozległa terytorialnie i składała się z 25 wsi i 4 kolonii. W okresie międzywojennym w gminie Piekoszów funkcjonował prężny ruch ludowy, gmina o drewnianej zabudowie wzbogaciła się o kilka obiektów murowanych. Jednym z ciekawszych był "Dom Legionisty im. Marszałka Józefa Piłsudskiego".

W okresie II wojny światowej na terenie gminy działały liczne oddziały partyzantów. Było też wiele dramatycznych wydarzeń, podczas których z rąk niemieckich zginęło wielu mieszkańców. Po wyzwoleniu 16 stycznia 1945 teren gminy był sceną walk bratobójczych związanych z utrwalaniem "nowej władzy". Po wojnie na terenie gminy rozwinął się przemysł wapienniczy oraz kopalnie kamienia drogowego i budowlanego. Tereny gminy ze względu na bogactwa mineralne mają wiekowe tradycje górnicze. Od XV wieku eksploatowano tu rudy miedzi, ołowiu, srebra. Eksploatacja tych kruszców zakończyła się w okresie dwudziestolecia międzywojennego. Oprócz rud metali, bogactwem gminy są kwarcyty i eksploatowane do dziś wapienie. Od XVII wieku w Jaworzni zaczęto na większą skalę pozyskiwać kamień oraz marmur zwany jaworznickim. Ozdobne marmury wydobywano w okolicach Bolechowic, Szewców, Zalejowej, Miedzianki i Korzecka.

Wykaz miejscowości podstawowych w administracji Gminy Piekoszów[edytuj | edytuj kod]

  1. 0261284 Brynica wieś
  2. 0261663 Dolna Kolonia wieś
  3. 0261344 Gałęzice wieś
  4. 0261462 Gniewce wieś
  5. 0261427 Janów wieś
  6. 0261440 Jaworznia wieś
  7. 0261479 Jaworznia Fabryczna wieś
  8. 0261500 Julianów wieś
  9. 0261516 Lesica wieś
  10. 0261551 Łaziska wieś
  11. 0261568 Łosienek wieś
  12. 0261605 Łosień wieś
  13. 0261611 Łubno wieś
  14. 0261657 Micigózd wieś
  15. 0261746 Piekoszów wieś
  16. 0992668 Plebańskie wieś
  17. 0261580 Podłosienek wieś
  18. 0261769 Podzamcze wieś
  19. 0261781 Rykoszyn wieś
  20. 0261723 Stara Wieś wieś
  21. 0261835 Szczukowice wieś
  22. 0261887 Szczukowskie Górki wieś
  23. 0261893 Wesoła wieś
  24. 0991901 Wierna Rzeka wieś
  25. 0261901 Wincentów wieś
  26. 0261491 Zagórze wieś
  27. 0261953 Zajączków wieś

Przypisy