Gospodarka Słowacji

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Gospodarka Słowacji
Centrum biznesowe Bratysławy
Centrum biznesowe Bratysławy
Informacje ogólne
Waluta euro
Bank centralny Narodowy Bank Słowacki
Rok podatkowy rok kalendarzowy
Organizacje gospodarcze UE, OECD, WTO
Dane statystyczne
PKB (nominalny) 97,2 mld $ (2011)
PKB (ważony PSN) 126,9 mld $ (2011)
PKB per capita 23 400 $ (2011)
Wzrost PKB 3,3% (2011)
Struktura PKB rolnictwo 2,6%,
przemysł 33,4%,
usługi 64%
Inflacja 4% (2011)
Wymiana handlowa
Eksport 86,62 mld $ (2011)
Główni partnerzy Niemcy 21,4%, Czechy 12,6%, Francja 6,7%, Włochy 6,4%, Polska 6,2%, Węgry 6%, Austria 5,8%, Wielka Brytania 4,8% (2007)
Import 85,46 mld $ (2011)
Główni partnerzy Niemcy 22,1%, Czechy 17,3%, Rosja 9,2%, Węgry 6,7%, Austria 5,1%, Polska 4,9%, Korea Południowa 4,7% (2007)
Zatrudnienie
Siła robocza 62,3%[1]
Struktura zatrudnienia rolnictwo 4%,
przemysł 39%,
usługi 56,9%
Płaca minimalna 327 € (2012)[2]
Stopa bezrobocia 12,6% (2011)
Wskaźniki jakości życia
Ludność poniżej progu ubóstwa 21% (2002)
Współczynnik Giniego 26,00 (2005)
Wskaźnik rozwoju społecznego 0,872[3]
Finanse publiczne
Dług publiczny 44,5% PKB/dług zewnętrzny 75,9 mld $ (2011)
Deficyt budżetowy 4,9% PKB (2011)
Przychody budżetowe 34,76 mld $ (2011)
Wydatki budżetowe 39,54 mld $ (2011)
Główne źródło
Portal Portal Ekonomia

Słowacja to wolnorynkowa, niewielka, lecz dynamiczna i jedna z najszybciej rozwijających się gospodarek w Europie. Po Czechach i Słowenii jest trzecim najbardziej rozwiniętym gospodarczo krajem byłego obozu socjalistycznego. Występują wyraźne różnice w rozwoju gospodarczym między wschodnią, biedniejszą częścią kraju, a zachodnią- bogatszą.

W wyniku udanych reform gospodarczych Słowacja została przyjęta do UE w 2004. W styczniu 2009 korona słowacka została zastąpiona przez euro.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Po zakończeniu II wojny światowej Czechosłowacja znalazła się w strefie wpływów ZSRR. Obowiązującym systemem gospodarczym stał się realny socjalizm. Na terenie Słowacji zaczęto rozwijać na szeroką skalę hutnictwo oraz przemysł zbrojeniowy. Rozwój przemysłu ciężkiego był ekonomicznie nieuzasadniony, ze względu na brak surowców naturalnych. Rozpad Czechosłowacji w 1993 Słowacja odczuła gorzej niż Czechy, a sama transformacja w gospodarkę wolnorynkową trwała dłużej, niż w pozostałych krajach dawnego RWPG. W latach 90. Słowacja uchodziła za kraj skorumpowany, a premier Vladimír Mečiar miał negatywną opinię w mediach europejskich, co nie sprzyjało inwestycjom zagranicznym oraz integracji z Zachodem.

W 1998 premierem został Mikuláš Dzurinda. Za jego rządów podjęto kroki do przystąpienia do Unii Europejskiej oraz NATO.

W 2001 bezrobocie wyniosło rekordowe 19,2%[4]. Spowodowane było podobnie jak w Polsce ograniczaniem przerostu zatrudnienia oraz upadkiem nierentownych zakładów pracy. Dzurinda wprowadził podatek liniowy, zmniejszył koszty pracy, ograniczył wydatki socjalne, co jednak nie przyniosło mu popularności politycznej. Dotkliwe dla społeczeństwa reformy gospodarcze i wysokie bezrobocie przyczyniły się do jego porażki w wyborów parlamentarnych w 2006. Nowym premierem został uznawany za populistę[5] Robert Fico. Po objęciu władzy Fico nie zrealizował swoich obietnic dotyczących wycofania się z reform dokonanych przez swojego poprzednika. W 2009 Słowacja po spełnieniu warunków konwergencji przyjęła euro.

