Gmina Zabierzów
| Gmina Zabierzów | |||
|
|||
| Województwo | małopolskie | ||
| Powiat | krakowski | ||
| Rodzaj gminy | wiejska | ||
| Wójt | Elżbieta Agnieszka Burtan | ||
| Powierzchnia | 99,59 km² | ||
| Liczba sołectw | 23 | ||
| Ludność (2011) • liczba ludności • gęstość |
24 475 246 osób/km² |
||
| Strefa numeracyjna | 12 | ||
| Tablice rejestracyjne | KRA | ||
| TERYT | 1206162 | ||
|
Urząd gminy
32-080 Zabierzów ul. Kolejowa 11 |
|||
| Strona internetowa gminy | |||
| Biuletyn Informacji Publicznej gminy | |||
Gmina Zabierzów – gmina wiejska w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim. W latach 1975-1998 gmina położona była w województwie krakowskim.
Siedziba gminy znajduje się w Zabierzowie.
Według danych z 30 czerwca 2004[1] gminę zamieszkiwały 22 014 osoby.
Spis treści |
Struktura powierzchni [edytuj]
Według danych z roku 2002[2] gmina Zabierzów zajmuje obszar 99,59 km², w tym:
- użytki rolne: 65%
- użytki leśne: 14%
Gmina stanowi 8,1% powierzchni powiatu.
Demografia [edytuj]
Dane z 30 czerwca 2004[1]:
| Opis | Ogółem | Kobiety | Mężczyźni | |||
|---|---|---|---|---|---|---|
| jednostka | osób | % | osób | % | osób | % |
| populacja | 22 014 | 100 | 11 424 | 51,9 | 10 590 | 48,1 |
| gęstość zaludnienia (mieszk./km²) |
221 | 114,7 | 106,3 | |||
Trzecia pod względem liczby mieszkańców gmina, na 17 gmin powiatu krakowskiego.
Położenie [edytuj]
Tereny gminy przynależą do kilku mezoregionów geograficznych; północne obszary znajdują się na wzniesieniu Wyżyny Olkuskiej, środkowe w obniżeniu Rowu Krzeszowickiego, południowe na wzniesieniu Grzbietu Tenczyńskiego i obniżeniu Bramy Krakowskiej. Przez gminę przepływa rzeka Rudawa i będące jej lewobrzeżnymi dopływami potoki: Będkówka, Kobylanka, Bolechówka, Kluczwoda, Wedonka oraz rzeka Brzoskwinka.
Przez miejscowości gminy przebiegają takie główne drogi, jak: autostrada A4, droga krajowa nr 79, droga wojewódzka nr 774, oraz linia kolejowa z Krakowa na Śląsk.
- Sąsiednie gminy
Jerzmanowice-Przeginia, Kraków, Krzeszowice, Liszki, Wielka Wieś
Miejscowości [edytuj]
- siedziba gminy Zabierzów
- sołectwa: Aleksandrowice, Balice, Bolechowice, Brzezie, Brzezinka, Brzoskwinia, Burów, Karniowice, Kleszczów, Kobylany, Kochanów, Młynka, Niegoszowice, Nielepice, Pisary, Radwanowice, Rudawa, Rząska, Szczyglice, Ujazd, Więckowice, Zabierzów, Zelków.
Obiekty wpisane do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego. [3] [edytuj]
- Pałac Radziwiłłów w Balicach – A-246 z 24.02.1971 A-655/M
- Kościół parafialny Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Bolechowicach – A-146 z 16.08.1969 A-261/M
- Dwór z otoczeniem parkowym w Bolechowicach – A-193 z 23.01.1957 A-652/M
- Spichlerz dworski w Bolechowicach – A-194 z 14.02.1957 przeniesiony do Krzesławic
- Kaplica dworska w Karniowicach – A-325 z 15.11.1971 A-308/M
- Dwór z otoczeniem parkowym w Karniowicach – A-324 z 15.11.1971 A-656/M
- Drewniana Willa z 1896 roku w Kochanowie – A-662 z 28.09.1993 A-446/M
- Dwór z otoczeniem parkowym w Niegoszowicach – A-300 z 29.09.1971 A-648/M
- Lamus dworski w Pisarach – A-235 z 15.04.1965 A-449/M
- Zespół browaru dworskiego w Pisarach – A-576 z 17.12.1987 A-449/M
- Zespół dawnego folwarku w Pisarach – A-669 z 09.12.1993 A-449/M
- Dwór wraz z otoczeniem w Radwanowicach – A-599 z 30.12.1988 A-493/M
- Kościół parafialny Wszystkich Świętych w Rudawie – A-175 z 21.02.1970 A-272/M
- Zabytkowy dom w Rudawie z 1896 roku – A-590 z 30.08.1988 A-510/M
- Zespół dworski w Ujeździe – A-638 z 22.10.1991 A-464/M
- Zespół dworski w Więckowicach – A-504 z 16.03.1985 A-560/M
- Willa murowano-drewniana z 1901 roku w Zabierzowie – A-713 z 22.07.1996 A-425/M
Religia [edytuj]
Kościół rzymskokatolicki [edytuj]
- 8 parafii rzymskokatolickich (Balice, Bolechowice, Brzezie, Kobylany, Rudawa, Radwanowice, Rząska wraz z kościołami i 4 zgromadzenia zakonne (Balice, Bolechowice, Rudawa, Rząska)
W Rudawie kościół istniał przed 1185, kiedy wieś została podarowana kapitule krakowskiej. Późniejszy kościół parafialny z prezbiterium ceglanym, gotyckim pochodzi sprzed 1300 i kostnicą z 1783. Następny kościół powstał w 1327 w Bolechowicach. Kontrowersje pomiędzy proboszczami o przynależność parafialną wsi ciągnęły się latami, np. podczas wizytacji z 1598 zanotowano, że o zwierzchnictwo nad Pisarami spirali się plebani z Rudawy i Paczółtowic. W 1908 powołana została zabierzowska parafia.
