Gotthard Heinrici

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Gotthard Heinrici
Generaloberst Generaloberst
Data i miejsce urodzenia 25 grudnia 1886
Gumbinnen
Data i miejsce śmierci 13 grudnia 1971
Waiblingen
Przebieg służby
Lata służby 1906 – 1945
Jednostki 4 Armia
Główne wojny i bitwy I wojna światowa
II wojna światowa
Odznaczenia
Krzyż Żelazny (1914) I Klasy z okuciem ponownego nadania (1939) Krzyż Żelazny (1914) II Klasy z okuciem ponownego nadania (1939) Krzyż Rycerski Krzyża Żelaznego Królewski Order Krzyża Holenzollernów z mieczami
Narada sztabowa z Güntherem von Kluge (tyłem z lewej)- Gotthard Heinrici z prawej nad mapą.

Gotthard Heinrici (ur. 25 grudnia 1886 w Gumbinnen, (Prusy Wschodnie), zm. 13 grudnia 1971 w Waiblingen, (Wirtembergia)) – zawodowy oficer niemiecki, generał Wehrmachtu.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

W służbie wojskowej od 1906 roku. W czasie I wojny światowej przeżył atak gazowy. Na skutek tego ataku cierpiał z powodu rozmaitych zaburzeń w pracy układu pokarmowego.

Służbę w II wojnie rozpoczął od kampanii w Polsce w 1939 roku. W czerwcu 1940 roku otrzymał awans na generała piechoty. W wojnie z ZSRR początkowo dowodził XLIII Korpusem, który w październiku 1941 został włączony do 2 Armii Pancernej Guderiana. 26 stycznia 1942 objął dowodzenie 4 Armią w Grupie Armii "Środek". Heinrici, dowodząc resztkami 4 Armii, które zajmowały pozycje naprzeciw Moskwy, kazał swoim oddziałom to wycofywać się na niewielką odległość, to znów powracać na zajmowane wcześniej stanowiska. Dzięki tym manewrom przygotowania artyleryjskie[1] przed kontratakami Rosjan trafiały w opuszczone pozycje i nie dziesiątkowały żołnierzy niemieckich. W takiej sytuacji rosyjskie natarcie szybko traciło rozpęd, a nienaruszonym przez wcześniejszy ostrzał artyleryjski siłom 4 Armii łatwiej było odeprzeć atak.

Heinrici, syn pastora, regularnie czytał Biblię i uczęszczał do kościoła, do czego starał się też mobilizować swoich żołnierzy. Jednakże religijne praktyki generała stały w sprzeczności z ideami i założeniami narodowego socjalizmu, przez co przełożeni awansowali go rzadko i z niechęcią. Po części z przyczyn religijnych Heinrici naraził się pod koniec 1943 marszałkowi Rzeszy Hermannowi Göringowi. Göring zgłosił Führerowi swoją irytację na fakt, iż cofająca się 4 Armia pod dowództwem Heinriciego, wbrew nakazom Hitlera, nie pozostawiała za sobą spalonej ziemi. Wielkie oburzenie Hermanna Göringa wzbudziło to, że siły Heinriciego, wbrew rozkazowi, nie zrównały z ziemią Smoleńska, a w szczególności nie zburzyły znajdującego się w tym mieście potężnego soboru. Hitler postanowił ukarać swego generała za tę niesubordynację. Powołał się na dolegliwości żołądkowe, które nękały Heinriciego od momentu przeżycia ataku gazowego podczas I wojny światowej, i odwołał generała z frontu wschodniego jako niezdolnego do służby z przyczyn zdrowotnych. Heinrici został wysłany do zakładu dla rekonwalescentów w Karlowych Warach, gdzie miał pozostać przez dłuższy czas.

22 czerwca 1944 w wyniku wielkiej operacji „Bagration”, nastąpiła likwidacja całego zgrupowania Armii Środek. Podczas operacji, swojego głównodowodzącego docenił sam Adolf Hitler, polecając ewakuować go z kotła drogą lotniczą i powierzając dowództwo formacji przygotowujących obronę linii Karpat, nazwanej Grupą Armii Heinrici. Zgrupowanie składało się z 1 Armii Pancernej, 1 Armii Węgierskiej, 17 Armii, XI Korpusu Armijny (w rejonie rejonie Dukli), XXIV Korpusu Pancernego, wzmocnionego 1 Dywizją Pancerną, 8 Dywizją Piechoty oraz 208 Dywizją Piechoty.

Tam Heinrici sprzeciwił się praktykom wprowadzanym przez generała pułkownika[2] Ferdinanda Schörnera, ażeby każdego niemieckiego żołnierza, znalezionego z dala od linii frontu, na którego padnie choćby cień podejrzenia o dezercję, z miejsca rozstrzeliwać, a ciało wystawiać na widok publiczny ku przestrodze.

Pomimo, iż siły dowodzone przez Heiriciego musiały wycofać się z północnych Węgier na teren Czechosłowacji, doceniono fakt, że jego wojska walczyły w obronie z niezwykłą determinacją. 3 marca 1945 generał Heinrici dowiedział się, iż został odznaczony Krzyżem Rycerskim Krzyża Żelaznego z Liśćmi Dębu i Mieczami. Nadanie mu tego wysokiego odznaczenia było o tyle zaskakujące, że oficer ten nie cieszył się sympatią Hitlera.

Dzięki wstawiennictwu Heinza Guderiana[3], szefa OKH, Heinrici został 20 marca 1945 mianowany dowódcą Grupy Armii Wisła – obrony linii Odry przed ofensywą Armii Czerwonej. Zastąpił na tym stanowisku Reichsführera SS Heinricha Himmlera.

