Gospodarka Iranu
| Gospodarka Iranu | ||
|---|---|---|
 |
||
| Central Bank of Iran w Teheranie | ||
| Informacje ogólne | ||
| Waluta | rial irański | |
| Bank centralny | Central Bank of Iran | |
| Rok podatkowy | ||
| Organizacje handlowe | ||
| Podstawowe dane statystyczne | ||
| PKB (nominalny) | ||
| PKB (ważony PSN) | ||
| PKB (PSN) per capita | 10 900 USD[1] | |
| Wzrost PKB | ||
| Struktura PKB | ||
| Inflacja | 13,5% (2009) | |
| Wymiana handlowa | ||
| Eksport | ||
| Import | ||
| Zatrudnienie | ||
| Ludność czynna zawodowo | ||
| Struktura zatrudnienia | ||
| Przeciętne wynagrodzenie | ||
| Płaca minimalna | ||
| Stopa bezrobocia | 15% | |
| Wskaźniki jakości życia | ||
| Ludność poniżej progu ubóstwa | ||
| Współczynnik Giniego | ||
| Wskaźnik rozwoju społecznego | ||
| Finanse publiczne | ||
| Dług publiczny | ||
| Deficyt budżetowy | {{{deficyt}}} | |
| Przychody budżetowe | ||
| Wydatki budżetowe | ||
| Pomoc gospodarcza | ||
| Wszystkie wartości w dolarach amerykańskich, chyba że podano inaczej. | ||
Irańska gospodarka jest jedną z najdynamiczniej rozwijających się na Bliskim Wschodzie. Iran jest również jednym z niewielu krajów muzułmańskich, który rozwija także inne sektory gospodarki, niezwiązane z ropą naftową. Jednak wyż demograficzny – ogromna liczba młodych ludzi sprawia, że wykorzystanie relatywnie dobrego stanu gospodarki jest utrudnione. W ten sposób mimo 7% wzrostu PKB bezrobocie przekracza 15%, wysoka jest również inflacja – ok. 12-18%, co i tak jest ogromnym postępem w porównaniu z sytuacją sprzed 10 lat. Raport UNICEF (zob. link) wskazuje, że w Iranie wciąż są ogromne rozwarstwienia w dochodach ludności – chociaż średni dochód na mieszkańca wynosi ok. 8000 $ rocznie, wielu Irańczyków żyje na granicy minimum socjalnego, a wielu w nędzy. Jednak ten sam raport zauważa, że sytuacja się poprawia, a rząd stara się realizować wytyczne organizacji międzynarodowych. Zdecydowanie poprawia się dostęp do opieki medycznej oraz edukacji.
Iran jest eksporterem przede wszystkim ropy naftowej i gazu ziemnego. Ważną gałęzią gospodarki jest też rolnictwo i eksport orzeszków pistacjowych (1 miejsce na świecie w 2005) oraz daktyli (3. miejsce na świecie w 2005)[2][3]. Uznanym w świecie towarem pochodzącym z Iranu są ręcznie tkane dywany perskie. Przedmiotem eksportu są również produkty przemysłu chemicznego i tworzywa sztuczne.
Import obejmuje maszyny, elektronikę, sprzęt AGD. W ostatnim czasie rozwija się budząca kontrowersje na Zachodzie energetyka jądrowa. Hamującym gospodarkę czynnikiem jest embargo, szczególnie na produkty przemysłu lotniczego, które bardzo negatywnie wpływa na wielkość i bezpieczeństwo transportu powietrznego[4].
W wielkim przemyśle dominuje sektor państwowy, natomiast w sektorze małych i średnich przedsiębiorstw własność prywatna i spółdzielcza. Bardzo ważną rolę gospodarczą odgrywa bazar, czyli mali i średni kupcy, stanowiący wpływowe lobby polityczne[5].
Najważniejszymi gałęziami irańskiego przemysłu oprócz wydobycia ropy i gazu, rafinerii naftowych jest przemysł tekstylny, chemiczny oraz produkcja samochodów. Rocznie produkuje się ponad milion pojazdów. Większość pochodzi z firmy Iran Khodro, która oprócz małych, ale wytrzymałych Peugeotów 205 i 405 produkuje również licencyjne Mercedesy[6]. Istnieje również tradycyjne rzemiosło jak tkactwo dywanów czy garncarstwo.
Przypisy
- ↑ Ogólna charakterystyka sytuacji gospodarczej
- ↑ FAO: Major food and agricultural commodities and producers: Pistachios.
- ↑ FAO: Major food and agricultural commodities and producers: Dates.
- ↑ Ali Akbar Dareini: Iran interested in Boeing jets.
- ↑ Tehran bazaar ends VAT strike. Payvand News
- ↑ Iran ratuje swój największy koncern motoryzacyjny
