Goleszów
| Goleszów | |||
|
|||
 Centrum miejscowości |
|||
| Państwo |  Polska |
||
| Województwo | śląskie | ||
| Powiat | cieszyński | ||
| Gmina | Goleszów | ||
| Sołectwo | Goleszów Dolny Goleszów Górny Goleszów Równia |
||
| Wysokość | 320-450[1] m n.p.m. | ||
| Liczba ludności (2008) | 4045 | ||
| Strefa numeracyjna | (+48) 33 | ||
| Kod pocztowy | 43-440 | ||
| Tablice rejestracyjne | SCI | ||
| SIMC | 0052327 | ||
Położenie wsi |
|||
|
Położenie na mapie Polski
  Goleszów
|
|||
| Na mapach: | |||
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|||
| Strona internetowa miejscowości | |||
Goleszów (cz. Holešov ve Slezsku, niem. Golleschau) − wieś gminna położona w województwie śląskim, w powiecie cieszyńskim, siedziba gminy Goleszów. Powierzchnia miejscowości wynosi 1211 ha[2], a liczba ludności 4045, co daje gęstość zaludnienia równą 334 os./km².
Spis treści |
[edytuj] Podział administracyjny
Miejscowość składa się z 3 sołectw[3]:
- Goleszów Dolny (identyfikator SIMC: 0052333), 1520 mieszkańców (31 grudnia 2004)[1]
- Goleszów Górny (0052340), 1637 mieszkańców (31 grudnia 2004)[1]
- Goleszów Równia (0052385) – położony we wschodniej części miejscowości, na granicy z Ustroniem; 886 mieszkańców (31 grudnia 2004)[1]
Ponadto Krajowy Rejestr Urzędowy Podziału Terytorialnego Kraju odnotowuje inne części miejscowości takie jak: Goruszka (0052356), Kamieniec (0052362), Łopaty (0052379), Szeroka (0052391), Wapienna (0052400), Żydów (0052416);
[edytuj] Historia
Pierwsze wzmianki pochodzą z roku 1223, a w 1293 r. zbudowano tu pierwszy kościół z kamienia o drewnianej dzwonnicy.
Około 1580 roku wieś zamieszkiwało 39 osiadłych rolników, poddanych księcia cieszyńskiego. W 1632 Piotr Górecki sprzedał Goleszów swojemu synowi Wacławowi, a ten w 1646 swojemu bratu, Erazmowi[4].
W 1880 roku w Goleszowie było 1169 mieszkańców i 148 domów. Znaczny rozwój miejscowości miał związek z budową linii kolejowych Bielsko−Cieszyn oraz Goleszów−Ustroń oddanych w roku 1888, dzięki czemu Goleszów stał się ważnym węzłem kolejowym. W latach 1898−1989 działała tu cementownia. Do momentu jej upadku zatrudniona w niej była większa część mieszkańców miejscowości, którzy inaczej niż w okolicznych wsiach żyli z pracy pozarolniczej. Zatrudniały ich głównie dwie firmy funkcjonujące na jej terenie − Cementownia "Goleszów" oraz powstała w 1970 roku Fabryka Urządzeń Elektrycznych "Celma", która specjalizowała się w produkcji elektronarzędzi.
Według austriackiego spisu ludności z 1900 w 224 budynkach w Goleszowie na obszarze 1209 hektarów mieszkało 2097 osób, co dawało gęstość zaludnienia równą 173,4 os./km². Z tego 774 (36,9%) mieszkańców było katolikami, 1271 (60,6%) ewangelikami, 51 (2,4%) wyznawcami judaizmu a 1 innej religii lub wyznania, 1803 (86%) było polsko-, 123 (5,9%) niemiecko-, 33 (1,6%) czeskojęzycznymi a 10 (0,5%) posługiwało się innym językiem[5]. Do 1910 roku liczba budynków wzrosła do 271 a mieszkańców do 2434, z czego 2389 zameldowanych było na stałe, 750 (30,8%) było katolikami, 1622 (66,6%) ewangelikami, 53 (2,2%) żydami, 9 (0,4%) innej religii, 2180 (89,6%) polsko-, 159 (6,5%) niemiecko-, 54 (2,2%) czeskojęzycznymi, a 5 posługiwało się innym językiem[6].
