Grójec

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: inne hasła o nazwie Grójec.
Grójec
Herb
Herb Grójca
Państwo  Polska
Województwo  mazowieckie
Powiat grójecki
Gmina Grójec
gmina miejsko-wiejska
Prawa miejskie 1419
Burmistrz Jacek Stolarski
Powierzchnia 8,57[1] km²
Wysokość 153 m n.p.m.
Populacja (2008)
• liczba ludności
• gęstość

16 197[1]
1797 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 48
Kod pocztowy 05-600
Tablice rejestracyjne WGR
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Grójec
Grójec
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Grójec
Grójec
Ziemia 51°51′56″N 20°52′03″E/51,865556 20,867500Na mapach: 51°51′56″N 20°52′03″E/51,865556 20,867500
TERC
(TERYT)
1142006054
Urząd miejski
ul. Piłsudskiego 47
05-600 Grójec
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikisłownik Hasło Grójec w Wikisłowniku
Strona internetowa

Grójecmiasto w woj. mazowieckim, siedziba powiatu grójeckiego i gminy miejsko-wiejskiej Grójec. Leży 45 km na południe od Warszawy, na pograniczu Wysoczyzny Rawskiej i Równiny Warszawskiej nad rzeką Molnicą, dopływem rzeki Jeziorki.

Do 1954 roku Grójec był siedzibą wiejskiej gminy Kobylin. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa radomskiego, a przed 1975 do województwa warszawskiego.

Grójec liczy ponad 16 tys. mieszkańców według spisu ludności z 2011.

Historia[edytuj | edytuj kod]

  • Pierwsze ślady osadnictwa datowane są na VII w. p.n.e.
  • W XI-XII wieku Grójec był grodem kasztelańskim. Tytuł przeniesiono około 1250 do Czerska
  • 1124-1250 Grójec był siedzibą archidiakonatu diecezji poznańskiej, przeniesionego następnie do Czerska
  • Prawa miejskie Grójec otrzymał w 1419 r. z nadania księcia mazowieckiego Janusza I Starego
  • Statut miasta powiatowego uzyskał w 1526 r., stracił go na czas zaborów. Grójec wchodził w skład Księstwa Mazowieckiego
  • Miasto było zniszczone podczas potopu szwedzkiego 1656 r.
  • W dniach 22-25 I 1863 r. doszło do pierwszych wystąpień powstańczych.
  • W 1863 r. na terenie gminy miały miejsce walki z wojskami rosyjskimi.
  • W okresie międzywojennym na 11000 mieszkańców Grójca 5500 stanowiła ludność żydowska
  • Grójec w czasie II wojny światowej:
    • 6 września 1939 – na Grójec spadły 3 bomby ("w wyniku nalotów uległy zniszczeniu domy mieszkalne, młyn, oraz częściowo kościół, na który spadła jedna bomba, a obok dwie następne"[2]).
    • 9 września 1939 – Niemcy wkraczają do Grójca, kwaterą niemieckiego starosty miasta zostaje pałacyk w Kobylinie
    • 1941 – wywiezienie grójeckich Żydów do warszawskiego getta (zostaje tylko 100 "przydatnych" Żydów)
    • 26 marca 1944 – odbicie więźniów z siedziby gestapo
    • 15 stycznia 1945 – zajęcie Grójca przez Armię Czerwoną (w obecnym budynku PSP nr 1 w Grójcu zostaje założony szpital polowy)

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Jabłka grójeckie[edytuj | edytuj kod]

Polska jest największym producentem jabłek na świecie, a okolice Grójca są najważniejszym polskim regionem uprawy i przetwórstwa tego owocu. Obecnie w regionie Grójca uprawia się intensywne sady karłowe, które dostarczają ok. 40% krajowej produkcji jabłek, a intensywność upraw w niektórych gminach sięga nawet 70%.

Tradycja upraw jabłoni sięga XVI w, od tego czasu dobrze wykształciła się infrastruktura potrzebna do profesjonalnej produkcji jabłek. W regionie znajdują się duże firmy dystrybuujące środki ochrony roślin, firmy przetwórcze (produkujące koncentrat jabłkowy), sklepy zaopatrzenia ogrodniczego.

