Gołoliczka krótkodzioba

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Gołoliczka krótkodzioba
Neodrepanis hypoxantha[1]
Salomonsen, 1933
Gołoliczka krótkodzioba
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd neognatyczne
Rząd wróblowe
Podrząd pierwowróblowce
Rodzina szerokodzioby
Podrodzina brodawniki
Rodzaj Neodrepanis
Gatunek gołoliczka krótkodzioba
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 VU pl.svg
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Gołoliczka krótkodzoba (Neodrepanis hypoxantha) – gatunek małego ptaka z rodziny brodawnikowatych. Występuje we wschodniej części Madagaskaru. Narażony na wyginięcie.

Znaczenie nazwy naukowej[edytuj | edytuj kod]

Nazwa rodzajowa neodrepanis pochodzi od greckiego słowa neos (nowy) i od nazwy rodzaju Drepanis, zaś nazwa gatunkowa hypoxantha pochodzi od greckich słów hupo (poniżej) i xanthos (żółty) i odnosi się do barwy spodniej części ciała[3].

Zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Zasiedla wschodnią część Madagaskaru na wysokości powyżej 1200 m n.p.m. Całkowity zasięg występowania szacowany jest na 5 500 km2. Środowisko życia stanowią mszyste i wilgotne górskie lasy wiecznie zielone[4].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała wynosi gołoliczki krótkodziobej 9-10 cm[4]. Poniższe wymiary dotyczą holotypu, który znajduje się w Australian Museum. Skrzydło mierzy 48 mm, ogon 21, natomiast skok 14,5 mm. Dziób ma długość 17,4 mm od nasady, jednakże koniec dzioba tego okazu jest nadłamany. Dziesiąta lotka I-rzędowa długości 7 mm, obecna emarginacja; takowa występuje tylko u samca i w locie wydaje furkoczący odgłos. W roku 1933 Finn Salomonsen na podstawie tegoż okazu wyodrębnił ten gatunek z gołoliczki długodziobej (Neodrepanis coruscans)[5]. Masa ciała zarówno samca, jak i samicy wynosi do 8 g[6].

Występuje wyraźny dymorfizm płciowy. U samca dookoła oczu naga, opalizująca skóra; tuż za oczami jest zielona, zaś u góry i u dołu turkusowa do granatowej. Zagięty w dół dziób u nasady zielono opalizuje, zaś na górnej szczęce, na górze tuż u nasady turkusowa plama. Górna szczęka ciemnoszara, dolna zaś żółto-szara. Wierzch głowy, grzbiet i pokrywy skrzydłowe czarne, opalizujące granatowo. Broda, gardło, spód oraz boki ciała i pokrywy podogonowe żółte, niepołyskliwe. Lotki, skrzydełko i pokrywy I rzędu czarne. Nogi i stopy szarobrązowe, podeszwy stóp jaśniejsze, żółtawe. Samica ubarwiona znacznie skromniej. Dziób czarny, u nasady dolnej szczęki jaśniejszy. Spód ciała w kolorze przygaszonej szarawej żółci. Przez oko przechodzi jasnoszary pasek, brew szarożółta, jasna. Wierzch ciała szarozielonkawy.

Behawior[edytuj | edytuj kod]

Ruchliwy. Żywi się nektarem, a także stawonogami[4].

Lęgi[edytuj | edytuj kod]

Przypuszczalnie termin lęgów przypada na listopad i grudzień. Osobnik z plamą lęgową złapany został 22 listopada, natomiast 1 grudnia złapano osobnika u którego jedynie 15% czaszki było skostniałe. Jedno gniazdo odnaleziono 2 listopada[6]. Kształt gruszkowaty, budulec stanowią poprzeplatane patyki i roślinność; buduje jedynie samica[7]. Znalezione gniazdo zawierało dwa jaja i zawieszone było na bocznej gałęzi 2,5 metrowego drzewa. Przy lęgach obserwowano jedynie samice, jednak samiec również broni terytorium. 4 grudnia odnaleziono gniazdo z jajami, w którym były 2 zarodki. 19 listopada obserwowano młodego samca, który zalecał się do samicy poprzez stroszenie piór oraz pochylanie dzioba, głowy i ogona[6].

Status, zagrożenia[edytuj | edytuj kod]

Obecnie według IUCN gatunek klasyfikowany jako narażony (VU, Vulnerable), do 2000 roku uznawany za zagrożony wyginięciem (EN, Endangered). Populacja trudna do oszacowania, przypuszczalnie mieści się w granicach 10 000-20 000 osobników. Zagrożenie dla tego gatunku stanowią głównie wyrąb lasów i pożary. Zasięg występowania gołoliczki krótkodziobej pokrywa się z kilkoma narodowymi, Park Narodowy Andasibe-Mandtadia, Zahamena, Marojejy, Ranoma oraz z masywem Andringitra, który w całości objęty jest ochroną w w/w sposób.

Przypisy

  1. Neodrepanis hypoxantha w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. Neodrepanis hypoxantha. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
  3. James A. Jobling: Helm Dictionary of Scientific Bird Names. Christopher Helm Publishers Ltd, 2009, s. 300. ISBN 1408125013.
  4. 4,0 4,1 4,2 Yellow-bellied Asity Neodrepanis hypoxantha. BirdLife International. [dostęp 9 sierpnia 2013].
  5. N.W. Longmore. A Sydney specimen of Neodrepanis hypoxantha. „Bulletin of British Ornithologists' Club”. 105 (3), s. 85-86, 1985. 
  6. 6,0 6,1 6,2 Steven M. Goodman: The birds of southeastern Madagascar. Chicago: Field Museum of Natural History, 1997, s. 61-62.
  7. Richard O. Prum. Phylogeny, biogeography, and evolution of the broadbills (Eurylaimidae) and asities (Philepittidae) based on morphology. „The Auk”. 115 (2), 1993. 

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]