Gostyń

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: inne znaczenia tej nazwy.
Gostyń
Herb
Herb Gostynia
Państwo  Polska
Województwo  wielkopolskie
Powiat gostyński
Gmina Gostyń
gmina miejsko-wiejska
Data założenia 1275
Prawa miejskie 1278
Burmistrz Jerzy Jakub Kulak
Powierzchnia 10,71 km²
Wysokość 90 m n.p.m.
Populacja (2009)
• liczba ludności
• gęstość

21 231
1914 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 65
Kod pocztowy 63-800
Tablice rejestracyjne PGS
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa wielkopolskiego
Gostyń
Gostyń
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Gostyń
Gostyń
Ziemia 51°52′45″N 17°00′45″E/51,879167 17,012500Na mapach: 51°52′45″N 17°00′45″E/51,879167 17,012500
TERC
(TERYT)
4304004024
SIMC 0954395
Urząd miejski
Rynek 2
63-800 Gostyń
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikipodróże Informacje turystyczne w Wikipodróżach
Wikisłownik Hasło Gostyń w Wikisłowniku
Strona internetowa
Święta Góra w Gostyniu
Klasztor Ojców Filipinów na Świętej Górze
Kopuła Bazyliki w Gostyniu
Kościół pw. św. Małgorzaty w Gostyniu
Budynek Urzędu Miasta w Gostyniu i Kościół pw. Św. Ducha w Gostyniu
Deptak
Ulica Kolejowa
Plac im. Karola Marcinkowskiego
Rondo Solidarności i budynek Sądu w Gostyniu

Gostyńmiasto w województwie wielkopolskim, w powiecie gostyńskim, nad Obrą, położone około 60 km na południe od Poznania, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Gostyń. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. leszczyńskiego.

Według danych z 30 czerwca 2012 r. miasto liczy 21 231 mieszkańców[1].

Struktura powierzchni[edytuj | edytuj kod]

Według danych z 31 grudnia 2003[2] Gostyń ma obszar 10,79 km².
W tym:

  • użytki rolne – 52%
    • grunty orne – 41%
    • sady – 1%
    • łąki – 10%
    • pastwiska – 0%
  • lasy – 1%

Miasto stanowi 1% powierzchni powiatu i 8% powierzchni gminy oraz zajmuje pod względem obszaru 495. miejsce w kraju.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Miejscowość jako miasto pod zlatynizowaną nazwą Gostina wymieniona jest w łacińskim dokumencie wydanym w Zbąszyniu w 1278 roku sygnowanym przez księcia polskiego Przemysła II.[3]

W 1295 w kronice łacińskiej Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (pol."Księdze uposażeń biskupstwa wrocławskiego") miejscowość wymieniona jest w zlatynizowanej formie Gostyn[4][5]. Prusacy używali nazwy Gostyn. W 1887 utworzono powiat Gostyń (Landkreis Gostyn).

Historia[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Historia Gostynia.

Pierwsza wzmianka o miejscowości Gostyń pojawiła się w źródłach w 1275. W 1278 właściciel osady, Mikołaj Przedpełkowic z rodu Łodziów, otrzymał od króla Przemysła II zgodę na lokowanie na jej miejscu miasta[6].

W latach 1793-1807 Gostyń należał do zaboru pruskiego, następnie do Księstwa Warszawskiego, a od 1815 do Wielkiego Księstwa Poznańskiego i Prowincji Poznańskiej.

II Wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

21 października 1939 Niemcy dopuścili się bestialskiego mordu na wytypowanych 30 mieszkańcach w ramach Operacji Tannenberg mającej na celu eksterminację przywódczej warstwy narodu polskiego. 4 grudnia 1939 z okolic Gostynia odbyły się pierwsze masowe Wysiedlenia Polaków z Wielkopolski[7][8]. Pod okupacją niemiecką w 1940 wprowadzono nazwę Gostingen. 12 członków Tajnej Organizacji Wojskowej Czarny Legion zostało osądzonych i straconych w Dreźnie[9].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • Bazylika na Świętej Górze - jest najwspanialszym zabytkiem ziemi gostyńskiej. Historia tego niezwykłego miejsca sięga XV wieku, kiedy to na Świętej Górze zbudowana została drewniana kaplica. W 1512 r. wzniesiono szachulcowy kościół pw. Nawiedzenia NMP. Obraz Matki Bożej z Dzieciątkiem ofiarowany został kościołowi w 1542 roku. Stał się on głównym przedmiotem kultu i pielgrzymek. O prawo osiedlenia się na Głogówku ubiegały się różne zakony: dominikanie, reformaci i bernardyni. Za sprawą Adama Konarzewskiego, czciciela św. Filipa Neri, w 1668 r. rozpoczęła działalność pierwsza na polskiej ziemi Kongregacja Oratorium. Wkrótce zbudowany został drewniany klasztor. Obiekt barokowy, zbudowany został - na wzór bazyliki Santa Maria della Salute w Wenecji - w latach 1675-1698 według projektu włoskiego architekta Baltazara Longheny. Przy budowie współpracowali architekci włoscy Jan i Jerzy Catenazzi. Fundatorami kościoła z przeznaczeniem dla zakonu filipinów była rodzina Konarzewskich. Kopuła z latarnią dobudowana została w latach 1726-1728 przez Pompeo Ferrariego przy współpracy Jana Adama Stiera. Wnętrze kopuły pokryte jest piękną polichromią Jerzego Wilhelma Neunhertza z 1746 roku. Również według projektu Ferrariego zbudowano w latach 1732-1736 budynki klasztorne.Obecnie kościół świętogórski znajduje się pod opieką Kongregacji Oratorium św. Filipa Neri, czyli księży filipinów, zwanych też oratorianami. Ma tu swoją siedzibę przełożony domu zakonnego - Superior. Tę funkcję pełni obecnie ks. Marek Dudek.
  • Kościół pw. św. Małgorzaty - Najstarszy zabytek Gostynia. Świątynia istniała prawdopodobnie już w końcu XIII wieku, w dokumentach parafia wymieniona została w 1310 roku. Obiekt zbudowany jako świątynia jednonawowa w latach 1418 - 1436, została w drugiej połowie XV wieku powiększona przez dobudowanie nawbocznych oraz prezbiterium. Dalsza rozbudowa nastąpiła w XVI w. - dobudowano wówczas: wieżę, kruchtę i kaplicę św. Anny. Kościół obecnie jest okazałą budowlą późnogotycką, trójnawową, z węższym prezbiterium. Dziedziniec przykościelny otoczony jest murem z bramą z XVIII w. Wyposażenie kościoła jest bogate i różnorodne. Pośrodku ołtarza głównego pochodzącego z ok. 1640 roku znajduje się cenny obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem, dzieło szkoły flamandzkiej z ok. 1683 r. Przy bocznych ścianach prezbiterium stalle - po prawej późnogotyckie z 1514r., po lewej późnorenesansowe z XVII w.
  • Ratusz Miejski - Obecny kształt nadano mu w latach 1910-1912, wielokrotnie był przebudowywany. Na frontowej ścianie znajduje się tablica ku pamięci ofiar terroru hitlerowskiego z napisem "Stąd wyszli na szaniec śmierci, by nam dać zwycięstwo, bohaterowie nasi najdrożsi. 21.X.1939 r." Ratusz jest siedzibą Urzędu Miejskiego w Gostyniu. Obok ratusza w perspektywie ul. Zamkowej - widok na Górę Zamkową, z której można podziwiać wspaniały widok na miasto.
  • Siedziba Starostwa Powiatowego i Urzędu Miejskiego - Wybudowany w drugiej połowie XIX w. z przeznaczeniem na siedzibę starostwa. Wygląd obecny pochodzi z okresu przebudowy w latach 1910-1912. Ściany wykonane z nietynkowanych, czerwonych cegieł ceramicznych ozdobione są detalami tynkarskimi. W okresie dwudziestolecia międzywojennego budynek nie zmienił swej roli. Obecnie jest siedzibą władz powiatowych i gminnych.
  • Liceum Ogólnokształcące - Budowę rozpoczęto w 1921 według projektu Lucjana Michałowskiego z inicjatywy ks. Franciszka Olejniczaka, było pomnikiem – wotum wdzięczności za odzyskanie niepodległości w 1919. Wiele prac wykonano w czynie społecznym. Gimnazjum oddano w 1924. W czasie okupacji mieściły się w nim koszary. W 1945 eksplozja nagromadzonych materiałów wybuchowych zniszczyła budynek, który odbudowano po II wojnie światowej (również z inicjatywy ks. Olejniczaka). Obecnie znajduje się tu Zespół Szkół Ogólnokształcących, w którego skład wchodzą: liceum ogólnokształcące oraz liceum dla dorosłych.
  • Strzelnica - Obecnie sala koncertowa Państwowej Szkoły Muzycznej I Stopnia.

