Gołąbek zielonawy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Gołąbek zielonawy
Gołąbek zielonawy: zdjęcie
Systematyka
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd gołąbkowce
Rodzina gołąbkowate
Rodzaj Russula
Gatunek gołąbek zielonawy
Nazwa systematyczna
Russula virescens (Schaeff.) Fr.
Anteckn. Sver. Ätl. Svamp.: 50 (1836)
Synonimy

Agaricus virescens Schaeff., 1774

Mapa zasięgu
Gołąbek zielonawy: zasięg występowania na mapie
Mapa zasięgu w Europie
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Russula virescens2.JPG

Gołąbek zielonawy (Russula virescens) – gatunek grzybów należący do rodziny gołąbkowatych (Russulaceae)[1]. Nazwę polską podała Alina Skirgiełło w 1991[2].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Kapelusz

Średnica około 6 do 15 cm, u młodych owocników kulisty, później półkulistołukowaty, na koniec rozpostarty. Brzeg tępy i dość często guzkowato karbowany. Charakterystyczną cechą jest popękana i podzielona na poletka powierzchnia, jednak występuje to tylko na starszych owocnikach, szczególnie podczas suchej pogody[3]. Barwa szarozielona do niebieskozielonawej, grynszpanowa, kapelusz miejscami lub także cały żółtawo blaknący. Skórka łuskowata, zawsze matowa i bez połysku[4].

Blaszki

Grube do 10 mm szerokości. U młodych osobników białe, u starszych bladokremowe, o brązowawych ostrzach[3][4].

Trzon

Wysokość od 5 do 12 cm. Biały, pełny z wiekiem robi się gąbczasty. Podstawa często z rdzawymi plamkami[4].

Miąższ

Gruby, mięsisty, biały, u młodych owocników twardy, u starszych kruchy, porowaty. Uszkodzony nieco brązowieje. Smak delikatny, zapach orzechowy[3].

Wysyp zarodników

Biały lub jasnokremowy. Zarodniki z brodawkami osobno rozmieszczonymi lub częściowo siatkowato połączonymi, o rozmiarach 6-8,5(10) x 5-7 µm[4].

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Występuje w Azji i Europie. Występowanie w Ameryce Północnej nie zostało do końca wyjaśnione, z powodu zamieszania z podobnymi gatunkami; Russula parvovirescens i Russula crustosa[5]. Owocniki pojawiają się od lipca do września. Rośnie w lasach liściastych i iglastych, najczęściej pod brzozami, bukami i dębami, jednak także w lasach świerkowych; dość częsty[4]. Zazwyczaj owocniki występują pojedynczo, czasami tylko po kilka sztuk[6].

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Grzyb jadalny, uważany za jeden z najsmaczniejszych gatunków gołąbków[7] Może być spożywany na surowo[4].

Gatunki podobne[edytuj | edytuj kod]

Ma tak charakterystyczną powierzchnię kapelusza, że wyrośnięte owocniki w zasadzie nie mogą być pomylone z innymi grzybami. Jednak młode okazy przez niedoświadczonych grzybiarzy mogą być pomylone z śmiertelnie trującym muchomorem sromotnikowym (Amanita phalloides). Niezbędne jest sprawdzenie trzonu; muchomor sromotnikowy ma u jego nasady bulwę z pochwą[6]. Można pomylić z z gołąbkiem białozielonawym (Russula aeruginea), ta pomyłka nie jest jednak tak groźna, gdyż gatunek ten też jest jadalny, ale ma znacznie gorszy smak[8]. W Polsce rośnie jeszcze kilka gatunków zielonych gołąbków, jednak żaden nie ma tak charakterystycznej 'kostkowatej" powierzchni i takiego odcienia koloru jak gołąbek zielonawy[6].

Przypisy

  1. Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-03-05].
  2. Alina Skirgiełło: Gołąbek (Russula). Grzyby (Mycota), tom 20. Podstawczaki (Basidiomycetes), gołąbkowce (Russulales), gołąbkowate (Russulaceae). Warszawa=Kraków: PWN, 1991. ISBN 83-01-09137-1.
  3. 3,0 3,1 3,2 Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 Ewald Gerhardt: Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik. s. 446. ISBN 83-7404-513-2.
  5. Buyck B, Mitchell D, Parrent J (Jul-Aug 2006). "Russula parvovirescens sp nov., a common but ignored species in the eastern United States". Mycologia 98 (4): 612–15. doi:10.3852/mycologia.98.4.612. ISSN 0027-5514. PMID 17139854
  6. 6,0 6,1 6,2 Till R. Lohmeyer, Ute Kũnkele: Grzyby. Rozpoznawanie i zbieranie. Warszawa: 2006. ISBN 978-1-40547-937-0.
  7. Albert Pilát, Otto Ušák: Mały atlas grzybów. Warszawa: PWRiL, 1977.
  8. Andreas Gminder: Atlas grzybów. Jak bezbłędnie oznaczać 340 gatunków grzybów Europy Środkowej. 2008. ISBN 978-83-258-0588-3.