Zabierzów (gmina)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Gmina Zabierzów)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy gminy współczesnej. Zobacz też: gmina Zabierzów Bocheński – dawna gmina w Krakowskiem.

Na mapach: 50°07′05″N 19°46′47″E/50,118056 19,779722

Zabierzów
gmina wiejska
Herb
Herb gminy
Województwo małopolskie
Powiat krakowski
Wójt Elżbieta Agnieszka Burtan
Powierzchnia 99,59 km²
Liczba sołectw 23
Ludność (2012)
 • liczba ludności
 • gęstość

24 798
Strefa numeracyjna 12
Tablice rejestracyjne KRA
TERYT 1206162
Urząd gminy
32-080 Zabierzów
ul. Kolejowa 11 
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa gminy
Biuletyn Informacji Publicznej gminy
Plan gminy
Brzoskwinia i autostrada A4E40 .

Zabierzówgmina wiejska w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim. W latach 1975-1998 gmina położona była w województwie krakowskim.

Siedziba gminy znajduje się w Zabierzowie.

Według danych z 30 czerwca 2004[1] gminę zamieszkiwały 22 014 osoby.

Na terenie gminy znajduje się Port lotniczy Kraków-Balice wraz z lądowiskiem Balice-LPR jako baza Lotniczego Pogotowia Ratunkowego.

Struktura powierzchni[edytuj | edytuj kod]

Według danych z roku 2002[2] gmina Zabierzów zajmuje obszar 99,59 km², w tym:

  • użytki rolne: 65%;
  • użytki leśne: 14%.

Gmina stanowi 8,1% powierzchni powiatu.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Dane z 30 czerwca 2004[1]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób  % osób  % osób  %
populacja 22 014 100 11 424 51,9 10 590 48,1
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)
221 114,7 106,3

Trzecia pod względem liczby mieszkańców gmina, na 17 gmin powiatu krakowskiego.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Tereny gminy przynależą do kilku mezoregionów geograficznych; północne obszary znajdują się na wzniesieniu Wyżyny Olkuskiej, środkowe w obniżeniu Rowu Krzeszowickiego, południowe na wzniesieniu Grzbietu Tenczyńskiego i obniżeniu Bramy Krakowskiej. Przez gminę przepływa rzeka Rudawa i będące jej lewobrzeżnymi dopływami potoki: Będkówka, Kobylanka, Bolechówka, Kluczwoda, Wedonka oraz rzeka Brzoskwinka.

Przez miejscowości gminy przebiegają takie główne drogi, jak: autostrada A4, droga krajowa nr 79, droga wojewódzka nr 774, oraz linia kolejowa z Krakowa na Śląsk.

Sąsiednie gminy

Jerzmanowice-Przeginia, Kraków, Krzeszowice, Liszki, Wielka Wieś.

Miejscowości[edytuj | edytuj kod]

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Obiekty wpisane do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego[3]:

Religia[edytuj | edytuj kod]

Kościół rzymskokatolicki[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Dekanat Bolechowice.
  • 8 parafii rzymskokatolickich (Balice, Bolechowice, Brzezie, Kobylany, Rudawa, Radwanowice, Rząska wraz z kościołami i 4 zgromadzenia zakonne (Balice, Bolechowice, Rudawa, Rząska)

W Rudawie kościół istniał przed 1185 rokiem, kiedy wieś została podarowana kapitule krakowskiej. Późniejszy kościół parafialny z gotyckim, ceglanym prezbiterium pochodzi sprzed 1300 roku. Następny kościół powstał w 1327 roku w Bolechowicach. Kontrowersje pomiędzy proboszczami o przynależność parafialną wsi ciągnęły się latami, np. podczas wizytacji z 1598 roku zanotowano, że o zwierzchnictwo nad Pisarami spirali się plebani z Rudawy i Paczółtowic. W 1908 roku powołana została zabierzowska parafia.

Świadkowie Jehowy[edytuj | edytuj kod]

  • Grupy wyznawców z terenu gminy należą do zborów: Kraków-Azory (z północno-wschodniej części gminy), Kraków-Bronowice (ze wschodniej części gminy) oraz Krzeszowice (z zachodniej części gminy).

Dawne grupy wyznaniowe[edytuj | edytuj kod]

  • Kalwinizm: Stanisław Iwan Karniński, szlachcic ziemi krakowskiej, gorliwy wyznawca kalwinizmu 23 maja 1591 roku oddał swój dwór w Aleksandrowicach na cele kultowe zboru. Zbór ten zburzyło w 1613 roku w nocnym napadzie pospólstwo krakowskie. W 1625 roku Samuel Gołochowski przeszedł na katolicyzm i wydalił ze swych włości innowierców. W XVI w. Jan Boner założył w Balicach zbór.
  • Adwentyści Dnia Siódmego: W Bolechowicach mieszkał Jan Kulak pierwszy powojenny przewodniczący Unii Adwentystów Dnia Siódmego w Polsce. Tam też do końca lat 70. XX w. było miejsce spotkań tej grupy wyznaniowej.

Przyroda turystyka i sport[edytuj | edytuj kod]

Położenie gminy na zróżnicowanych obszarach 3 jednostek geograficznych decyduje o dużej różnorodności krajobrazowej i przyrodniczej terenów gminy. Duże walory tych obszarów były przyczyną włączenia ich do parków krajobrazowych; Parku Krajobrazowego Dolinki Krakowskie oraz Tenczyńskiego Parku Krajobrazowego. Na obszarach obydwu tych parków znajdują się liczne ostańce i inne skały wapienne o fantastycznych często kształtach, jaskinie, krasowe źródła i leśne potoki z kryształowo czystą wodą, głębokie wąwozy, liczne zabytki kultury materialnej, a na odkrytych wysoczyznach doskonałe punkty widokowe. Tereny gminy sąsiadują z Ojcowskim Parkiem Narodowym.

Do najbardziej atrakcyjnych turystycznie miejsc gminy Zabierzów należą: Dolina Kobylańska, Dolina Bolechowicka z słynną Bramą Bolechowicką, Skała Kmity, Las Zabierzowski, Dolina Brzoskwinki. Na najbardziej cennych przyrodniczo obszarach utworzono 3 rezerwaty przyrodyrezerwat przyrody Dolina Kluczwody, rezerwat przyrody Wąwóz Bolechowicki, rezerwat przyrody Skała Kmity oraz liczne pomniki przyrody.

Szlaki turystyczne
szlak turystyczny niebieski – z Rudawy przez Radwanowice, Łączki, całą długość Doliny Będkowskiej i Jerzmanowice do Ojcowskiego Parku Narodowego.
szlak turystyczny żółty – z Ojcowskiego Parku Narodowego przez Wierzchowie, Zelków, Dolinę Bolechowicką, Karniowice, Kobylany, Dolinę Kobylańską, Będkowice, Bramę Będkowską, Dolinę Szklarki, rezerwat przyrody Dolina Racławki do Paczółtowic.
szlak turystyczny niebieski – z Zabierzowa przez Las Zabierzowski, Kleszczów, Brzoskwinię Dolinę Brzoskwinki, Wąwóz Półrzeczki, Dolinę Mnikowską do Mnikowa.
szlak turystyczny czarny – z Aleksandrowic do Wąwozu Zbrza w Lesie Zabierzowskim.
Szlaki rowerowe
  • rowerowy szlak brzozowy (niebieski)[4]

W latach 2005/2006 r. Ludowy Klub Sportowy (LKS) Kmita Zabierzów awansował do II ligi piłki nożnej (obecnie I liga).

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]