11 kwietnia 1945 do Heinriciego dotarł rozkaz Hitlera o kryptonimie "Spalona ziemia". Rozkaz ten nakazywał niszczenie wszelkich zakładów przemysłowych o znaczeniu strategicznym na terenach, którym groziło zajęcie przez wojska rosyjskie. Heinrici nie przekazał tego polecenia dowódcom oddziałów znajdujących się na obszarach kontrolowanych przez Grupę Armii Wisła. W dalszej części rozkaz Führera zawierał szczegółowe wytyczne na wypadek zajmowania przez Armię Czerwoną kolejnych dzielnic Berlina. Treść rozkazu obligowała obrońców stolicy III Rzeszy do wysadzenia wszystkich mostów w mieście, zniszczenia elektrowni, gazowni, wodociągów, sieci kanalizacyjnej i środków komunikacji.

15 kwietnia 1945 Heinrici spotkał się w tej sprawie w swojej kwaterze w pobliżu Prenzlau z Helmuthem Reymannem, komendantem obrony Berlina. W rozmowie uczestniczył ponadto minister uzbrojenia Rzeszy Albert Speer, który niespodziewanie pojawił się w siedzibie dowództwa Grupy Armii Wisła. Albert Speer starał się dotrzeć do tych, spośród politycznych i wojskowych przywódców III Rzeszy, do których miał zaufanie, i przekonać ich, by oparli się rozkazowi Hitlera i nie niszczyli kluczowych dla powojennej egzystencji niemieckiego społeczeństwa obiektów.

Heinrici obwieścił Helmuthowi Reymannowi, iż nie może on liczyć na to, że jakiekolwiek oddziały z Grupy Armii Wisła zostaną skierowane do obrony stolicy Niemiec. Albert Speer postulował, żeby 9 Armia generała Bussego wycofała się znad Odry i ominęła Berlin. Heinrici, który w dużej mierze zgadzał się ze Speerem oznajmił, że jeżeli przełamanie frontu przez Rosjan nie pokrzyżuje jego planów, zamierza ominąć ze swoimi wojskami stolicę III Rzeszy i skierować się na Meklemburgię. Heinrici uważał ponadto, iż Helmuth Reymann mógłby wyprowadzić swoje oddziały z miasta i wysłać je nad Odrę, co w momencie decydującej ofensywy radzieckiej miałoby pozbawić Berlin obrony. Wszystkie te planowane manewry miały na celu uchronienie miasta przed długimi i bezsensownymi walkami na jego obszarze, i tym samym ocalenie jak największej liczby ludności cywilnej.

Heinrici powiadomił Reymanna, że jeśli stolica Rzeszy znajdzie się pod jego rozkazami, wówczas zabroni wynikającego z rozkazu Hitlera niszczenia strategicznych obiektów na terenie miasta. Helmuth Reymann odpowiedział, że jeśli dostanie rozkaz Führera nakazujący zniszczenie elementów infrastruktury kolejki podziemnej U-Bahn, mostów na Sprewie lub Haweli, tudzież innych obiektów, wtedy będzie musiał taki rozkaz wykonać. Albert Speer tłumaczył komendantowi Berlina, że wysadzenie mostów spowoduje zniszczenie przeprowadzonych pod nimi przewodów elektrycznych, rur gazowych, kanalizacyjnych i wodociągowych, co może sprowadzić na miasto głód, brak wody i groźbę epidemii. Dowódca Grupy Armii Wisła poprosił Reymanna, żeby skonsultował się z nim (Heinricim), za każdym razem, gdy stanie w obliczu konieczności wysadzenia w powietrze istotnego obiektu na obszarze stolicy Rzeszy. Chociaż formalnie Heinrici nie miał prawa wydawać rozkazów dowódcy obrony Berlina, miał nadzieję, że w razie potrzeby zdoła w rozmowie odwieść Reymanna od dalszego szerzenia niepotrzebnego zniszczenia[4].

28 kwietnia 1945 Heinrici odmówił walki w obronie za wszelką cenę, za co został zwolniony przez Naczelnego Wodza Adolfa Hitlera. Najbliżsi podwładni skłonili go, by nie stawił się w Kwaterze Głównej w obawie, że Hitler każe go rozstrzelać lub zmusi do popełnienia samobójstwa. W maju dostał się do niewoli amerykańskiej.

Gotthard Heinrici uważany jest za wybitnego specjalistę od walk w obronie, dbającego jednocześnie o swych żołnierzy. Przez podwładnych z uwagi na niski wzrost, a jednocześnie siłę charakteru określany jako niem. Unser Giftzwerg (pol. Nasz gnom)[5].

Awanse[edytuj | edytuj kod]

(W nawiasach podano odpowiedniki):

Odznaczenia i medale wojskowe[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Zob. też ogniowe przygotowanie ataku
  2. Zob. wykaz stopni w niemieckich siłach zbrojnych (Wehrmacht)
  3. Zob. Heinz Guderian, Wspomnienia żołnierza, Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, Warszawa 1958, str. 342-343
  4. Jeszcze o spotkaniu Heinriciego ze Speerem i Reymannem
  5. Ciekawa charakterystyka Heinriciego: Cornelius Ryan "Ostatnia bitwa" wyd. II polskie poprawione, Poznań 2008 s. 56-62
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 Rangliste des Deutschen Reichsheeres, Heeres-Personalamt, Mittler & Sohn Berlin 1930, s. 119

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]