Gostyń

Gostyń
Herb Gostynia
Państwo	Polska
Województwo	wielkopolskie
Powiat	gostyński
Gmina	Gostyń gmina miejsko-wiejska
Założono	1275
Prawa miejskie	1278
Burmistrz	Jerzy Jakub Kulak
Powierzchnia	10,71 km²
Wysokość	90 m n.p.m.
Ludność (2009) • liczba • gęstość	20 494 1914 os./km²
Strefa numeracyjna	(+48) 65
Kod pocztowy	63-800
Tablice rejestracyjne	PGS
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego Gostyń
Położenie na mapie Polski Gostyń
51°52′45″N 17°00′45″E
TERC (TERYT)	4304004024
SIMC	0954395
Urząd miejski Rynek 2 63-800 Gostyń
Multimedia w Wikimedia Commons
Hasło Gostyń w Wikisłowniku
Strona internetowa

Zespół Szkół Ogólnokształcących w Gostyniu

Ratusz

Rynek miejski

Ulica Kolejowa

Kościół pw. św. Małgorzaty

Przemysł II, książę polski, pozwala Mikołajowi, sędziemu, synowi Przedpełka, wojewody poznańskiego, lokować Gostyń i Brzezie na prawie niemieckim. Dokument z 1278 roku (ze zbiorów AGAD).

Widok na ulicę Górną z pól

Piąty etap 64-ego Tour de Pologne. Ulica Towarowa Gostyń

Gostyń – miasto w woj. wielkopolskim, w powiecie gostyńskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Gostyń. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. leszczyńskiego.

Według danych z 31 grudnia 2009 miasto liczyło 20 494 mieszkańców.

Struktura powierzchni

Według danych z 31 grudnia 2003 Gostyń ma obszar 10,79 km².
W tym:

• użytki rolne – 52%
  • grunty orne – 41%
  • sady – 1%
  • łąki – 10%
  • pastwiska – 0%
• lasy – 1%

Miasto stanowi 1% powierzchni powiatu i 8% powierzchni gminy oraz zajmuje pod względem obszaru 495. miejsce w kraju.

Nazwa

W 1295 w kronice łacińskiej Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (pol."Księdze uposażeń biskupstwa wrocławskiego") miejscowość wymieniona jest w zlatynizowanej formie Gostyn. Prusacy używali nazwy Gostyn. W 1887 utworzono powiat Gostyń (Landkreis Gostyn).

Historia

Pierwsza wzmianka o miejscowości Gostyń pojawiła się w źródłach w 1275. W 1278 właściciel osady, Mikołaj Przedpełkowic z rodu Łodziów, otrzymał od króla Przemysła II zgodę na lokowanie na jej miejscu miasta.

W latach 1793-1807 Gostyń należał do zaboru pruskiego, następnie do Księstwa Warszawskiego, a od 1815 do Wielkiego Księstwa Poznańskiego i Prowincji Poznańskiej.

II Wojna światowa

21 października 1939 Niemcy dopuścili się bestialskiego mordu na wytypowanych 30 mieszkańcach w ramach Operacji Tannenberg mającej na celu eksterminację przywódczej warstwy narodu polskiego. 4 grudnia 1939 z okolic Gostynia odbyły się pierwsze masowe Wysiedlenia Polaków z Wielkopolski. Pod okupacją niemiecką w 1940 wprowadzono nazwę Gostingen. 12 członków Tajnej Organizacji Wojskowej Czarny Legion zostało osądzonych i straconych w Dreźnie.