W okresie II wojny światowej (od lipca 1942 do stycznia 1945 roku) filia obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau.
W latach 1975-1998 miejscowość położona była w województwie bielskim.
[edytuj] Komunikacja
Przez Goleszów kursują autobusy firmy PKS w Cieszynie Sp. z o.o. w kierunku Cieszyna, Ustronia, Wisły, Jaworzynki i Koniakowa oraz autobusy prywatnego przewoźnika WISPOL kursujące do Cieszyna, Wisły Malinki i Koniakowa. Do Goleszowa dojeżdżają autobusy firmy TRANSKOM Skoczów Sp. z o.o., które swoje kursy kończą na przystanku "Goleszów Centrum".
Przez miasto przebiega linia kolejowa 191 Goleszów−Wisła Głębce. W mieście są znajduje się stacja Goleszów i przystanek Goleszów Górny.
[edytuj] Religia
Na terenie Goleszowa działalność duszpasterską prowadzą następujące kościoły:
- Kościół Ewangelicko-Augsburski (parafia Ewangelicko-Augsburska)
- Kościół Rzymskokatolicki (parafia Świętego Michała Archanioła będąca siedzibą dziekana dekanatu Goleszów)
[edytuj] Sport
Na terenie Goleszowa znajduje się także niewielki kompleks skoczni narciarskich należących do klubu Olimpia Goleszów.
W Goleszowie urodził się Apoloniusz Tajner, narciarz klasyczny, trener, prezes Polskiego Związku Narciarskiego.
[edytuj] Galeria
-
Kościół św. Michała Archanioła
-
Kościół ewangelicki w Goleszowie
-
Urząd gminy
-
Gminny Ośrodek Kultury
-
Przedszkole Publiczne
-
Szkoła Podstawowa i Gimnazjum
-
Gminne Centrum Informacji, dawna dyrekcja cementownii
-
Ruiny cementowni
-
OSP Goleszów
-
Jezioro Ton
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Gmina Goleszów: Plan Rozwoju Miejscowości Goleszów na lata 2005 - 2006. 2005, 2005. [dostęp 2011-03-31].
- ↑ Gmina Goleszów: Plan Rozwoju Lokalnego Gminy Goleszów na lata 2007-2013. W: www.goleszow.bip.net.pl [on-line]. 2007-03-21, 2007. [dostęp 2010-12-07].
- ↑ Gmina Goleszów: Statut Gminy Goleszów. W: www.goleszow.bip.net.pl [on-line]. 2010-11-24, 2010. [dostęp 2010-12-07].
- ↑ K. Szelong, Podróże edukacyjne szlachty cieszyńskiej (do końca XVII w.). Motywy, kierunki, konsekwencje, w: Książka – biblioteka – szkoła w kulturze Śląska Cieszyńskiego. Materiały z konferencji naukowej Cieszyn 4-5 listopada 1999 pod red. J. Spyry, Cieszyn 2001, s. 76.
- ↑ Gemeindelexikon der im Reichsrate vertretenen Königreiche und Länder, bearbeitet auf Grund der Ergebnisse der Volkszählung vom 31. Dezember 1900, XI. Schlesien. Wien: 1906. (niem.)
- ↑ Ludwig Patryn (ed): Die Ergebnisse der Volkszählung vom 31. Dezember 1910 in Schlesien. Troppau: 1912. (niem.)
[edytuj] Bibliografia
- Jan Wantuła: Karty z dziejów ludu Śląska Cieszyńskiego. Warszawa: 1954, s. 144-152.
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Opis Goleszowa
- Historia Żydów w Goleszowie na portalu Wirtualny Sztetl
- Mapy: Emapi • Google Maps • Targeo • Zumi
- Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi
|
|||||||||||