Długa historia upraw tego owocu w regionie spowodowała wykształcenie się naturalnej marki "jabłka grójeckie", której istnienie potwierdzają liczne zapisy duchownych i naukowców. Uprawę jabłoni promowała już królowa Bona. Rolę w rozwoju sadownictwa grójeckiego odegrali duchowni, którzy wprowadzali wysoką kulturę upraw sadowniczych. W XIX w. pojawili się pierwsi doradcy sadowniczy[3].

Od 28 kwietnia 2008 jabłka grójeckie są już oficjalnie produktem tradycyjnym[4], a 27 listopada 2010 uzyskały[5] rejestrację jako chronione oznaczenie geograficzne – produkt regionalny.

Bardzo szybko rozwija się także przetwórstwo tych owoców, które od prostej produkcji koncentratu do soku jabłkowego, przekształca się w kierunku produkcji soków mętnych i cydru.

Jabłka grójeckie wyróżnia:

  • wybarwienie – więcej czerwonego rumieńca
  • kwasowość – wyższa
  • smak – bardziej wyrazisty za sprawą wyższej kwasowości
  • ilość antyoksydantów – lepiej wybarwione owoce posiadają więcej antyoksydantów

Inne gałęzie przemysłu[edytuj | edytuj kod]

W latach 1993-2001 w Zakładzie Tapicerki Samochodowej produkowano nadwozia Polonezów Ambulansów

W Grójcu mają swoje fabryki i siedziby międzynarodowe koncerny:

Stopa bezrobocia w powiecie grójeckim w czerwcu 2007 wynosiła 6,9%, a we wrześniu 2012 8,0%[6].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Cmentarz żydowski w Grójcu podczas I wojny światowej
  • Ratusz w Grójcu – wybudowany w 1809 roku według projektu Hilarego Szpilowskiego w stylu klasycystycznym. Został wpisany do rejestru zabytków 23 marca 1962 roku oraz 12 lutego 1982. Znajduje się przy Rynku (Plac Wolności). Obecnie siedziba Urzędu Stanu Cywilnego.
  • Cmentarz żydowski w Grójcu
  • Dawna poczta
  • Hale targowe
  • Szpital
  • Kamienice
  • Późnogotycki kościół św. Mikołaja z lat 1520-1530 i dzwonnica z 1889 roku
  • Budynek Szkoły Podstawowej nr 1
  • Budynek Szkoły Podstawowej nr 3 – dawne koszary carskie
  • Budynek Starostwa Powiatowego

Transport[edytuj | edytuj kod]

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

W Grójcu znajdują się:

  • 3 przedszkola publiczne i 2 prywatne,
  • 6 szkół podstawowych,
  • gimnazjum,
  • 5 szkół ponadgimnazjalnych
  • Zespół Szkół Specjalnych im. Ks. Jana Twardowskiego

Ochrona zdrowia[edytuj | edytuj kod]

Na terenie miasta i gminy Grójec prowadzą działalność medyczną następujące podmioty opieki medycznej:

  • Powiatowe Centrum Medyczne w Grójcu
  • Pogotowie Ratunkowe będące samodzielną placówką transportu medycznego dysponujące 10 karetkami
  • Przychodnia Rejonowa w Grójcu złożona z poradni internistycznych, pediatrycznych i stomatologicznych,
  • Niepubliczny zakład opieki zdrowotnej o charakterze przychodni pierwszego kontaktu,
  • Apteki – 8 prywatnych,
  • Pracownie analiz lekarskich – 5,
  • Prywatne gabinety lekarskie oferujące porady z zakresu chorób wewnętrznych, ginekologii i położnictwa, stomatologii zachowawczej i protetyki dentystycznej, pediatrii i ortopedii, urologii.
  • NZOZ Zielmed
  • NZOZ Medicus
  • NZOZ Medycyna Analizy
  • NZOZ Medycyna Rodzinna

Wspólnoty religijne[edytuj | edytuj kod]

