Gospodarka przestrzenna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Gospodarka przestrzenna - to całokształt działań biernych i czynnych dotyczących podmiotów i przedmiotów związanych z organizacją użytkowania przestrzeni. Celem gospodarki przestrzennej jest zarówno ochrona określonych wartości przestrzeni, jak i racjonalne kształtowanie przestrzeni przez stymulowanie procesów gospodarczych. Działania ochronne obejmują dążenie do zachowania równowagi pomiędzy elementami naturalnymi środowiska, a wytworami działalności ludzkiej. Natomiast kształtowanie przestrzeni to działanie przekształceniowe związane z nowymi kierunkami rozwoju społeczno-gospodarczego.

Na gospodarkę przestrzenną składają się następujące rodzaje działalności:

  • koordynacyjno-regulacyjna – pełniona przez administrację rządową lub samorządową polegająca na podejmowaniu decyzji przestrzennych w sprawach przeznaczenia i sposobu zagospodarowania gruntów na podstawie ustaleń planów miejscowych lub przy ich braku - na podstawie przepisów ogólnych;
  • inwestycyjna – prowadzona przez podmioty gospodarcze państwowe, samorządowe i prywatne w myśl ich własnych celów i zadań;
  • kontrolna – prowadzona w trybie nadzoru przez administrację rządową (wojewódzką lub resortową) z punktu widzenia zgodności z prawem.

W ramach gospodarki przestrzennej wyróżnia się:

Formy gospodarki przestrzennej:

Od początku lat 90. w Polsce funkcjonuje kierunek studiów: gospodarka przestrzenna. Przygotowuje on do zawodów związanych z administracją regionalną i instytucjami samorządowymi (planiści, urbaniści, specjaliści do spraw gospodarki gruntami, rozwoju regionalnego). Kształci także przyszłych zarządców nieruchomościami, rzeczoznawców majątkowych oraz pośredników w obrocie nieruchomościami.

Kryzys Gospodarki przestrzennej w Polsce

Wyjście gospodarki przestrzennej z kryzysu będzie prawdopodobnie możliwe wówczas, gdy zostanie przeprowadzona w Polsce reforma prawa obejmującego ponad sześćdziesiąt ustaw sfery przestrzennej oraz realizacyjnej. Niezbędny będzie konsensus i systemowe działania sejmu i rządu. Konieczne jest także zaangażowanie władzy rządowej i samorządowej do wdrażania kompleksowej i spójnej polityki przestrzennej. W zakresie reorganizacji przepisów Ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym konieczna wydaje się zmiana w obszarze: decyzji o warunkach zabudowy, decyzji ustalających lokalizacje inwestycji celu publicznego oraz zasady dobrego sąsiedztwa.

Proponowane rozwiązania: Warto zrezygnować z decyzji o warunkach zabudowy, a uzupełnienie zabudowy, bez zmiany funkcji, w obszarach zainwestowania miejskiego powinno odbywać się na podstawie przepisów urbanistycznych. Będzie to także z korzyścią dla realizacji konstytucyjnej zasady praworządności procedur planistycznych. Dla nowych terenów urbanizacji pozwolenia na budowę powinny być wydawane wy łącznie na podstawie obowiązującego planu miejscowego. Niezbędne jest wprowadzenie zasady obligatoryjnego sporządzania planów przestrzennych (planowanie krajowe, regionalne w zakresie obszarów funkcjonalnych i metropolitalnych, lokalne i miejscowe) dla wszystkich szczebli zarządzania. Taki stan rzeczy sprawi, że możliwe będzie wyeliminowanie uznaniowego rozwiązywania spraw w zakresie istotnych zagadnień przestrzennych. Konieczna wydaje się także możliwość oddziaływania na niekontrolowane rozprzestrzenianie się zabudowy. Proces urbanizacji w gminie powinien być prowadzony przede wszystkim, gdy faktycznie jest niezbędny, bez szkody dla środowiska życia człowieka zgodnie z zasadą rozwoju zrównoważonego. Dostrzegalna jest także konieczność dookreślenia miejsca i ważności dla gospodarki przestrzennej interesu publicznego oraz ładu przestrzennego. Należy uelastycznić i przystosowywać literę prawa do zdywersyfikowanych warunków przyrodniczych, społecznych i ekonomicznych występujących w polskich jednostkach terytorialnych.

Literatura[edytuj | edytuj kod]

  • Ryszard Domański: Gospodarka przestrzenna : podstawy teoretyczne. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2006. ISBN 8301148004.
  • Jerzy Parysek: Wprowadzenie do gospodarki przestrzennej. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM w Poznaniu, 2007. ISBN 83-232-1713-0.
  • Artur Hołuj: Problemy i dylematy planowania przestrzennego w różnych typach jednostek terytorialnych. Warszawa: Komitet Przestrzennego Zagospodarowania Kraju PAN, No140/2011, 2011.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]