Goryczuszka orzęsiona

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Goryczuszka orzęsiona
Gentianopsis ciliata.jpg
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad astrowe
Rząd goryczkowce
Rodzina goryczkowate
Rodzaj goryczuszka
Gatunek goryczuszka orzęsiona
Nazwa systematyczna
Gentianella ciliata (L.) Borkh
Arch. Bot. [Leipzig] 1(1): 29. 1796
Synonimy

Gentiana ciliata L.

"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Gentianella ciliata a5.jpg

Goryczuszka orzęsiona (goryczka orzęsiona) Gentianella ciliata (L.) Borkh) – gatunek rośliny należący do rodziny goryczkowatych. Występuje w południowej i środkowej Europie. Pospolita jest w Sudetach i Karpatach, rzadziej występuje także na pogórzu i przyległych obszarach. Północna granica jej zasięgu przebiega przez Wrocław-Kielce-Zamość[2]. Status gatunku w florze Polski: gatunek rodzimy.

Morfologia

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Łodyga
Cienka, wzniesiona, lub dźwigająca się. Dorasta do 7-30 cm. Zazwyczaj jest pojedyncza, wyjątkowo tylko rozgałęzia się. Roslina posiada kłącze z cienkimi, nitkowatymi rozłogami.
Liście
Lancetowate, ustawione parami, gładkie i ostro zakończone. Są całobrzegie i nieco lśniące.
Kwiaty
Kolor kwiatów może być różny (od niebieskich do białych), zależnie od środowiska. Kwiat lub kilka kwiatów na szczycie łodygi, płatki korony charakterystycznie postrzępione na brzegu (przypominają rzęski) i stąd pochodzi gatunkowa nazwa rośliny. Kielich o dzwonkowatorurkowatym kształcie, znacznie dłuższy od wolnej części płatków, złożony z czterech zrosłych działek zakończonych ostrymi ząbkami. Słupek pojedynczy z okrągławym znamieniem, otoczony przez 4 pręciki o czerwonych pylnikach. Roślina miododajna, podłużne miodniki występują głęboko wewnątrz korony, u jej nasady.
Owoc
Torebka na długiej szypułce, po dojrzeniu pękająca na dwie części.

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Roślina dwuletnia lub bylina, hemikryptofit, heliofit. Kwitnie od lipca do września, zapylana jest przez motyle i błonkówki. Kwiaty zamykają się na noc, oraz w czasie deszczu i dużego spadku temperatury. Występuje na suchych murawach, na brzegu lasów i zarośli, na łąkach, głównie na podłożu wapiennym. Najwyższe jej stanowisko w Tatrach znajduje się na Kopie Magury), głównie jednak rośnie w reglu dolnym i górnym. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla Cl. Festuco-Brometea[3].

Genetyka
Liczba chromosomów 2n=44[4].

Zagrożenia i ochrona[edytuj | edytuj kod]

W Polsce jest gatunkiem częściowo chronionym, na Słowacji - chronionym ściśle. Zagrożeniem jest zrywaniem kwiatów do celów dekoracyjnych oraz niszczeniem niektórych jej siedlisk poprzez zaorywanie, wypas, gospodarkę łąkową oraz przez naturalną sukcesję ekologiczna doprowadzającą do zarastania muraw lasem[2].

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2011-11-30].
  2. 2,0 2,1 Halina Piękoś-Mirkowa, Zbigniew Mirek: Rośliny chronione. Warszawa: Multico Oficyna Wyd., 2006. ISBN 978-83-7073-444-2.
  3. Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
  4. Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa: Kwiaty Tatr. Przewodnik kieszonkowy. Warszawa: MULTICO Oficyna Wyd., 2003. ISBN 83-7073-385-9.
  2. Zofia Radwańska-Paryska: Rośliny tatrzańskie (Atlasy botaniczne). Irena Zaborowska (ilustr.). Warszawa: WSiP, 1988. ISBN 83-09-00256-4.
  3. Władysław Szafer, Stanisław Kulczyński: Rośliny polskie. Warszawa: PWN, 1953.