Gnieźnik leśny

Z Wikipedii

Gnieźnik leśny
Systematyka wg Reveala
Domena	jądrowce
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	naczyniowe
Nadgromada	nasienne
Gromada	okrytonasienne
Klasa	jednoliścienne
Rząd	storczykowce
Rodzina	storczykowate
Rodzaj	gnieźnik
Gatunek	gnieźnik leśny
Nazwa systematyczna
Neottia nidus-avis (L.)L.C.M.Rich
Galeria zdjęć i grafik

Gnieźnik leśny, gniazdosz leśny (Neottia nidus-avis) - gatunek byliny należący do rodziny storczykowatych (Orchidaceae). Występuje na większej części obszarów Europy, a także na Kaukazie i Uralu. W Polsce występuje na całym obszarze, ale jest rośliną rzadko spotykaną. W wielu miejscach to gatunek lokalnie wymarły. Jest przedstawicielem nielicznej grupy cudzożywnych roślin bezzieleniowych.

Spis treści 1 Morfologia 2 Biologia 3 Ekologia 4 Ochrona 5 Bibliografia

[edytuj] Morfologia

Pęd

Po kilku-kilkunastu latach podziemnego rozwoju wypuszcza nadziemne pędy z kwiatami i zredukowanymi liśćmi. Pędy o wysokości do 50 cm są początkowo żółte, później brunatne, grube i soczyste.

Liście

Na pędach występują łuskowate, również bezzieleniowe liście, o tym samym kolorze co pęd. Podobnie jak pozostałe części rośliny są one niezdolne do fotosyntezy. Zazwyczaj jest ich 4-5, najczęściej są to tylko pochwy liściowe, czasami krótkie, blaszki o postrzępionych końcach.

Kwiaty

Zebrane w grono liczące 10-30 małych kwiatów bez ostrogi, tej samej barwy co pęd. Okwiat 6-krotny. Mają 2-klapową, zwisającą w dół warżkę o długości 8-12 mm, pozostałe działki okwiatu tworzą hełm, wewnątrz którego znajduje się prętosłup. Kwiaty nie wydzielają odczuwalnego przez człowieka zapachu i nie wytwarzają nektaru, zwabiają jednak muchy, które je zapylają. Często jest to zapylenie krzyżowe, jednak w niesprzyjających warunkach (zła pogoda, brak much) dochodzi do samozapylenia. Kwitnie od drugiej połowy maja do czerwca.

Owoc

Rozdęta torebka z licznymi nasionami, które kiełkować mogą dopiero po wniknięciu do ich środka strzępek grzyba.

Korzeń

Grube i soczyste korzenie, które są splątane na kształt ptasiego gniazda (stąd nazwa rodzajowa rośliny).

[edytuj] Biologia

Roślina wieloletnia, która przez większą część roku jest ukryta pod ziemią. Jedynie w okresie kwitnienia wypuszcza nadziemne pędy, które obumierają po wydaniu nasion. Jest saprofitem, który substancje odżywcze konieczne do wzrostu czerpie ze szczątków organicznych w glebie dzięki współpracy (mikoryza) z grzybami, których strzępki przerastają roślinę.

Gnieźnikowi zdarza się kwitnąć również pod ziemią. Ma to miejsce wtedy, gdy ziemia jest bardzo twarda i pęd nie może się przez nią przebić, lub jest głęboko pod ziemią. Jednak i wówczas wytwarza nasiona w wyniku samozapylenia.

[edytuj] Ekologia

Rośnie w różnych typach lasów, szczególnie jednak cieniste buczyny i grądy, umiarkowanie żyzne i bogate w sole wapnia. Geofit. W górach występuje po regiel dolny. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla O. Fagetalia.

[edytuj] Ochrona

Roślina objęta w Polsce ochroną gatunkową.

[edytuj] Bibliografia