Świadkowie Jehowy [edytuj]
- Grupy wyznawców z terenu gminy należą do zborów: Kraków-Azory (z północno-wschodniej części gminy), Kraków-Bronowice (ze wschodniej części gminy) oraz Krzeszowice (z zachodniej części gminy).
Dawne grupy wyznaniowe [edytuj]
- Kalwinizm: Stanisław Iwan Karniński, szlachcic ziemi krakowskiej, gorliwy wyznawca kalwinizmu 23 maja 1591 oddał swój dwór w Aleksandrowicach na cele kultowe zboru. Zbór ten zburzyło w 1613 w nocnym napadzie pospólstwo krakowskie. W 1625 Samuel Gołochowski przeszedł na katolicyzm i wydalił ze swych włości innowierców. W XVI w. Jan Boner założył w Balicach zbór.
- Adwentyści Dnia Siódmego: W Bolechowicach mieszkał Jan Kulak pierwszy powojenny przewodniczący Unii Adwentystów Dnia Siódmego w Polsce. Tam też do końca lat 70. XX w. było miejsce spotkań tej grupy wyznaniowej
Przyroda turystyka i sport [edytuj]
Położenie gminy na zróżnicowanych obszarach 3 jednostek geograficznych decyduje o dużej różnorodności krajobrazowej i przyrodniczej terenów gminy. Duże walory tych obszarów były przyczyną włączenia ich do parków krajobrazowych; Parku Krajobrazowego Dolinki Krakowskie oraz Tenczyńskiego Parku Krajobrazowego. Na obszarach obydwu tych parków znajdują się liczne ostańce i inne skały wapienne o fantastycznych często kształtach, jaskinie, krasowe źródła i leśne potoki z kryształowo czystą wodą, głębokie wąwozy, liczne zabytki kultury materialnej, a na odkrytych wysoczyznach doskonałe punkty widokowe. Tereny gminy sąsiadują z Ojcowskim Parkiem Narodowym.
Do najbardziej atrakcyjnych turystycznie miejsc gminy Zabierzów należą: Dolina Kobylańska, Dolina Bolechowicka z słynną Bramą Bolechowicką. Skała Kmity, Las Zabierzowski, Dolina Brzoskwinki. Na najbardziej cennych przyrodniczo obszarach utworzono 3 rezerwaty przyrody – rezerwat przyrody Dolina Kluczwody, rezerwat przyrody Wąwóz Bolechowicki i rezerwat przyrody Skała Kmity oraz liczne pomniki przyrody.
- Szlaki turystyczne
– z Rudawy przez Radwanowice, Łączki Kobylańskie, całą długość Doliny Będkowskiej i Jerzmanowice do Ojcowskiego Parku Narodowego.
– z Ojcowskiego Parku Narodowego przez Wierzchowie, Zelków, Dolinę Bolechowicką, Karniowice, Kobylany, Dolinę Kobylańską, Będkowice, Bramę Będkowską, Dolinę Szklarki, rezerwat przyrody Dolina Racławki do Paczółtowic.- – z Zabierzowa przez Las Zabierzowski, Kleszczów, Brzoskwinię Dolinę Brzoskwinki, Wąwóz Półrzeczki, Dolinę Mnikowską do Mnikowa.
– z Aleksandrowic do Wąwozu Zbrza w Lesie Zabierzowskim.- Szlaki rowerowe
- rowerowy szlak brzozowy (niebieski)[4]
W latach 2005/2006 r. Ludowy Klub Sportowy (LKS) Kmita Zabierzów awansował do II ligi piłki nożnej (obecnie I liga).
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 Baza Demograficzna – Tablice predefiniowane – Wyniki badań bieżących; Stan i struktura ludności; Ludność według płci i miast (pol.). GUS. [dostęp 2010-09-14].
- ↑ Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset (pol.). regioset.pl. [dostęp 2010-09-14].
- ↑ Rejestr zabytków nieruchomych woj. małopolskiego. [dostęp 2010-02-09].
- ↑ Rowerowy szlak brzozowy przez gminę Zabierzów
Linki zewnętrzne [edytuj]
|
|||||||||||
|
|||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||||