Muzea[edytuj | edytuj kod]

  • Prywatne Muzeum Automobilizmu Jana Pedy – muzeum mechanika samochodowego, uczestnika rajdów i miłośnika automobilizmu kolekcjonującego stare auta.

Znane osoby urodzone w Gostyniu[edytuj | edytuj kod]

Oświata[11][edytuj | edytuj kod]

  • Przedszkola
    • Przedszkole Miejskie nr 1, ul. Wrocławska 255;
    • Przedszkole Miejskie nr 4, ul. Starogostyńska 9;
    • Przedszkole Miejskie nr 5 im. Kubusia Puchatka, ul. Mostowa 9;
    • Przedszkole Miejskie nr 7, ul. Mostowa 10;
    • Przedszkole Niepubliczne "Stokrotka", ul. Cukrownicza;
    • Przedszkole Niepubliczne Sióstr Służebniczek, ul. Jana Pawła II;
    • Przedszkole Niepubliczne "Bajka", ul. Jana Pawła II 11;
    • Przedszkole Niepubliczne "Tratwa", ul. Górna 1A[12].
  • Szkoły podstawowe
  • Gimnazja
  • Szkoły ponadgimnazjalne
    • Zespół Szkół Zawodowych im. Powstańców Wielkopolskich, ul. Tuwima 44; i ul. Poznańska 1b
    • Zespół Szkół Ogólnokształcących im. Ziemi Gostyńskiej, ul. Wrocławska 10.
  • Uczelnie

Instytucje muzyczne i kulturalne[edytuj | edytuj kod]

  • Państwowa Szkoła Muzyczna I Stopnia im. Józefa Zeidlera
  • Gostyński Ośrodek Kultury "Hutnik"
  • Kino "Pod Kopułą"
  • Stowarzyszenie Kulturalne Orkiestra Dęta Miasta i Gminy Gostyń

Sport[edytuj | edytuj kod]

Oraz inne kluby:

  • UKS Kania Gostyń - piłka nożna, kontynuator tradycji MKS Kani Gostyń, największy klub sportowy w Gostyniu
  • Klub Sportowy "START" - kręgle
  • TKKF Tęcza Gostyń - sekcja Karate Shotokan i Kulturystyki
  • UKS Kaniasiatka - siatkówka
  • KKS Gostyń - klub kolarski
  • Gostyński Klub Rowerowy - klub kolarski
  • Klub Strzelectwa Sportowego LOK "VIS"
  • UKS Jedynka Gostyń - lekkoatletyka
  • Sportowy Klub Taekwon-do TIGER (taekwon-do ITF i kickboxing)
  • Klub Sportowy Sporty Walki Gostyń


Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Na południe od centrum miasta, w sąsiedztwie istniejących już dużych zakładów produkcyjnych i obiektów handlowo-usługowych, uruchomiono gostyńską strefę przemysłową. Jej nazwa pochodzi od leżącej nieopodal wioski. Do tej pory sprzedano tam ponad 20 hektarów gruntów. Trwa przytowywanie do aktywizacji kolejnych 10 ha. Docelowo strefa zajmować będzie powierzchnię blisko 50 ha. Firmy prowadzące działalność w strefie mogą ubiegać się o pięcioletnie zwolnienie z podatku od czasu uruchomienia działalności. W strefie zainwestowali m.in: WIX-Filtron Sp. z o.o., Netbox Polska Sp. z o.o., Convert Paper, Malarnia Proszkowa Jamal Krzysztof Zaremba, Fabryka Styropianu Arbet Sp. j., Smalco, Zakłady Mięsne Łagrom Sp. z o.o., Firma Borowczyk MBZ Ubojnia Królików, Wald, Kartonex, Alwa A.Z. Wabiński Sp. j..

