Gołąbek zielonawofioletowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Gołąbek zielonawofioletowy
Gołąbek zielonawofioletowy: zdjęcie
Systematyka
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd gołąbkowce
Rodzina gołąbkowate
Rodzaj Russula
Gatunek gołąbek zielonawofioletowy
Nazwa systematyczna
Russula cyanoxantha (Schaeff.) Fr.
Monogr. Hymenomyc. Suec. (Upsaliae) 2(2): 194 (1863)
Mapa zasięgu
Gołąbek zielonawofioletowy: zasięg występowania na mapie
Zasięg występowania w Europie
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Często spotykana forma ubarwienia
Jedna z form ubarwienia

Gołąbek zielonawofioletowy (Russula cyanoxantha (Schaeff.) Fr.) – gatunek grzybów z rodziny gołąbkowatych (Russulaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Alina Skirgiełło w 1991 opisała go pod nazwą gołąbek modrożółty, jednak według Władysława Wojewody nazwa jest mylna, błędnie bowiem określa kolor jego kapelusza – nigdy nie występuje w nim barwa zółta. Wojewoda wprowadził nową nazwę - gołąbek zielonawofioletowy. W polskim piśmiennictwie mykologicznym ma też inne nazwy: gołąbek fioletowy, bedłka górkowa, olszówka[2].

Synonimy łacińskie[3]:

  • Agaricus cyanoxanthus Schaeff. (1774)
  • Russula cutefracta Cooke (1881)
  • Russula cyanoxantha f. cutefracta (Cooke) Sarnari (1993)
  • Russula cyanoxantha f. pallida Singer (1923)
  • Russula cyanoxantha f. peltereaui Singer (1925)
  • Russula cyanoxantha var. cutefracta (Cooke) Sarnari (1992)

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Kapelusz

Średnicy 5-15 cm. Młody półkulisty z podgiętym brzegiem, później wypukły, stary wklęsły do lejkowatego. Skórka przeważnie bez połysku[4]. W czasie wilgotnej pogody skórka jest lepka, w czasie suchej błyszcząca. Istnieje duża zmienność w ubarwieniu kapelusza. Ma on kolor w różnych odcieniach koloru fioletowego, niebieskiego, różowego, ochrowego, oliwkowego i siwoczarniawego[5]. Cały kapelusz może być ubarwiony jednolicie, ale może też być kombinacją wymienionych kolorów[6].

Blaszki

Blaszki białe, dość gęste, o różnej długości (blaszki krótkie przemieszane z dłuższymi) Są giętkie (nie kruszą się przy dotknięciu palcem) – co jest wyjątkiem wśród gołąbków. Ten gatunek jest jedynym gołąbkiem, którego blaszki na starszych grzybach nie stają się kruche, lecz zachowują elastyczność[7].

Trzon

Wysokość 5-12 cm, grubość 2-3 cm , walcowaty, początkowo twardy, później gąbczasty. Biały, rzadko zabarwiony na liliowoczerwono[5].

Miąższ

Trwale biały, dość ścisły. Smak łagodny. W odróżnieniu od innych gołąbków miąższ nie barwi się pod wpływem siarczanu żelazawego na różowocielisto[4].

Wysyp zarodników

Biały. Zarodniki o rozmiarach 7-9 x 6-7 µm, z osobno osadzonymi drobnymi brodawkami[4].

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Rośnie od lipca do października, przeważnie w lasach liściastych, rzadziej iglastych, głównie pod dębami lub bukami. Rośnie na różnych glebach, unika tylko gleb wapiennych. W Europie Środkowej i w Polsce jest dość częsty[7][6].

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Grzyb jadalny. Jeden z najbardziej smacznych gołąbków w Polsce. Może być przyrządzany w każdy typowy dla grzybów sposób, może też być marynowany w occie. Dobre efekty smakowe daje marynowanie go wspólnie z borowikiem szlachetnym[8].

Gatunki podobne[edytuj | edytuj kod]

Podobny jest gołąbek oliwkowozielony (Russula heterophylla). Różni się gęstszymi i widelcowato pozrastanymi przy trzonie blaszkami oraz przewagą oliwkowozielonego koloru na kapeluszu[6]. Można go też pomylić z jadalnym gołąbkiem fiołkowozielonym (Russula ionochlora), o małych rozmiarach i z kruszącymi się blaszkami. Porównaj również z jadalnymi: gołąbkiem chmurnym (Russula parazurea) oraz gołąbkiem zielonawym (Russula virescens)[4].

Przypisy

  1. Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-03-05].
  2. Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  3. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-04-15].
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 Ewald Gerhardt: Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik. s. 444. ISBN 83-7404-513-2.
  5. 5,0 5,1 Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
  6. 6,0 6,1 6,2 Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
  7. 7,0 7,1 Andreas Gminder: Atlas grzybów jak bezbłędnie oznaczać 340 gatunków grzybów Europy Środkowej. 2008. ISBN 978-83-258-0588-3.
  8. Albert Pilát, Otto Ušák: Mały atlas grzybów. Warszawa: PWRiL, 1977.