Rok Wzrost gospodarczy[6]
2002 4,4%
2003 3,9%
2004 3,9%
2005 6%
2006 8,3%
2007 10,4%
2008 6,4%
2009 –4,8%
2010 4%
2011 3,3%

Rolnictwo[edytuj | edytuj kod]

Użytki rolne zajmują 40,4% powierzchni kraju[7]. Większość terenów pod uprawę znajduje się na południu kraju w dolinach Dunaju i Cisy. Uprawia się głównie pszenicę, kukurydzę, jęczmień (0,5% udziału w światowych zbiorach[8], buraki cukrowe (0,5% udziału w światowych zbiorach)[9], winorośl, tytoń. Hoduje się bydło, trzodę chlewna, drób oraz owce. Rolnictwo jest zmechanizowane i wydajne. Pozyskanie drewna wynosi 1,6 m³ na osobę[10] i należy do jednego z wyższych w Europie. Produkuje się tarcicę (0,6% udziału w światowej produkcji).

Surowce naturalne[edytuj | edytuj kod]

Východoslovenské železiarne, obecnie U. S. Steel Košice to największa huta stali na Słowacji

Na terenie Słowacji występują różnorodne, lecz mało zasobne surowce naturalne. Wydobywany jest węgiel brunatny, mangan, żelazo, miedź, rtęć, antymon, magnezyt[11]. Na niewielką skalę wydobywa się ropę naftową (80 miejsce na świecie wg CIA World Factbook[12]).

Przemysł[edytuj | edytuj kod]

Przemysł ma wciąż duży udział w gospodarce i wytwarza 1/3 PKB. Największe ośrodki przemysłowe to Bratysława, Koszyce, Żylina, Bańska Bystrzyca, Martin, Nitra. Szczególne znaczenie odgrywa w nim rozwinięte w czasach socjalizmu hutnictwo. Słowacja jest 32. największym producentem stali na świecie[13]. Głównym ośrodkiem produkcji stali są Koszyce, gdzie znajduje się największa huta na Słowacji – U. S. Steel Košice. Produkuje się również na niewielką skalę aluminium i nikiel, a także miedź. Niegdyś ważną rolę odgrywał przemysł zbrojeniowy, obecnie jego pozycja słabnie. Rozwinięty jest przemysł motoryzacyjny. Swoje zakłady produkcyjne przeniosły tu liczne firmy motoryzacyjne m.in. Volkswagen (zakład w Bratysławie), Peugeot (produkcja w Trnavie), Kia Motors (Żylina) oraz wielkie koncerny elektroniczne m.in. Samsung Electronics (Galanta), Sony (Trnava i Nitra), a także AGD – Whirlpool (Poprad). Mały rynek wewnętrzny powoduje, że większość produkcji przeznacza się na eksport.

Energetyka[edytuj | edytuj kod]

Elektrownia jądrowa Mochovce wytwarza 20% energii elektrycznej produkowanej na Słowacji

Słowacja produkuje rocznie 24,7 mld kWh (2011 rok)[14]. Ponad połowa energii elektrycznej jest produkowana w 2 elektrowniach jądrowychElektrownia jądrowa Bohunice i Elektrownia jądrowa Mochovce. Ponieważ dwa przestarzałe reaktory w elektrowni jądrowej Bohunice zostały już wyłączone, Słowacja boryka się z niedoborem energii elektrycznej, która musi importować z zagranicy. Planuje się wybudowanie dodatkowych, nowoczesnych reaktorów na miejsce starych, aby zrównoważyć deficyt energetyczny[15]. Pozostałe źródła energii elektrycznej to elektrownie na gaz, lub węgiel (29%) i wodne 16%[16].

