Gmina Waręż

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Gmina Waręż
1934-1951[1]
Województwo 1934-39: lwowskie
1939-44: dystrykt lubelski
1944-51: lubelskie
Powiat 1934-39: sokalski
1940-51: hrubieszowski
Siedziba władz Waręż
Rodzaj gminy wiejska
Gromady (1943) 19
Ludność (1946)
 • liczba ludności
 • gęstość

8468[2]
Panorama Waręża
Kościół w Żniatynie

Gmina Waręż (1934-39 gmina Waręż Miasto; od 1951 gmina Hulcze) – dawna gmina wiejska istniejąca w latach 1934-1951 [3][4] w woj. lwowskim/lubelskim. Siedzibą gminy był Waręż (obecnie wieś na Ukrainie; Варяж).

Gmina zbiorowa Waręż Miasto [5] została utworzona 1 sierpnia 1934 roku w powiecie sokalskim w woj. lwowskim z dotychczasowych jednostkowych gmin (wsi): Dłużniów (P), Horodyszcze Waręskie (P), Hulcze (P), Kościaszyn (P), Leszczków (U), Liwcze (P), Liski (P), Łubów (U), Przewodów (P), Rusin (U), Sulimów (P), Waręż Miasto (U), Waręż Wieś (U), Winniki (Pn) i Żniatyn (P) [6][7].

Podczas wojny włączona przez władze hitlerowskie do powiatu hrubieszowskiego w dystrykcie lubelskim (GG)[8]. W 1943 roku gmina składała się z 19 gromad[9]: Chochłów (P), Dłużniów, Horodyszcze, Hulcze, Korków (Un), Kościaszyn, Leszczków, Liski, Liwcze, Łubów, Polanka (Un), Przewodów, Rusin, Sulimów, Sulimów-Kolonia (P), Waręż, Waręż-Wieś, Winniki i Żniatyn [10].

Po wyzwoleniu w 1944 roku administracja polska utrzymała przynależność gminy do powiatu hrubieszowskiego (woj. lubelskie)[10]. Gmina została zniesiona w dniu 26 listopada 1951 roku w związku z przeniesieniem siedziby z Waręża do Hulczów i zmianą nazwy jednostki na gmina Hulcze [11]. Przyczyną tego manewru było odstąpienie Związkowi Radzieckiemu części terytorium gminy Waręż (co prawda mniejszej, lecz z położoną w niej siedzibą Warężem [12]) w ramach umowy o zamianie granic z 1951 roku [13]. W lipcu 1952 roku nowa gmina Hulcze składała się z 10 gromad [14].

Przypisy

  1. W czasie II wojny światowej przejściowo poza administracją polską; w 1951 roku większą część jej obszaru włączono do ZSRR.
  2. Spis ludności z 14 lutego 1946 roku
  3. do 25 listopada 1951 roku
  4. jako gmina jednostkowa gmina Waręż istniała także wcześniej
  5. Niektóre miejscowości posiadały w nazwie wyraz Miasto - pisany wielką literą – mimo braku praw miejskich (np. Pruchnik Miasto, Waręż Miasto, Tartaków Miasto). Wyraz ten stanowił integralną część nazwy miejscowości (choć nie przesądzał bynajmniej jej charakteru topograficznego) aby odróżnić ją od innej (topograficznie wiejskiej) miejscowości o identycznej nazwie w tej samej okolicy (np. Pruchnik-Wieś, Waręż-Wieś, Tartaków-Wieś) - według publikacji: Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej - Tom XIII - Województwo Lwowskie, Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1924
  6. Dz. U. z 1934 r. Nr 64, poz. 554 - Podział powiatu sokalskiego w województwie lwowskiem na gminy wiejskie.
  7. Skróty dotyczą przynależności państwowej:
    P=Polska;
    U=Ukraina;
    n=wieś nie istniejąca
  8. Amtliches Gemeinde- und Dorfverzeichnis fuer das GG
  9. Nowe gromady to Chochłów, Korków, Polanka i Sulimów-Kolonia
  10. 10,0 10,1 Akta gminy Waręż - Archiwum Państwowe w Lublinie Oddział w Chełmie
  11. Dz. U. z 1951 r. Nr 60, poz. 412
  12. Andrzej Gawryszewski: Ludność Polski w XX wieku (rozdział II – Terytorium i podział administracyjny). Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania, 2005.
  13. Dz. U. z 1952 r. Nr 11, poz. 63
  14. Wykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r., PRL, GUS, Warszawa