Goryczka przezroczysta

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Goryczka przezroczysta
Gentiana frigida a2.jpg
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad astrowe
Rząd goryczkowce
Rodzina goryczkowate
Rodzaj goryczka
Gatunek goryczka przezroczysta
Nazwa systematyczna
Gentiana frigida Haenke
Ajcq. Coll. 2:13. 1788
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons

Goryczka przezroczysta (Gentiana frigida Haenke) – gatunek rośliny należący do rodziny goryczkowatych. Występuje w Karpatach, wschodnich Alpach oraz w górach Bułgarii. W Polsce występuje jedynie w Tatrach. Na Słowacji spotykana jest na obszarze Niżnych Tatr. Roślina rzadka. Łacińska nazwa gatunkowa „frigida” oznaczająca zimny wskazuje na występowanie rośliny w bardzo surowym, zimnym klimacie wysokogórskim.

Gentiana frigida a3.jpg

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Łodyga
Bardzo krótka, wzniesiona i nierozgałęziona, naga. Ma skrócone międzywęźla. Jej wysokość wraz z kwiatem wynosi 5–15 cm. Pod ziemią posiada krótkie kłącze.
Liście
Równowąskie o długości 2–6 cm, przeważnie 1-nerwowe, wyjątkowo tylko 3-nerwowe. Przyziemne liście tworzące różyczkę mają krótkie ogonki, wyrastające naprzeciwlegle liście łodygowe mają nasady zrośnięte parami w rurkę otaczającą łodygę.
Kwiaty
Wyrastają po 2–3 na szczycie krótkiej łodygi. Są duże w stosunku do niewielkiej roślinki, mają długość 3–4 cm, rurkowatodzwonkowy kielich o lancetowatych, tępych działkach. Korona złożona z 5 białożółtych płatków z brudnoniebieskimi plamkami, o trójkątnych, nierozchylonych łatkach, pomiędzy którymi występują błoniaste fałdy.
Owoc
Eliptyczna torebka na długim trzonku zawierająca liczne, elipsowate nasiona o błoniastych listewkach.

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Bylina, hemikryptofit. Kwitnie od lipca do sierpnia. Siedlisko: wysokogórskie hale, murawy i skały. Typowa roślina wysokogórska (orofit), w Tatrach występuje głównie w najwyższym piętrze turniowym, rzadko w piętrze halnym. Rośnie na podłożu bezwapiennym (na granicie). Gatunek charakterystyczny dla klasy (Cl.) Juncetea trifidi, Ass. Oreochloetum distichae[2].

Zagrożenia i ochrona[edytuj | edytuj kod]

Gentiana frigida-flowers.jpg

W Polsce roślina objęta ścisłą ochroną gatunkową. Liczba jej stanowisk w Polsce nie przekracza 50, wszystkie znajdują się na obszarze Tatrzańskiego Parku Narodowego. Generalnie nie jest zagrożona, jedynie niektóre jej stanowiska występujące przy szlakach turystycznych narażone są na zniszczenie przez zadeptywanie (np. na Kasprowym Wierchu).

Information icon.svg Zobacz też: Rośliny tatrzańskie.

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-05-27].
  2. Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa: Kwiaty Tatr. Przewodnik kieszonkowy. Warszawa: MULTICO Oficyna Wyd., 2003. ISBN 83-7073-385-9.
  2. Władysław Szafer, Stanisław Kulczyński: Rośliny polskie. Warszawa: PWN, 1953.
  3. Halina Piękoś-Mirkowa, Zbigniew Mirek: Rośliny chronione. Warszawa: Multico Oficyna Wyd., 2006. ISBN 978-83-7073-444-2.