Zabytki

• Bazylika na Świętej Górze - Znajduje się nie w Gostyniu, lecz w Głogówku na terenie gminy Piaski, tuż za granicą miasta Gostynia.
• Kościół pw. św. Małgorzaty - Najstarszy zabytek Gostynia. Parafię wymieniono w 1310, dlatego uważa się, że kościół mógł istnieć już w XIII w. Początkowo był świątynią jednonawową w II poł. XV w. dobudowano nawy boczne oraz prezbiterium. W XVI w. – dobudowano: wieżę, kruchtę i kaplicę św. Anny. Obecnie jest trójnawowym, późnogotyckim kościołem. Dziedziniec przykościelny otoczony jest murem z bramą z XVIII w. W środku kościoła znajdują się: ołtarz główny pochodzi z 1640 z cennym obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem, dzieło szkoły flamandzkiej z ok. 1683, w prezbiterium stalle – po prawej późnogotyckie z 1514, po lewej późnorenesansowe z XVII w.
• Kościół pw. św. Ducha - Powstał 1907-1909 w stylu neorenesansowym jako świątynia protestancka. Po II wojnie światowej zaadaptowany na parafialny kościół rzymskokatolicki.
• Ratusz Miejski - Obecny kształt nadano mu w latach 1910-1912, wielokrotnie był przebudowywany. Na frontowej ścianie znajduje się tablica ku pamięci ofiar terroru hitlerowskiego z napisem "Stąd wyszli na szaniec śmierci, by nam dać zwycięstwo, bohaterowie nasi najdrożsi. 21.X.1939 r." Obecnie jest siedzibą władz gminnych.
• Siedziba Starostwa Powiatowego i Urzędu Miejskiego - Wybudowany w drugiej połowie XIX w. z przeznaczeniem na siedzibę starostwa. Wygląd obecny pochodzi z okresu przebudowy w latach 1910-1912. Ściany wykonane z nietynkowanych, czerwonych cegieł ceramicznych ozdobione są detalami tynkarskimi. W okresie dwudziestolecia międzywojennego budynek nie zmienił swej roli. Obecnie jest siedzibą władz powiatowych i gminnych.
• Liceum Ogólnokształcące - Budowę rozpoczęto w 1921 wg projektu Lucjana Michałowskiego z inicjatywy ks. Franciszka Olejniczaka, było pomnikiem – wotum wdzięczności za odzyskanie niepodległości w 1919. Wiele prac wykonano w czynie społecznym. Gimnazjum oddano w 1924. W czasie okupacji mieściły się w nim koszary. W 1945 eksplozja nagromadzonych materiałów wybuchowych zniszczyła budynek, który odbudowano po II wojnie światowej (również z inicjatywy ks. Olejniczaka). Obecnie znajduje się tu Zespół Szkół Ogólnokształcących, w którego skład wchodzą: liceum ogólnokształcące oraz liceum dla dorosłych.
• Strzelnica - Obecnie sala koncertowa Państwowej Szkoły Muzycznej I Stopnia.

Muzea

• Muzeum w Gostyniu – mieści się przy ul. Kościelnej 5. Działy etnograficzny i historyczny zawierają eksponaty dotyczące miasta i okolic.
• Prywatne Muzeum Automobilizmu Jana Pedy – muzeum mechanika samochodowego, uczestnika rajdów i miłośnika automobilizmu kolekcjonującego stare auta.

Znane osoby urodzone w Gostyniu

• Bolesław Czwójdziński (1901-1972) – wybitny polski krajoznawca
• Wojciech Długoraj (ok. 1550 - ok. 1619) – polski kompozytor i lutnista
• Andrzej Juskowiak (ur. 1970) – piłkarz grający na pozycji napastnika, były reprezentant Polski, komentator sportowy
• Wojciech Majchrzak (ur. 1969) – polski aktor
• Marek Picz - (ur. 1967) – śpiewak Opery Berlińskiej
• Józef Zeidler (1744-1806) – kompozytor polski
• Krzysztof Michalski – piłkarz i trener, obecnie grający na pozycji obrońcy w Koronie Piaski
• Wojciech Kaczmarek – piłkarz, obecnie grający na pozycji bramkarza w Zawiszy Bydgoszcz
• Igor Janke – publicysta
• Jakub Giermaziak - polski kierowca wyścigowy, od sezonu 2010 uczestniczący w serii Porsche Supercup.
• Marian Grzymisławski - prof. dr hab. n. med. pracownik naukowy Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu
• Agata Skiba - polska siatkarka grająca na pozycji przyjmującej. Obecnie reprezentuje klub KS Piecobiogaz Murowana Goślina

