Gomfrena kulista

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Gomfrena kulista
Starr 020304-9001 Gomphrena globosa.jpg
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Rząd goździkowce
Rodzina szarłatowate
Rodzaj gomfrena
Gatunek gomfrena kulista
Nazwa systematyczna
Gomphrena globosa L.
Sp. Pl. 224 1753. 1753[2]
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons

Gomfrena kulista[3], wiecznik kulisty (Gomphrena globosa L.) – gatunek rośliny należący do rodziny szarłatowatych. Pochodzi z suchych obszarów w strefie międzyzwrotnikowej Ameryki. W uprawie ogrodowej w całej strefie tropikalnej. W wielu miejscach występuje także jako gatunek zdziczały, np. w tropikalnej Azji[4].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Roślina zielna osiągająca 15-60 cm wysokości. Łodyga sztywna, wzniesiona i rozgałęziona, cała krótko i szorstko owłosiona[4], niekiedy czerwono nabiegła[3].
Liście
Ulistnienie nakrzyżległe. Liście na ogonkach długości 1–1,5 cm pokrytych długimi, szarymi włoskami. Blaszka liściowa do 13 cm długości, jajowata do podługowatej, tępo zakończona lub zaostrzona, w nasadzie stopniowo zwężająca się. Okryta włoskami białymi[3][4].
Kwiaty
Zebrane w szczytowe, kuliste główki do 2,5 cm średnicy, różowe lub czerwone, wyjątkowo białe. Podsadki dwie, naprzeciwległe, o długości do 1,5 cm, czerwone z wierzchołkiem ząbkowanym, szaro owłosione. Przysadki purpurowe, trójkątnie jajowate o długości nieco ponad 1 cm. Okwiat 5-krotny, do 6 mm, żółtawy, od zewnątrz gęsto, biało owłosiony. Pręciki połączone w rurkę, wewnątrz której znajduje się krótszy od pręcików słupek, rozwidlony na szczycie i zakończony dwoma znamionami[3][4].
Owoc
Okrągława i czerwonawa niełupka o średnicy 1,5-2,5 mm, zawierająca nerkowate nasiona[3][4].

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Roślina jednoroczna. Zakwita w kilka tygodni po zasianiu. Występuje w miejscach ruderalnych oraz jako chwast na polach, w ogrodach i ugorach. Wymaga gleb suchych i żyznych.

Kwiaty i liście

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

  • Uprawiana jako roślina ozdobna w ogrodach tropikalnych, w klimacie umiarkowanym jako letnia roślina rabatowa. Uzyskano wiele kultywarów o kwiatach barwy białej, pomarańczowej i fioletowej.
  • Jako że kwiatostany zachowują kształt i barwę nawet po wysuszeniu, cieszą się popularnością w bukieciarstwie, w Polinezji używane są do sporządzania tradycyjnych girland lei, a w Nepalu do girland.

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Caryophyllales (ang.). Angiosperm Phylogeny Website, 2001–. [dostęp 2013-04-03].
  2. Gomphrena globosa. W: The Plant List [on-line]. [dostęp 2013-03-01].
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Jens G. Rohwer: Atlas roślin tropikalnych. Wyd. 1. Warszawa: Horyzont, 2002, s. 212. ISBN 83-7311-378-9.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Gomphrena globosa (ang.). W: Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2013-04-04].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Rohwer, Jens: Atlas roślin tropikalnych, Horyzont, Warszawa 2002, ISBN 83-7311-378-9