Golec zwyczajny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Golec zwyczajny
Salvelinus alpinus[1]
(Linnaeus, 1758)
Golec zwyczajny
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada promieniopłetwe
Rząd łososiokształtne
Rodzina łososiowate
Rodzaj Salvelinus
Gatunek golec zwyczajny
Synonimy
  • Salmo alipes Richardson, 1835
  • Salmo alpinostagnalis Smitt, 1886
  • Salmo alpinus Linnaeus, 1758
  • Salmo alpinus nivalis Faber, 1829
  • Salmo arcturus Günther, 1877
  • Salmo ascanii Valenciennes, 1848
  • Salmo carbonarius Strøm, 1784
  • Salmo erythrinus Georgi, 1775
  • Salmo hearnii Richardson, 1823
  • Salmo hoodii Richardson, 1835
  • Salmo hybridus Smitt, 1886
  • Salmo kundscha Pallas, 1776
  • Salmo laevis Walbaum, 1792
  • Salmo levis Mohr, 1786
  • Salmo marstoni Garman, 1893
  • Salmo naresii Günther, 1877
  • Salmo nitidus Richardson, 1835
  • Salmo nivalis Faber, 1829
  • Salmo oquassa Girard, 1854
  • Salmo palja Walbaum, 1792
  • Salmo punctatus Cuvier, 1829
  • Salmo rivalis Fabricius, 1780
  • Salmo rossii Richardson, 1835
  • Salmo rutilus Nilsson, 1832
  • Salmo salvelinostagnalis Smitt, 1886
  • Salmo stagnalis Fabricius, 1780
  • Salmo trutta laevis Walbaum, 1792
  • Salmo ventricosus Nilsson, 1832
  • Salvelinus alpinus alpinus (Linnaeus, 1758)
  • Salvelinus alpinus orientalis Kirillov, 1972
  • Salvelinus aureolus Bean, 1887
  • Salvelinus lepechini melanostomus Berg, 1932
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Golec zwyczajny[3], golec[4], pstrąg alpejski[5] (Salvelinus alpinus) – gatunek ryby z rodziny łososiowatych (Salmonidae).

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Anadromiczna ryba wędrowna. Występuje w arktycznych morzach Europy, Azji i Ameryki Płn. Różne osiadłe formy występują w jeziorach w Skandynawii, Wyspach Brytyjskich, Alpach, jeziora Ładoga i Onega, na Spitsbergenie, Islandii, w Quebecu w Kanadzie, stanach Maine i New Hampshire w USA oraz wielu innych miejscach. Tworzy liczne podgatunki, m.in. występująca w jeziorach przedalpejskich i alpejskich palia alpejska (S. a. salvelinus) i dawatczan[3] (S. a. erythrinus) ze zlewiska Bajkału. Zazwyczaj przebywa na głębokości 30–70 m.

Sprowadzony do hodowli w Polsce po raz pierwszy prawdopodobnie w 1603, ponownie w 1840, ale bez powodzenia[6]. Po 2000 roku w Polsce podjęto hodowlę tego gatunku[7].

Opis[edytuj | edytuj kod]

Zwykle osiąga długość 50–60 cm i 1,5–2 kg masy ciała. Maksymalnie dorasta do 107 cm i 15 kg. Łuski są bardzo drobne. Młode osobniki mają 13–15 poprzecznych prążków na bokach. Starsze mają jasnoniebieski grzbiet i szaroniebieskie lub zielonkawe boki usiane licznymi czerwonawymi lub pomarańczowymi plamkami, brzuch jasnoczerwony, spód głowy żółty. Przednie krawędzie płetw piersiowych, brzusznych i odbytowej są mlecznobiałe. Poza okresem godowym boki bledną a brzuch staje się srebrzysty. Z pstrągiem daje bezpłodną hybrydę.

Odżywianie[edytuj | edytuj kod]

W wodach słodkich zjada głównie bezkręgowce. W morzu żywi się główne rybami.

Rozród[edytuj | edytuj kod]

Dojrzewa płciowo w wieku 6–7 lat. Tarło odbywa się jesienią. Młode osobniki spędzają w rzekach 3 lub 4 lata. Spływ smoltów do morza odbywa się zimą, pod lodem. Często kończy się on w czerwcu.

Znaczenie gospodarcze[edytuj | edytuj kod]

Szczególnie duże znaczenie posiada w regionach arktycznych. Chętnie łowiona przez wędkarzy na spinning i muchę.

Przypisy

  1. Salvelinus alpinus w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. Salvelinus alpinus. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
  3. 3,0 3,1 G. Nikolski: Ichtiologia szczegółowa. Tłum. Franciszek Staff. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1970.
  4. Krystyna Kowalska, Jan Maciej Rembiszewski, Halina Rolik Mały słownik zoologiczny, Ryby, Wiedza Powszechna, Warszawa 1973
  5. Wykaz oznaczeń handlowych gatunków ryb oraz wodnych bezkręgowców wprowadzanych do obrotu na rynek polski (pol.). Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, 2012. [dostęp 4 listopada 2012]. (pdf)
  6. A. Witkowski, J. Grabowska. The non-indigenous freshwater fishes of Poland: Threats for native ichthyofauna and consequence for fishery: A review. „Acta Ichthyologica et Piscatoria”. 42 (2), s. 77–87, 2012. doi:10.3750/AIP2011.42.2.01 (ang.). 
  7. Jerzy Antychowicz, Witold Mazur. Najgroźniejsze choroby ryb łososiowatych w Polsce. „Magazyn Weterynaryjny”. 17 (5), s. 520–524, 2008 (pol.).  (pdf)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Mały słownik zoologiczny: ryby. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1976.
  • Josef Reichholf, Gunter Steinbach, Claus Militz: Wielka encyklopedia ryb: słodkowodne i morskie ryby Europy. Wiśniewolski Wiesław (tłum.). Warszawa: Muza, 1994. ISBN 83-7079-317-7.
  • Fritz Terofal, Claus Militz: Ryby słodkowodne. Leksykon przyrodniczy. Henryk Garbarczyk, Eligiusz Nowakowski i Jacek Wagner. Warszawa: Świat Książki, 1997. ISBN 83-7129-441-7.
  • Salvelinus alpinus. (ang.) w: Froese, R. & D. Pauly. FishBase. World Wide Web electronic publication. www.fishbase.org [dostęp 21 września 2009]