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

  • W Gostyniu znajduje się Tor Kartingowy Automobilklubu Leszczyńskiego, gdzie w sezonie letnim rozgrywane są zawody kartingowe na szczeblu krajowym - Mistrzostwa Polski. Jeździł na nim Robert Kubica[15],
  • W 2013 roku oddadno do użytku największy w Polsce silos cukrowniczy. Ma wyskość 75 metrów i może pomieścić 80 tysięcy ton cukru[16][17]

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Dane z 31 grudnia 2003[2]:

Opis Ogółem % Kobiety % Mężczyźni %
populacja 20 929 100 10 886 52 10 043 48
wiek przedprodukcyjny 4 778 23 2 323 11 2 455 12
wiek produkcyjny 13 260 63 6 640 32 6 620 31
wiek poprodukcyjny 2 703 13 1 833 8 870 4
pracujących 6 630 32 3 103 15 3 527 17
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)
1939 990 913

Dane z 30 czerwca 2004[18]:

Opis Ogółem % Kobiety % Mężczyźni %
populacja 20 746 100 10 798 52 9 948 48
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)
1922

Komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Szlaki komunikacyjne:

Wspólnoty wyznaniowe[edytuj | edytuj kod]

Miejscowe parafie rzymskokatolickie Ducha Świętego i Najświętszego Serca Pana Jezusa, bł. Edmunda Bojanowskiego, św. Małgorzaty należą do dekanatu gostyńskiego. W mieście działa też Chrześcijański Zbór Świadków Jehowy z Salą Królestwa[19].

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2009 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2010-06, s. 102. ISSN 1734-6118.
  2. 2,0 2,1 Bank Danych Regionalnych – Strona główna (pol.). GUS. [dostęp 2010-09-14].
  3. "Kodeks dyplomatyczny Wielkopolski", tom I, Biblioteka Kórnicka, Poznań 1877, str.414-415.
  4. Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis online
  5. H. Markgraf, J. W. Schulte, "Codex Diplomaticus Silesiae T.14 Liber Fundationis Episcopatus Vratislaviensis", Breslau 1889
  6. Zbyszko Górczak: Najstarsze lokacje miejskie w Wielkopolsce (do 1314), Poznań 2002, s. 109.
  7. Pierwsze wysiedlenia gostynian do Generalnego Gubernatorstwa
  8. Zofia Hejnowicz-Nagler, "Chmury nad domem", Poznań 1971
  9. Dwunastu z Gostynia
  10. Piotr Poźniak, hasło "Długoraj Wojciech". Encyklopedia Muzyczna. Red.: E. Dziębowska.Tom 2, s. 417. Kraków, PWM, 1984, s.417
  11. 'Lista szkół - Gmina Gostyń' Portal Szkolnictwa.pl [dostęp 2012-18-06]
  12. 'Za portalem Lokalna Tuba' Nowe przedszkole w Gostyniu [dostep 2013-05-08]
  13. 'Za portalem regionalnym Elka.fm'
  14. 'O TYM SIĘ MÓWI' NOWA gazeta gostyñska 9/09 [Plik PDF] [dostęp 2012-18-06]
  15. Śladami Roberta Kubicy 01.09.2006.
  16. Silos czeka na kopułę
  17. Gostyń: Olbrzymi silos przesłonił bazylikę na Świętej Górze
  18. Baza Demograficzna – Tablice predefiniowane – Wyniki badań bieżących; Stan i struktura ludności; Ludność według płci i miast (pol.). GUS. [dostęp 2010-09-14].
  19. Dane według raportów wyszukiwarki zborów (www.jw.org) z 8 czerwca 2014.
  20. Kontakty zagraniczne - Niemcy Drezno
  21. Kontakty zagraniczne - Niemcy Steinach
  22. Kontakty zagraniczne - Francja
  23. Kontakty zagraniczne - Łotwa

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]