Oświata

• Przedszkola
  • Przedszkole Miejskie nr 1, ul. Wrocławska 255;
  • Przedszkole Miejskie nr 4, ul. Starogostyńska 9;
  • Przedszkole Miejskie nr 5 im. Kubusia Puchatka, ul. Mostowa 9;
  • Przedszkole Miejskie nr 7, ul. Mostowa 10;
  • Przedszkole Niepubliczne "Stokrotka", ul. Cukrownicza;
  • Przedszkole Niepubliczne Sióstr Służebniczek, ul. Jana Pawła II;
  • Przedszkole Niepubliczne "Bajka", ul. Jana Pawła II 11;
  • Przedszkole Niepubliczne "Tratwa", ul. Górna 1A.
• Szkoły podstawowe
  • Szkoła Podstawowa nr 1 im. Czarnego Legionu, ul. Stanisława Helsztyńskiego 8;
  • Szkoła Podstawowa nr 2 im. gen. Tadeusza Kutrzeby, ul. Wrocławska 264;
  • Szkoła Podstawowa nr 5 im. ks. Franciszka Olejniczaka, ul. Graniczna 1.
• Gimnazja
  • Gimnazjum nr 1, ul. Kościelna 4;
  • Gimnazjum nr 2 im. Marii Skłodowskiej-Curie, ul. Hutnika 3.
• Szkoły ponadgimnazjalne
  • Zespół Szkół Zawodowych im. Powstańców Wielkopolskich, ul. Tuwima 44; i ul. Poznańska 1b
  • Zespół Szkół Ogólnokształcących im. Ziemi Gostyńskiej, ul. Wrocławska 10.
• Uczelnie
  • Uniwersytet Trzeciego Wieku

Instytucje muzyczne i kulturalne

• Państwowa Szkoła Muzyczna I Stopnia im. Józefa Zeidlera
• Gostyński Ośrodek Kultury "Hutnik"
• Kino "Pod Kopułą"
• Stowarzyszenie Kulturalne Orkiestra Dęta Miasta i Gminy Gostyń

Sport

• W Gostyniu działał klub piłkarski "MKS Kania Gostyń", w którego barwach grał między innymi: Andrzej Juskowiak, były reprezentant Polski.

Oraz inne kluby:

• UKS Kania Gostyń - piłka nożna, kontynuator tradycji MKS Kani Gostyń, największy klub sportowy w Gostyniu
• Klub Sportowy "START" - kręgle
• TKKF Tęcza Gostyń - sekcja Karate Shotokan i Kulturystyki
• UKS Kaniasiatka - siatkówka
• KKS Gostyń - klub kolarski
• Gostyński Klub Rowerowy - klub kolarski
• Klub Strzelectwa Sportowego LOK "VIS"
• KB Gostyniak - klub bokserski
• UKS Jedynka Gostyń - lekkoatletyka
• Sportowy Klub Taekwon-do TIGER (taekwon-do ITF i kickboxing)

Ciekawostka:

• W Gostyniu znajduje się Tor Kartingowy Automobilklubu Leszczyńskiego, gdzie w sezonie letnim rozgrywane są zawody kartingowe na szczeblu krajowym - Mistrzostwa Polski. Jeździł na nim Robert Kubica.

Demografia

Dane z 31 grudnia 2003:

Opis	Ogółem	%	Kobiety	%	Mężczyźni	%
populacja	20 929	100	10 886	52	10 043	48
wiek przedprodukcyjny	4 778	23	2 323	11	2 455	12
wiek produkcyjny	13 260	63	6 640	32	6 620	31
wiek poprodukcyjny	2 703	13	1 833	8	870	4
pracujących	6 630	32	3 103	15	3 527	17
gęstość zaludnienia (mieszk./km²)	1939		990		913

Dane z 30 czerwca 2004:

Opis	Ogółem		%	Kobiety	%	Mężczyźni	%
populacja	20 746	↓	100	10 798	52	9 948	48
gęstość zaludnienia (mieszk./km²)	1922

Komunikacja

Szlaki komunikacyjne:

• Droga krajowa nr 12: Dorohusk – Lublin – Puławy – Radom – Kalisz – Jarocin – Gostyń – Leszno – Głogów – Żagań – Łęknica
• Droga wojewódzka nr 434: Łubowo – Kostrzyn – Kórnik – Śrem – Dolsk – Gostyń – Rawicz
• linia kolejowa: Leszno – Gostyń – Jarocin

Wspólnoty wyznaniowe

Miejscowe parafie rzymskokatolickie Ducha Świętego i Najświętszego Serca Pana Jezusa, bł. Edmunda Bojanowskiego, św. Małgorzaty należą do dekanatu gostyńskiego. W mieście działa też Chrześcijański Zbór Świadków Jehowy z Salą Królestwa.

Miasta partnerskie

• Ettelbruck,
• Drezno
• Rouen
• Kekava (Łotwa)
• Steinach (Niemcy)

Zobacz też

• Cmentarz żydowski w Gostyniu