Organizacje charytatywne, pożytku publicznego i stowarzyszenia działające w powiecie grójeckim[edytuj | edytuj kod]

  • Internetowy Charytatywny Vortal Pomocy "Dzieci Dzieciom Pomocna – Dłoń"
  • Polski Czerwony Krzyż – Klub Honorowych Dawców Krwi "Puls"
  • Stowarzyszenie WGR KiS (WGR Kultura i Sport). Organizacja Pozarządowa, której celem jest propagowanie, organizowanie i rozwijanie działalności kulturalnej, sportowej i turystycznej. http://wgrkis.pl/
  • Związek Harcerstwa Polskiego - Hufiec Grójec im. Szarych Szeregów liczący około 200 harcerzy.
  • Ochotnicza Straż Pożarna w Grójcu

Współpraca zagraniczna[edytuj | edytuj kod]

Grójec współpracuje z czterema miastami partnerskimi[9]:

Osoby urodzone w Grójcu[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Pomnik "Gloria Victis"

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Dane Głównego Urzędu Statystycznego: Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2008 r.). [dostęp 1.10.2009].
  2. Henryk Świderski: Okupacja i konspiracja w obwodzie AK Grójec – "Głuszec". Warszawa: PAX, 1989, s. 8.
  3. Beata Anna Słowińska: Początki Sadownictwa w Grójeckiem. Wydawnictwo Hortpress Sp.z o.o., 2007. ISBN 8389211637.
  4. Lista produktów tradycyjnych – Jabłka grójeckie. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
  5. Dz. Urz. UE C 322/35 z 27.11.2010.
  6. Statystyki/Stopa bezrobocia. Powiatowy Urząd Pracy w Grójcu.
  7. Rozkład jazdy. PKS Grójec Sp. z o.o..
  8. Dane według raportów wyszukiwarki zborów (www.jw.org) z 5 czerwca 2014.
  9. Karol Biedrzycki: Strumica nowym miastem partnerskim Grójca. 2012-03-16.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Serwis internetowy społeczności Gminy i Miasta Grójec.
  • Robert Kąkol, Eryk Kacewicz i zespół: Polskie miasta i miasteczka: niezwykły przewodnik po największych, najmniejszych, najstarszych, najmłodszych, najciekawszych, najdziwniejszych miastach i miasteczkach. Warszawa: Readers's Digest, 2010. ISBN 978-83-60530-95-5.
  • Remigiusz Matyjas: Z dziejów grójecczyzny. Rada Miejska w Grójcu, 1994.
  • Remigiusz Matyjas: Powiat grójecki w latach II Rzeczypospolitej. Arkadiusz Kołodziejczyk. Akademia Podlaska w Siedlcach, 2005.
  • Wacław Skarbimir Laskowski: Grójec: w 500-letnią rocznicę wyniesienia do godności miasta. Zdzisław Szeląg. Wyd. 2. Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza, 2004. ISBN 9788391924228.
  • Miasto Grójec. „Tygodnik Ilustrowany”. XV (381), 1867-01-12. Warszawa. 
  • Aleksander Brückner , Encyklopedia staropolska, 1939,
  • Arkadiusz Kępka, Dzieje Grójca do 1945 roku, Grójec: Wydawnictwo Neriton, 2006,
  • Remigiusz Matyjas, Powiat grójecki w okresie drugiej Rzeczypospolitej. Studia i materiały, Kielce, Grójec: Oficyna Poligraficzna „Apla”, Rada Powiatu i Zarząd Powiatu w Grójcu, 2004,
  • Andrzej Zygmunt Rola-Stężycki, Grójeckim traktem, 1992,
  • Zdzisław Szeląg, Grójeckie we wspomnieniach, Grójec: Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza, Oddział w Grójcu, 2008,
  • Zdzisław Szeląg, Zagłada Żydów w Grójcu, Grójec: Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza, Oddział w Grójcu, 2011,
  • Polski Słownik Biograficzny PAN,
  • Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego,
  • Trzaska, Evert, Michalski, Ilustrowana Encyklopedia T.E. i M. (1925-1932)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]