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Biurowiec Narodowego Banku Słowacji w Bratysławie

Główne ośrodki turystyczne to Bratysława, Tatry, Słowacki Raj, Kras Słowacki oraz kąpieliska termalne. Najczęściej kraj odwiedzają Czesi, Polacy i Węgrzy. Słowacja nie należy do krajów bardzo popularnych turystycznie, lecz liczba przyjazdów regularnie rośnie. W 2005 r. przyjechało 1 515 000 turystów, a zyski z turystyki oszacowano na 1,21 mld $[17].

Handel[edytuj | edytuj kod]

Słowacja ma minimalny ujemny bilans handlowy. Eksport to głównie samochody i inne pojazdy (25,9%), maszyny i elektronika (21,3%), metale (14,6%), produkty przemysłu chemicznego i minerały (10,1%), plastiki (5,4%)[14]. Podobnie jak większość państw Europy Środkowej czołowe miejsce wśród partnerów handlowych zajmują Niemcy, jednak nie mają oni, aż takiego udziału w bilansie handlowym w jak w innych krajach tego regionu. Tradycyjnie Słowację wiążą silne stosunki gospodarcze z Czechami, które są drugim importerem słowackich produktów i drugim eksporterem do Słowacji. Znaczący jest handel z Węgrami, Austrią i Polską. Pomijając najbliższych sąsiadów eksportuje się towary (głównie samochody i elektronikę) do Francji, Włoch i Wielkiej Brytanii. 3 największym importerem jest Rosja. Sprzedaje na Słowację paliwa oraz surowce naturalne.

Ta jednostronna wymiana handlowa z Rosją, sprawia, że kraj jest bardzo uzależniony od rosyjskiego gazu, co ujawniło się podczas kryzysu gazowego na początku 2009 r. kiedy w wyniku sporu Ukrainy z Rosją, Słowacja została pozbawiona tego surowca. Polska ma dodatni bilans handlowy (2007) ze Słowacją[18]. Wartość słowackiego eksportu do Polski wynosi 2,190 mld €, a eksportu polskiego na Słowację 2,219 mld €[19].

Transport[edytuj | edytuj kod]

W przewozie ładunków główną rolę odgrywa kolej, natomiast w przewozie pasażerów transport drogowy[11]. Sieć autostrad jest słabo rozwinięta i nie połączona ze sobą, jednak stale się ją rozbudowuje. W transporcie rzecznym, główne porty znajdują się w Bratysławie i w miejscowości Komárno. Największy ruch pasażerski odnotowuje się na lotniskach w Bratysławie oraz w Koszycach.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. http://epp.eurostat.ec.europa.eu/tgm/table.do?tab=table&language=en&pcode=tsiem010&tableSelection=1&footnotes=yes&labeling=labels&plugin=1 Dane Eurostatu.
  2. FedEE Review of minimum wage rates (ang.). Federation of European Employers. [dostęp 8 marca 2012].
  3. http://hdrstats.undp.org/2008/countries/country_fact_sheets/cty_fs_SVK.html HDI.
  4. Dane Icegec, s. 14.
  5. Artykuł z „Gazety Wyborczej” z 2007.
  6. http://www.indexmundi.com/slovakia/gdp_real_growth_rate.html Dane indexmundi (źródło CIA World Factbook).
  7. Rocznik Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej 2007, s. 806.
  8. Rocznik Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej 2007, s. 810.
  9. Rocznik Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej 2007, s. 815.
  10. Rocznik Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej 2007, s. 828.
  11. 11,0 11,1 Dane Encyklopedii PWN.
  12. Ranking największych producentów ropy naftowej.
  13. Dane World Steel Association.
  14. 14,0 14,1 https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/lo.html#Econ Dane CIA World Factbook.
  15. Artykuł w serwisie atomowe.pl.
  16. Artykuł z serwisu Nowy Przemysł.
  17. Rocznik Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej 2007, s. 794.
  18. Podczas gdy, Rocznik Statystyczny Handlu Zagranicznego 2008 wskazuje, iż w 2007 Polska miała dodatni bilans handlowy ze Słowacją, to CIA World Factbook wskazuje, że jest odwrotnie. Różnica ta wynika prawdopodobnie z tego, że CIA World Factbook opublikował swoje dane za 2008, czyli rok później, niż wspomniany Rocznik Statystyczny.
  19. Rocznik Statystyczny Handlu Zagranicznego 2008, s. 53.